Jak Jeŭropa złazić z «enierhietyčnaj ihołki» Rasii

Jeŭropa stvaraje Enierhasajuz — samy ambicyjny prajekt Staroha Śvietu za apošnija niekalki dziesiacihodździaŭ. Hetaja asacyjacyja zaklikanaja pazbavić kantynient ad pryviazki da rasijskaha hazu. Brusiel płanuje kuplać paliva ŭ ZŠA, Turkmienii, Azierbajdžanie i navat u Iranie. Ad niezaležnaści ES adździalajuć ŭsiaho try kroki. Rasija ž ryzykuje zdać pazicyi na najbujniejšym enierhietyčnym rynku.

Pavialičyć

ES 2.0

Stary Śviet rychtujecca da realizacyi samaha maštabnaha ekanamičnaha prajekta za apošnija 60 hadoŭ. U 1952 hodzie było stvorana Jeŭrapiejskaje abjadnańnie vuhalu i stali. Halinovaja asacyjacyja sfarmavała pieradumovy dla naradžeńnia ES. I voś ciapier Brusiel abjaŭlaje ab zakładcy pieršaha kamienia ŭ padmurak Enierhietyčnaha sajuza. Asnoŭnaja meta novaj struktury — libieralizacyja paliŭnaha rynku, raźvićcio na im paŭnavartasnaj kankurencyi. Pavodle zadumy jeŭrapiejskich biurakrataŭ, heta dazvolić źnizić canu na haz dla spažyŭcoŭ.

Kab damahčysia svajho, Jeŭropie nieabchodna vyrašyć try zadačy.

Pieršaje, i samaje hałoŭnaje, — źleźci z «hazavaj ihołki» Rasii. U intervju brytanskaj The Guardian jeŭrakamisar pa Enierhasajuzie Maraš Šefčavič skazaŭ, što dla hetaha ES pabuduje alternatyŭny «Paŭdniovy patok». Jon projdzie praź Iran, Irak, Turkmienistan, Azierbajdžan i Turcyju. Pa acency Šefčaviča, najbujniejšaja ŭ śviecie truba budzie kaštavać kala 45 miljardaŭ dalaraŭ.

U hety płan dobra ŭpisvajecca reanimacyja prajekta Nabucco. 4 sakavika premjer-ministr Bałharyi Bojka Barysaŭ i prezident Azierbajdžana Ilcham Alijeŭ padpisali pahadnieńnie ab adnaŭleńni rabot nad hetym hazapravodam. A jon akurat pavinien byŭ pierapampoŭvać haz z Centralnaj Azii ŭ Jeŭropu.

Sapraŭdy, Enierhasajuz robić staŭku na alternatyŭnych pastaŭščykoŭ. Asnoŭnyja kandydaty: Turkmienija (płanuje zdabyć bolš za 80 miljardaŭ kubamietraŭ u 2015 hodzie, 50 miljardaŭ paciakuć za miažu) i Azierbajdžan (pa roznych acenkach, u hetym hodzie zdabyča moža dasiahnuć 30 miljardaŭ «kuboŭ»). U płanach ES taksama pašyreńnie supracoŭnictva sa starym eksparcioram hazu — Ałžyram. U jakaści enierhietyčnaha partniora razhladajecca i Iran. U kastryčniku 2014 ES pradbačliva źniaŭ sankcyi ź iranskaj NITC — najbujniejšaj tankiernaj kampanii, jakaja zajmajecca pieravozkaj nafty. Heta śviedčyć ab pastupovym źmiakčeńni adnosin pamiž Isłamskaj Respublikaj i Brusielem. Zastałosia tolki praciahnuć trubu, i žychary Bierlina i Vieny buduć smažyć sasiski na tehieranskim hazie.

Analityki Nacyjanalnaha rejtynhavaha ahienctva (NRA) paviedamili, što kankurencyju Rasii mohuć skłaści taksama pastaŭščyki zvadkavanaha pryrodnaha hazu. Havorka idzie pra ZŠA i afrykanskija dziaržavy. Asnoŭnaja pieravaha zvadkavanaha paliva — lohkaść u transparciroŭcy. Pahruziŭ bočki na tankier — i viazi ŭ lubuju kropku płaniety. Nie treba budavać tysiačakiłamietrovyja truby praz čužyja krainy, a potym bajacca, što jany buduć kraści paliva ci pieraškodziać jaho tranzicie.

Hazavyja hiehiemony

Druhi krok da niezaležnaści — kantrol nad ździełkami jeŭrapiejskich dziaržaŭ. Jeŭrakamisija źbirajecca žorstka sačyć za praviadzieńniem adzinaj palityki pry imparcie paliva. Jana atrymaje status enierhietyčnaha rehulatara: krainy ES buduć uzhadniać ź joj paramietry kantraktaŭ z zamiežnymi pastaŭščykami. Raniej jany prosta stavili kamisaraŭ pierad faktam — čynoŭniki atrymlivali dakumienty ŭžo paśla ich padpisańnia. Ciapier Jeŭrakamisija prasočyć za tym, kab nichto nie zmoh zaniać daminujučaje stanovišča na rynku.

Jeŭrapiejski «hazavy piroh» padzieleny pamiž piaćciu bujnymi ŭdzielnikami. U 2013 hodzie samaja vialikaja dola naležała «Hazpromu» (30%). Rasijskaja kampanija pierapampavała na zachad 161 młrd kubamietraŭ paliva. U śpinu joj dychaje narviežskaja dziaržkampanija Statoil. Jana pastaviła ŭ ES 115 młrd kubamietraŭ (21%). Na trecim radku — GasTerra ź Niderłandaŭ (bolš za 80 miljardaŭ «kuboŭ», 15% rynka). Prystupkaj nižej — Ałžyrskaja Sonatrach (38 miljardaŭ, 7%), a zamykajuć śpis lidaraŭ dźvie kampanii z Katara — QatarGas i RasGas (25 miljardaŭ na dvaich, 5%).

Čorna-błakitnaje paliva

Narešcie, jeŭrapiejskich spažyŭcoŭ užo daŭno turbuje miechanizm utvareńnia koštaŭ na błakitnaje paliva. Ciapier u bolšaści kantraktaŭ jaho košt pryviazanaja da naftavych katyrovak. U ES upeŭnienyja, što rynak pavinien admovicca ad hetaj tradycyi. Alternatyŭny sposab cenaŭtvareńnia — vykarystańnie koštaŭ na hazavych chabach, u vuzłavych kropkach enierhietyčnaj infrastruktury. Praściej kažučy, chab — heta svajho rodu paliŭnaja birža. Košt hazu na joj zaležyć nie ad prapisanaj u doŭhaterminovych kantraktach cany na naftu, a ad biahučych abjomaŭ najaŭnaha hazu i spažyvieckaha popytu. Heta i zabiaśpiečvaje spraviadlivy, na dumku Brusiela, košt paliva.

Jeŭropa płanamierna pierachodzić mienavita na biržavuju madel. Pavodle infarmacyi The Economist, dola hazu, jaki nabyvajecca na chabach, vyrasła ŭ Jeŭropie z 15 da 50% za apošnija 7 hadoŭ.

Z pazicyjaj ES nie zhadžajecca «Hazpram». U spravazdačy dziaržkampanii za čaćviorty kvartał minułaha hoda skazana, što naftavaja pryviazka paśpiachova vykarystoŭvajecca voś užo na praciahu 40 hadoŭ. Karparacyja abaraniaje hety miechanizm, ale joj pieraškadžajuć «dziejańni kankurentaŭ».

Naprykład, palityka Statoil. U 2014 hodzie pałova kantraktaŭ narviežskaha hazavaha hihanta była pryviazanaja da čornaha zołata. U bližejšuju piacihodku Statoil płanuje skaracić hetuju dolu da 25%. U krasaviku minułaha hoda krynicy Bloomberg ŭ hazavaj haliny paviedamili, što francuzskaja kampanija GDF Suez padpisała kantrakt z BP biez uliku koštaŭ na naftu. Krok za krokam abličča jeŭrapiejskaha enierharynku mianiajecca.

Zrešty, ad pryviazki da nafty ciapier pakutuje i sama Rasija. U pačatku 2014 barel marki Brent kaštavaŭ bolš za 100 dalaraŭ, ciapier jon handlujecca na ŭzroŭni 60. U kantraktach praduhledžany časavy pramiežak (paŭhoda — dzieviać miesiacaŭ), jaki źmiakčaje vahańni kacirovak. Heta značyć, što ŭsiaho niekalki miesiacaŭ tamu jeŭrapiejskija spažyŭcy płacili za haz, pryviazany da darahoj nafty. Nieŭzabavie rasiejskaje błakitnaje paliva pačnie padać u canie.

Usie razam (pošuk alternatyŭnych pastaŭščykoŭ, kantrol nad zakupkami hazu, źmianieńnie miechanizmu cenaŭtvareńnia) moža asłabić pazicyi Rasii na jeŭrapiejskim rynku. U NRA paviedamili, što 39% vyručki «Hazprom» atrymlivaje jak raz u Jeŭropie. Pa bolšaj častcy dziakujučy pastaŭkach u Hiermaniju, Turcyju i Italiju. Za try kvartały 2014 dziaržkampanija atrymała 2,86 tryljona rubloŭ. Ciapier bolš za tryljon ź ich (tyja samyja 39%) pad pahrozaj.

My Rasija hublaje?

Zrazumieła, Rasiju nie vyhaniać ź Jeŭropy. Ale kali Enierhasajuz zrobić try kroki da libieralizacyi paliŭnaha rynku, krainie pryjdziecca pryvykać da novych praviłaŭ hulni. Kankurencyja ŭskładnicca, treba budzie papichacca łokciami ź inšymi bujnymi hulcami. U kančatkovym vyniku ad hetaha vyjhrajuć spažyŭcy ŭ Jeŭropie: čym bolš pradaŭcoŭ, tym vyšej šaniec, što chto-niebudź ź ich prapanuje vyhadnuju canu.

Kaho hreŭ rasijski haz u 2014 (abjom pastavak paliva, u miljardach kubamietraŭ):

Hiermanija — 38,7
Turcyja — 27,3
Italija — 21,7
Biełaruś — 20,1
Ukraina — 14,5
Vialikabrytanija — 10,1
Polšča — 9,1
Francyja — 7,1
Čechija — 4,8
Słavakija — 4,4
Aŭstryja — 3,9
Niderłandy — 3,5
Finlandyja — 3,1

Viadučy ekśpiert kirujučaj kampanii «Finam» Dźmitryj Baranaŭ padkreślivaje, što Jeŭropa nie maje namieru całkam admaŭlacca ad rasiejskaha hazu i nafty. Jana choča dyviersifikavać pastaŭki. Ciapier Brusiel viadzie pieramovy amal z usim śvietam: z krainami Blizkaha Uschodu, Paŭnočnaj Afryki, Piersidskaha zaliva, respublikami byłoha Savieckaha Sajuza, ZŠA i Kanadaj. Pakul ab padpisańni maštabnych kantraktaŭ havorki nie idzie. «Nie fakt, što Jeŭropie atrymajecca damovicca z usimi hetymi dziaržavami. Jany całkam mohuć prapanavać svaje ŭmovy, jakija buduć rezka adroźnivacca ad taho, što chočuć jeŭrapiejcy», — skazaŭ analityk. Na dumku Dźmitryja Baranava, zachavańnie Rasii ŭ jakaści klučavoha pastaŭščyka — łahičny krok u ramkach dyviersifikacyi. Było b dziŭnym źnižać zaležnaść ad rasiejskaha hazu i pry hetym prykoŭvać siabie da inšaha pastaŭščyka.

U toj ža čas adnosiny pamiž Rasijaj i ES, miakka kažučy, sapsavanyja. U takich umovach Rasija sama šukaje nadziejnych enierhietyčnych partnioraŭ. Vybar upaŭ na Kitaj. Padniabiosnaja atrymaje paliva praz «Siłu Sibiry», hazavy kantrakt ź joj staŭ samym bujnym za ŭsiu historyju Rasii. Za resursy kitajcy pavinny byli zapłacić 400 miljardaŭ dalaraŭ. Praŭda, niezrazumieła, kolki zapłaciać ŭ vyniku. Nafta ž patańnieła, a cana na haz była da jaje pryviazanaja.

Padobna na toje, što rasijskamu ŭradu pryjdziecca padumać nad tym, jak nie trapić u pastku — nie zdać pazicyi na jeŭrapiejskim rynku i nie pieratvarycca ŭ syravinny prydatak Kitaja. Akramia taho, u ramkach uzmocnienaha siabroŭstva z Kitajem vice-premjer Arkadź Dvarkovič vykazaŭ vielmi cikavaje mierkavańnie. 27 lutym jon skazaŭ, što nie bačyć pieraškod dla ŭdziełu kampanij z KNR u raspracoŭcy stratehičnych naftahazavych radoviščaŭ na terytoryi RF. Čynoŭnik dadaŭ, što kitajcy mohuć raźličvać na dolu bolš za 50% u sumiesnych pradpryjemstvach.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0