Źmicier Bartosik. U «Pałanzie» ź Jazepam Sažyčam

U «Pałanzie» ź Jazepam Sažyčam

Kaliści, hadoŭ siem tamu, ja byŭ davoli ščaślivym čałaviekam. A jak nie adčuć radaść, kali ty žyvieš u samym lepšym horadzie śvietu, na kalendary samy cikavy čas, a nad tvajoj krainaju łunaje samy pryhožy ściah. Nia dziva, što ad takoha spałučeńnia ŭśmieška nie sychodziła z majho tvaru. Tym bolš, i kišenia maja tady nie pustavała, i volnaha času šukać nie davodziłasia. Što z hetym časam rabić maładomu biełaruskamu neafitu ŭ Vilni, jak nia tracić jaho pa kaviarniach, razmaŭlajučy z persanałam pa-biełarusku i łoviačy asałodu ad ichnaha starańnia ŭrazumieć pačutaje. Napačatku dzievianostych novyja kaviarni ŭ Hiedyminavym mieście adčynialisia ledź nia kožny dzień. Šmat ja tady zmarnavaŭ času j hrošaj pa roznych «Boču» dy «Miedyninkajach». Ale nikoli nia mieŭ žadańnia zavitać u restaran «Pałanha».

Jaje šeraja skrynia na rahu roznakalarovych Vilenskaj i praspektu Hiedymina hladziełasia sumnym napaminam pra skanały Saviecki Sajuz. Hetaja restaracyja była materyjalnym uvasableńniem taho, što saviecki čałaviek razumieŭ pad słovam «šyk». Mienavita ŭ takich kabakach savieckija kinošniki lubili zdymać svaje opusy pra zachodni raj. Zrešty, i publika, što zapaŭniała na pačatku 90-ch restaran «Pałanha», vielmi adpaviadała interjeru. Praź vializnaje akvaryjumnaje vakno ŭviečary možna było bačyć, jak u pasmach tytuniovaha dymu, u śviatle ćmianych žyrandolaŭ, pad huki naftalinavych łabuchaŭ, nažyralisia drobnyja bandziuhi, adpraŭlenyja novym žyćciom u adstaŭku čyrvonyja kapitany dy ichnyja harłastyja damački.

25 sakavika adna tysiača dzieviaćsot dzievianosta treciaha hodu biełaruskaja hramadzkaść śviatkavała siemdziesiat piatyja ŭhodki adnaŭleńnia dziaržaŭnaści. U Vilniu tady pryjechała vielmi pradstaŭničaja delehacyja veteranaŭ nacyjanalnaha ruchu na čale z tahačasnym prezydentam BNR Jazepam Sažyčam. Byŭ taksama śpiavak Dančyk, seks-idał śviadomych biełarusak. I jašče niemałaja kampanija prahresiŭnaj biełaruskaj moładzi ź Miensku. Niejak uliŭsia ŭ hramadu j ja. Paśla pajezdki na mohiłki Rosy, paśla kancertu staradaŭniaj muzyki ŭ byłym pałacy hienerał-hubernatara šanoŭnyja hości pajšli na śviatočnuju viačeru. I nie ŭ «Astoryju» ci jašče što prystojnaje, a mienavita ŭ «Pałanhu». Kali b nie takoje śviata, dyk, peŭna, nikoli b tudy j nie naviedaŭsia. Pra historyju pieraapranutych «pałanhijskich» muroŭ ja tady jašče nia viedaŭ.

Toje śviata nia zhadvajecca mnoju, jak niešta viasiołaje. U pustoj zali savieckaha restaranu za niebahatym stałom staryja vilenčuki dy ichnyja adnahodki-emihranty zhadvali daloka nie savieckuju maładość. Ź ichnaj razmovy časam danosilisia nieznajomyja mnie słovy «esbeem», «bekea». I, zrešty, nia bolš znajomyja «Kałyma» j «Taronta». Leksykon prahresiŭnaj moładzi byŭ bolš nasyčany słovami našaha dnia — etnahienez, baksy i... usio toje ž Taronta. Tosty byli za chutkuju pieramohu j za Baćkaŭščynu. Niechta byŭ zaciahnuŭ «My vyjdziem ščylnymi radami». Usie padchapili družnaj hramadoju. Na druhim kuplecie chor pakinuli maładyja hałasy. Da kanca pieśniu daciahnuli tolki niekalki starych. Mnie było niaŭtulna j niajomka. Byccam niaklikanamu hościu na čužych chaŭturach. Tamu pakinuŭ ja śviata ŭ «Pałanzie» z palohaju, nakiravaŭšysia na kavu ŭ kolišni «Čyrvony Štral».

Ale marali nia vynies. «Pałanhi» ŭžo niama, jak i niekatorych śviatkavalnikaŭ taho jubileju. A ja da hetaje pary tak i nia vyvučyŭ tołkam biełaruski nacyjanalny himn.

Źmicier Bartosik