Кавалеўскі, Касцюгова і Гарбунова дораць дыпламатам у Берліне і Парыжы кнігі з дэкальтэ Рагатко. У чым задума?
Раней дэмакратычныя сілы вазілі кнігі Уладзіміра Арлова пра гісторыю Беларусі. Цяпер — модны аўтафікшн.
Яшчэ нядаўна беларускія дэлегацыі дэмакратычных сіл, сустракаючыся з еўрапейскімі дыпламатамі, дарылі кнігі, якія тлумачаць краіну: пра гісторыю, культуру, пратэсты. Гэта маглі быць англамоўныя альбомы кшталту «Спадчыны Беларусі» або кнігі Уладзіміра Арлова — тое, што ўводзіць у кантэкст і дапамагае «зразумець Беларусь».
Цяпер у сімвалічных жэстах іншы кірунак. Валер Кавалеўскі, Настасся Касцюгова і Вольга Гарбунова падчас паездак у Берлін і Парыж дарылі мясцовым дыпламатам кнігу Настассі Рагатко «Насі з сабой», аўтафікшн на рускай мове з выразным візуальным акцэнтам на вокладцы — дэкальтэ аўтаркі.
Чаму менавіта гэтая кніга і што з яе павінен зразумець еўрапейскі дыпламат? Даведаліся ў прадстаўніцы дэлегацыі Настассі Касцюговай і аўтаркі кнігі Настассі Рагатко.
«Мы аддаём перавагу чамусьці менш стандартнаму»
Анастасія Касцюгова, экспертка па камунікацыі, экс-супрацоўніца Офіса Святланы Ціханоўскай і дачка палітолага-палітзняволенай Валерыі Касцюговай, кажа, што рашэнне аб кнізе прыйшло само сабой:
«Мы не палітычная арганізацыя з нейкай асаблівай працэдурай прыняцця рашэнняў. Проста ўзнікла такая ідэя — мы ўсе чыталі гэтую кнігу і вырашылі ў гэты раз узяць яе з сабой».
Паводле яе, кнігі дарылі тым дыпламатам, якія разумеюць рускую мову і з якімі ўжо склаліся цёплыя адносіны. Калі б выданне існавала па-англійску — узялі б яго. Кнігі дарылі падчас нядаўняй паездкі ў нямецкі парламент і сустрэч з дыпламатамі ў Парыжы.
На пытанне, што павінен зразумець дыпламат пасля такой кнігі, Анастасія Касцюгова адказвае:
«Гэта мастацкі твор. Сутнасць мастацкага твора ў тым, што кожны, хто чытае, знаходзіць там нешта сваё. Калі чалавек нешта канкрэтнае «павінен» зразумець, дачытаўшы кнігу, гэта не літаратура, а прапаганда. Там ёсць вельмі цікавыя і сумленныя раздзелы пра Беларусь, якія не прапануюць ёй застыць у ролі гераічнай ахвяры ці няўдалага дэмакратычнага праекту. І там раскрываецца сучасны беларускі досвед, як гэта — жыць у такі гістарычны час».
Яна падкрэслівае: «Насі з сабой» — гэта частка беларускай культуры, як і больш «класічныя» падарункі. Проста выбар — менш стандартны.
«Кнігі — гэта такая ж частка беларускай культуры, як ільняныя сурвэткі, саламяныя павукі ці кнігі пра пратэсты, якія больш папулярныя ў якасці падарункаў.
Мы аддаём перавагу чамусьці менш стандартнаму: напрыклад, мы вазілі дыск з альбомам гурта ŠUMA, майкі з прынтам Цэслера або «Зэкамерон» Максіма Знака».
«Рэакцыя на кнігу пазітыўная. Трэба ўсё ж разумець, што такое дыпламатычная праца і якое мысленне ў людзей з гэтай сферы. Гэта вельмі адкрытыя да новага людзі, цікаўнасць і даследчы інтарэс для іх неабходны. Ім вельмі важна быць глыбока пагружанымі ў прадмет, з якім яны працуюць, ім вельмі важна даведвацца і чуць нешта, чаго яны не чулі раней. Такі нестандартны падарунак ім вядома цікавы, а што да вокладкі — а што там у прынцыпе абмяркоўваць? Ніводнага пытання на гэты конт не было», — кажа Настасся Касцюгова.
Беларусы ў сацсетках неадназначна адрэагавалі на такі падарунак дыпламатам, але Касцюгова ўспрымае сітуацыю спакойна:
«Я стаўлюся да гэтай крытыкі гэтак жа, як і да любой іншай. Людзі маюць права крытыкаваць што захочуць».
«Гэта выдатная кніга для знаёмства з беларусамі»
Аўтарка «Насі з сабой», былая галоўная рэдактарка Kyky.org і былая кіраўніца камунікацый офіса Святланы Ціханоўскай Настасся Рагатко апісвае кнігу як вельмі асабістую гісторыю:
«Гэта шкатулка каштоўнасцяў — персанажаў, падзей, сітуацый, якімі характэрны наш час. І з-за таго, што гісторыі гэтыя не пра герояў ці зладзеяў, а пра цёплае, чалавечнае, смешнае, уразлівае ў нас».
Кніга нарадзілася як спроба разабрацца з уласнай ідэнтычнасцю:
«Я напісала кнігу, каб выйсці з асабістага экзістэнцыйнага крызісу пасля пераасэнсавання працы ў палітыцы і медыя, канцэпцый кар'еры і адносін, жыцця ў целе жанчыны, беларускі, эмігранткі. Мне трэба было навучыцца насіць з сабой сваю ідэнтычнасць — таму я напісала гэтую кнігу і таму чытачы адчуваюць, што ад яе становіцца «лягчэй дыхаць».
І менавіта таму, лічыць аўтарка, яна можа быць зразумелай замежнаму чытачу:
«У мяне няма сіндрому самазванкі. Я лічу, гэта выдатная кніга для знаёмства з беларусамі».
На ідэю дарыць кнігу дыпламатам аўтарка адрэагавала з энтузіязмам:
«За гады сяброўства з Настай Касцюговай мы шмат разоў абмяркоўвалі тэму агентнасці — той самай здольнасці дзейнічаць і вызначаць сябе, у якой часта адмаўляюць беларусам, жанчынам, эмігрантам. Але мы абедзве, з улікам нашых характараў, усё роўна спрабуем яе будаваць.
«Насі з сабой» — гэта пра тое, каб назваць сябе ўголас, як бы ўрэзаць гэта ў скуру татуіроўкай, гаварыць сваім голасам.
Калі Наста напісала мне з ідэяй дарыць маю кнігу дыпламатам, я ўзрадавалася і зусім не здзівілася. Яна сказала, што гэта агульная ідэя з Валерам Кавалеўскім і Воляй Гарбунавай — і я з радасцю падпісала кнігі па імёнах дыпламатаў».
Беларусь як досвед, а не як даведнік
Рагатко адкрыта кажа: замежнікі часта не разумеюць Беларусь, бачаць яе толькі праз палітыку, санкцыі і вайну:
«Падчас працы ў Офісе я шмат размаўляла з замежнікамі, амбасадарамі, дыпламатамі, палітыкамі, журналістамі і злавалася, што яны зусім не разумеюць нас. Часцей за ўсё гэта адбываецца праз тое, што яны глядзяць на Беларусь у кантэксце Расіі, усяго рэгіёна, у Беларусі для іх няма самасці. Яны ведаюць пра санкцыі, дыктатуру, палітвязняў, вайну ва Украіне — усё, больш наша краіна амаль нічым не напоўненая, мы або ахвяры, або агрэсары. Я пісала кнігу так, каб яна магла гэтае веданне павярхоўных фактаў паглыбіць эмоцыямі. Таму, я лічу, «Насі з сабой» — добры голас сваёй эпохі. І няхай такіх галасоў становіцца больш.
Ну і давайце шчыра, як падарунак «Насі з сабой» сапраўды лепш, чым мерч у выглядзе ручак або якіх-небудзь прэс-пап'е».
Што ў выніку «нясе з сабой» дыпламат
Аўтарка адзначае галоўнае, што застаецца пасля кнігі:
«Думаю, замежны чытач, у тым ліку дыпламат, зразумее, што беларусы — складана ўладкаваны самастойны народ, які трапіў у татальную геапалітычную зарубу. А ўлічваючы апошнія трэнды ў Амерыцы і Еўропе, замежныя дыпламаты могуць задумацца, што прайшоў час, калі нам трэба было вучыцца ў краін Захаду. Цяпер ім час вучыцца ў беларусаў — яны ж упершыню адчулі, што дэмакратыя крохкая і, аказваецца, яе можна страціць».
Настасся кажа, што ад самага пачатку думала пра тое, каб кніга выйшла за межы рускамоўнай аўдыторыі і загучала ў шырэйшым еўрапейскім кантэксце:
«Мы ўжо зрабілі пераклады фрагментаў на польскую і англійскую, каб прапаноўваць кнігу замежным выдаўцам — гэта мой прыярытэт на гэты год. І, дарэчы, гэтай вясной мусіць выйсці і пераклад на беларускую — я яго таксама вельмі чакаю».
Цяпер чытаюць
Ад прыватнікаў патрабуюць завесці ідэолага ў штаце — распыталі, што робяць кампаніі18
Каментары
[Зрэдагавана]