AB USIM PATROCHU

AB USIM PATROCHU

z usioj krainy

Načalstva mihruje

Cmurhonskaje načalstva pakidaje rodny horad. Letaś staršynia vykankamu Mikałaj Kavaloŭ pieratvaryŭsia ŭ staršyniu abłasnoha dziaržkantrolu, dyrektar meblevaj fabryki pajechaŭ sa Smurhoniaŭ i, kažuć, navat ź Biełarusi, na traktarnym zavodzie kiraŭnictva dva razy mianiałasia. I voś čarhovaja źmiena: dyrektara zavodu aptyčnaha stankabudavańnia Alaksandra Radzieviča zaprasili ŭ Horadniu namieśnikam staršyni vykankamu. Viadoma, možna hanarycca. Ale i škada. Źjaždžajuć lepšyja. Ź lohkim sercam pakidajuć rodny kut.

Napad na mohiłki

U Smurhoniach abrabavali novyja mohiłki. Nieviadomyja pazryvali z aharodžaŭ lityja ŭpryhažeńni. Nahladčyk Ivan Bumbul kaža, što zrabili heta padletki z metaj nažyvy. Adno što ŭ pociemkach jany zamiest patrebnaha im aluminiju paabryvali kvietki z čyhunu. Ale ŭ milicyju nichto nie źviartaŭsia. Ludzi kažuć, niachaj jana spačatku z žyvymi raźbiarecca. Milicyjanty nie zhadžajucca i hatovyja raspačać spravu pa hetym fakcie choć zaraz. Ale zajavy ŭ adździeł nichto nie niasie.

Niesapraŭdnaje zabojstva

Čym tolki ludzi ni prymušajuć zajmaccca fielčaraŭ “chutkaj dapamohi” — vyklikajuć na siamiejnyja skandały, vykarystoŭvajuć u jakaści taksoŭki, a to alkaholiki paprosiacca ŭ narkadyspanser na lačeńnie zavieźci. Niejak mužčyna zhubiŭ tufli i vyzvaŭ “03”, bo nie chacieŭ bosy damoŭ iści. A niadaŭna patelefanavała ŭ “chutkuju” žančyna i davaj hałasić: čałavieka zabili ŭ Dabraŭlanach. Bryhada terminova vyjechała. A vioska dalokaja — amal 50 km. Paśla vyśvietliłasia, što nijakaha zabojstva tam nie było. Nervy, benzyn i try hadziny spalili darma. Žančynie prosta zrabiłasia sumna, voś i vyrašyła jana “pažartavać” takim čynam. Ciapier jaje vyklikajuć na administracyjnuju kamisiju. Lekary pažadali joj takoha štrafu, kab na ŭsio žyćcio zabyłasia, jak “03” nabirać.

Naha

Na terytoryi škoły-internatu ŭ rajonie novabudoŭli nastaŭniki znajšli čałaviečuju nahu, prafesijna amputavanuju z-za hanhreny. U miascovym špitali apošnim časam takich aperacyjaŭ nie było. Adkul jana ŭziałasia, nieviadoma. Pa horadzie paŭzuć čutki pra chirurha-mańjaka.

Taciana Skarynkina, Smurhoni

Dzieciam — cukierki, staršyni — medal

Vykanaŭca abaviazkaŭ konsuła Polščy ŭ Horadni Ranisłaŭ Valtar naviedaŭ Astravieččynu. Dzieci, jakija vyvučajuć u škołkach polskuju movu, atrymali cukierki. Staršynia rajonnaha adździełu Sajuzu palakaŭ u Biełarusi Maryja Vasilonak — medal.

50 dalaraŭ za lišniuju vahu

La rasiejska-biełaruskaj miažy zatrymany inžyner mienskaha RUP “Biełdarcentar”, jaki padazrajecca ŭ atrymańni chabaru. Na pierachodzie Katłoŭka padčas pravierki aŭtafury z Rasiei jon vyjaviŭ, što hruzu ŭ mašynie bolš, čym u dakumentach, i zapatrabavaŭ z kiroŭcy 50 dalaraŭ. Rasiejec zapłaciŭ dy pajechaŭ sabie, a praź niekalki kilametraŭ byŭ spynieny kadebiscka-milicejskim naradam, jaki, pravieryŭšy dakumenty, iznoŭ zapatrabavaŭ štraf. Kiroŭca aburyŭsia. Daviedaŭšysia pra chabar, milicyjanty pa śviežych śladach schapili inžynera. Viadziecca śledztva.

Kava z vodaram marychuany

U punkcie pamiežnaha kantrolu “Kamienny Łoh” ašmianskija mytniki zatrymali 31-hadovaha litoŭca, jaki sprabavaŭ pravieźci narkotyki. U blašancy z-pad kavy z padvojnym dnom było schavana 5 hramaŭ syntetyčnych narkotykaŭ, a taksama nievialikaja kolkaść marychuany.

Marjan Vianhroŭski, Astraviec

Baranavičy ŭ ciemry

Harvykankam zahadaŭ z 1 lutaha adłučyć lichtary na baranavickich vulicach. Ad 1-j da 5-j hadziny ŭ horadzie panuje ciemra. Nia tyčycca hetaja pastanova tolki centralnych vulicaŭ — Lenina, Savieckaj, praspektu Savieckaha.

Čerhi pa fluarahrafiju vyklikajuć niepakoj

Vializnyja čerhi na pieršym paviersie Baranavickaj haradzkoj palikliniki ŭžo kolki miesiacaŭ sustrakajuć naviednikaŭ i chvorych. I bolšaści ludziej taksama davodzicca stanavicca ŭ hetyja čerhi. Nivodny z daktaroŭ navat nia hlanie na čałavieka, kali ŭ taho niamašaka kvitka z adznakaj ab fluarahrafii. Usio z-za taho, što vyrasła kolkaść chvorych na suchoty. Na pradpryjemstvach pravodziać tatalny kantrol. Chto nie prajšoŭ renthienu lohkich, tych z Novaha hodu nie puščajuć da pracy. Adnak na ŭvieś horad pracuje tolki dva aparaty fluarahrafii. Astatnija ŭsie pałamanyja.

Adstajaŭšy ž dzień u čarzie da aparatu, treba druhi dzień stajać u čarzie, kab atrymać piačatku na kartcy prachodžańnia renthienu.

Adzin sa spraŭnych aparataŭ, pavodle čutak, zaśviečvaje pałovu kadraŭ. Tamu da jaho dasyłajuć na “prafilaktyčnyja zdymki”. Da lepšaha aparatu daktary nakiroŭvajuć tolki sapraŭdy chvorych — pakalečanych, ź pierałomami dy zapaleńniami.

Niekali Pramatamnahlad zabaraniŭ byŭ karystacca amal usimi renthienaŭskimi aparatami ŭ Biełarusi. Adnak medyki tady pačali płakacca ŭ roznyja ministerstvy, i zabaronu źniali.

U bolnicy ziamla pravaliłasia

Na terytoryi Baranavickaj haradzkoj bolnicy na minułym tydni abvaliłasia ziamla — na płoščy niekalki kvadratnych metraŭ. Vyklikali MNS dy milicyju. Tyja ahledzielisia i vyklikali sapioraŭ. Sapiory ničoha nia vyjavili vybuchovaha j paraili vyklikać archieolahaŭ. Byccam by heta niečy loch, vykładzieny biarvieńniem i cehłaj, ad chaty, što stajała tut koliś. (Pobač znachodzicca čyhunačnaja stancyja Baranavičy-Centralnyja, vakoł jakoj ŭ XIX st. pačaŭsia horad.) Navukoŭcy pakul nie pryjechali, abharodžany pravał čakaje ich.

Rusłan Raviaka, Baranavičy

Budujecca carkva

Novuju, šostuju pa liku pravasłaŭnuju carkvu pačali budavać u Voršy. Funduje jaje były aršaniec, jaki zajmajecca biznesam va Ŭkrainie. Carkva Śv.Leanida budzie mieścicca pobač ź pivavarniaj, pradpryjemstvam hłuchich, raddomam, škołaj, stadyjonam dy centram zaniataści nasielnictva. Boskaja łaska patrebnaja ŭsim: pracoŭnym i biespracoŭnym, niemaŭlatkam i vučniam, spartoŭcam dy invalidam.

Nazad u matryjarchat

Adrazu try kałhasy Aršanščyny ŭznačalili žančyny. Praŭda, haspadarki im dastalisia “lažačyja”. U adroźnieńnie ad miascovych vertykalščykaŭ i šmat jakich kalehaŭ-mužčynaŭ, što panajechali siudy ŭ apošnija hady z Mahiloŭščyny, novyja staršyni — uradženki Aršanščyny.

Stvorany Instytut ilnu

Navukova-daśledčy instytut ilnu stvorany ŭ vioscy Vuście (Aršanščyna). Jahonaj hałoŭnaj zadačaj stanie selekcyja novych sartoŭ lonu z vysokim pracentam utrymańnia doŭhaha vałakna.

Paštoŭki da jubileju

Dva nabory paštovak z krajavidami Voršy źjavilisia niadaŭna ŭ prodažy. Aŭtar adnaho ź ich nieviadomy, druhi zrobleny fotamastakom Uładzimieram Marcynkievičam. Da ŭžo tradycyjnych siužetaŭ — “Kaciuša”, pomnik Zasłonavu dy vakzał — dadalisia novyja: Śviata-Trajeckaja carkva, muzej “Młyn”, pomnik Karatkieviču. Vypusk paštovak prymierkavany da 935-hodździa Voršy.

Viktar Lutynski, Vorša

Konkurs hrafici

Stamiŭšysia zmahacca z hrafitystami, što razmalavali fasady bieraściejskich damoŭ, ułady vyrašyli zładzić u kancy lutaha aficyjny konkurs vuličnaha žyvapisu.

Cišynia ŭ adkaz

244 telefonnyja numary na Ivaceviččynie adłučanyja za rehularnuju nieapłatu. Heta telefony kałhasaŭ, pramysłovych pradpryjemstvaŭ i biudžetnych arhanizacyjaŭ. Siarod ich — Kosaŭskaja meblevaja fabryka, upraŭleńnie sielskaj haspadarki rajvykankamu dy inš.

Abrabavali 98-hadovuju

U vioscy Pietuchoŭščyna (Lachaviččyna) nieviadomyja rabaŭniki praź niezamknionyja dźviery zajšli ŭ chatu babulki 1904 h.n. i, pahražajučy joj, adabrali 35 tys. rubloŭ. Rabaŭnikoŭ šukajuć.

I.Chviedarovič, Bieraście

Traktar za 50 hod pracy

71-hadovamu Ivanu Kavaleŭskamu z kałhasu “Pałačany”, jaki 51 hod adpracavaŭ na traktary, abłvykankam padaravaŭ novieńki DT-75. Sp.Kavaleŭski maje pracavać u kałhasie dalej.

U Dorach čytajuć

Vałožynskaja pošta vyznačyła samaha aktyŭnaha padpisčyka rajonu. Siamja nastaŭnicy Dorskaj siaredniaj škoły Aleny Strałkovaj vypisała na paŭhodździe 25 vydańniaŭ na 60 tysiačaŭ rubloŭ.

Elektramasažor za 500 tysiačaŭ

Dva mienčuki “hastralavali” pa Miadzielščynie. Jany zachodzili ŭ chaty j kazali haspadaram, što pryvieźli padarunak z rajvykankamu — elektramasažor. Prybor, maŭlaŭ, kaštuje 500 tysiačaŭ, i, kab atrymać jaho, treba zapłacić 46 tysiačaŭ padatku. Kali žychary pačali telefanavać u sielsaviety j dziakavać za “padarunki”, tam skiemili, u čym sprava, i paviedamili ŭ milicyju, jakaja zatrymała “kamersantaŭ”. Jany paśpieli pradać adździnaccać elektramasažoraŭ.

Pavodle “Rehijanalnaj hazety”

Sumleńnie pieramahło

18 studzienia ŭ bieraściejskaje adździaleńnie pravaabarončaha centru “Viasna” źjaviŭsia hramadzianin, jaki prynios 93 zapoŭnienyja niepahašanyja biuleteni pa vybarach deputata harsavietu ŭ vybarčaj akruzie №8, jakija ładzilisia 18 sakavika 2001 h. Jon skazaŭ, što siabry vybarčaj kamisii zahadali jamu źniščyć hetyja biuleteni. Amal hod jaho mučyła sumleńnie, što jon staŭ suŭdzielnikam złačynstva.

Uładzimier Vialičkin, Bieraście

“Hołas dušy” musić hučać

U abaronu pieradačy “Hołas dušy” praciahvajuć prychodzić podpisy. Pavał Skobieleŭ z p.Lasny Mienskaha rajonu, Alaksandar i Jadviha Stupni z Horadni, Raisa, Anatol i Lidzija Šamruk dy jašče 2 čałavieki z Homielu, Taciana Łahun, Maksim Kamaroŭ i jašče 22 čałavieki z Mahilova, Viktoryja i Mikałaj Hryncevičy, Hanna Cachanovič i jašče 54 čałavieki ź Miensku padpisalisia ŭ abaronu radyjopieradačy “Hołas dušy”. A ź vioski Pieradbrodździe, što na Miorščynie, pryjšoŭ taki list: “Dla nas, starych niamohłych lu-dziej, heta było adzinaj mahčymaściu pasłuchać słužbu pa radyjo, niby pabyvać u carkvie, kaściole. Dabracca ŭ rajcentar my nia možam, bo aŭtobusy chodziać vielmi redka. Tamu prosim uznavić vielmi patrebnuju radyjopieradaču-słužbu “Hołas dušy”. U advarotnym vypadku my budziem vymušany admovicca ad radyjokropak”. Pad hetym listom padpisalisia 24 čałavieki.

Usiaho na sieradu ŭ abaronu pieradačy “Hołas dušy” pryjšli 1854 podpisy.

Trochtydniovy zbor podpisaŭ daŭ svoj plon: “Hołas dušy” hučyć paŭhadziny štoniadzielu. Praŭda, nie z Čyrvonaha kaściołu, a z Katedry. Dahetul nieviadoma, ci vierniecca ŭ prahramu ajciec Zavalniuk.

Paniamonskaja intelihiencyja

U apošnim numary Biełorusskoj haziety Alaksandar Hrycanaŭ adhuknuŭsia na maje papiarednija razvahi i zakranuŭ aktualnaje dla nas pytańnie suadnosinaŭ demakratyčnaha i nacyjanalnaha. “Pavažany spadaru Aleś, — piša jon,— kali tav.Łukašenka daskanała vyvučyć biełaruskuju movu, ci budziecie Vy (pry praciahu jaho ŭnutranaj i zamiežnaj palityki) padtrymlivać na vybarach jaho, a nie, skažam, taho demakrata, jaki vałodaje “matčynaj movaj” nia tak daskanała?”

Pytańnie schalastyčnaje i nievierahodnaje. Jak Dniapro nie paciače na poŭnač, tak i Łukašenka nikoli stała nie zahavoryć pa-biełarusku. I heta aksyjoma. A kali b zdaryŭsia taki cud, heta byŭ by krok napierad, važny dla zachavańnia niezaležnaści Biełarusi ad našaha ŭschodniaha susieda.

Usia pabudova našaha nacyjanalnaha arhanizmu ŭ bližejšyja dziesiacihodździ budzie adkazam na dva pytańni: jak nam zachavać svaju niezaležnaść ad Rasiei j jak adradzić biełaruskuju movu ŭ horadzie. Demakratyčnaje i nadnacyjanalnaje (u našym paniamonskim varyjancie zaŭsiody čytaj — rasiejskaje) prynosić bolej škody. Klasyčny prykład — Eŭrapiejski humanitarny ŭniversytet. U studentaŭ dobraja padrychtoŭka, cudoŭnaje viedańnie zamiežnych movaŭ i amal nijakaj, jak dla humanitaryjaŭ, aryjentacyi na miascovyja prablemy. U vyniku značnaja častka źjaždžaje za miažu, kab nikoli siudy ŭžo nie viarnucca, inšyja ž adčuvajuć siabie častkaj rasiejskaj intelihiencyi. Voś ža, heta našaja paniamonskaja intelihiencyja.

Demakratyčnaja navučalnaja ŭstanova ŭ stalicy Biełarusi, jakaja rusifikuje biełaruskuju moładź, — heta dobra ci kiepska? Demakratyčny biełaruski palityk, lubimaja knižka jakoha, naprykład, apaviadańni Šukšyna, pieśnia — “Podmoskovnyje viečiera”, spektakl — “Tri siestry”; jaki, da ŭsiaho, “vałodaje “matčynaj movaj” nia tak daskanała”, a to j zusim nijak, — heta dobra ci kiepska?

Nie chaču padacca “kvasnym patryjotam”, ščyra skažu, što nie lublu i nia pju taho, što zaviecca biełaruskim pivam, nie chaču, kali jość takaja mahčymaść, “kuplać svajo” z vopratki i nie hladžu BT. Ale ja aptymist, spadziajusia, što, kali-niebudź i ŭ nas buduć varyć dobraje piva, šyć narmalnuju vopratku i pierastanuć karmić z BT pustoj sačyŭkaj. Ale zmusić palityka, vychavanaha ŭ inšaj kulturnaj tradycyi, “lubić svajo”, dumać pra svajo i žyć svaim nia zdoleje nichto.

Mova — heta toje, što jadnaje narod, niahledziačy na jahonyja palityčnyja aryjentacyi. Nie adradziŭšy movy, my prosta nia budziem u stanie spaborničać i supracoŭničać ź inšymi eŭrapiejskimi narodami na hramadzkim, kulturnym, intelektualnym poli, my nazaŭsiody zastaniemsia, jak niekali pisaŭ Adam Bahdanovič, “zapadłym narodam”. Našaja budučynia źviazanaja ź biełaruskaj movaj, i heta pytańnie nia tolki kulturnickaje, ale j hramadzkaje, palityčnaje. Jano nia mienš važnaje dla nas, čym dla žydoŭ u Izraili ci čechaŭ u Čechii na peŭnych etapach ichnaha dziaržaŭnaha i nacyjanalnaha raźvićcia...

Nastupny palityčny etap našaj historyi — demakratyzacyja hramadztva. Jon niepaźbiežna vykliča biełarusizacyju. Jak tady budzie pavodzić siabie paniamonskaja intelihiencyja? Ci zdoleje tady jana prajavić svoj demakratyzm, ci budzie tapić biełaruskuju movu, razvažajučy pra svabodu vybaru i demakratyju? Pabačym.

Aleś Bialacki