«Heta strach i žach. Stolki ludziej zahinuła ni za što» — Futbalist — pra knihu Aleksijevič

By.tribuna.com prapanavała mnohim biełaruskim spartsmienam acanić tvorčaść nobieleŭskaj łaŭreatki pa litaratury Śviatłany Aleksijevič. Na žal, u asnoŭnym, natykalisia na admovy. Patencyjnyja hieroi spasyłalisia na adsutnaść volnaha času abo na bojaź nie zrazumieć tvor.

Paśla zaviaršeńnia čempijanatu Biełarusi Tribuna.com źviarnułasia da hałkipiera «Tarpieda-BiełAZ» Paŭła Časnoŭskaha, jaki za čas pieradsiezonnych zboraŭ adolvaje prykładna 15 knih. Jon biez prablem pahadziŭsia pračytać apošni tvor piśmieńnicy «Čas sekand chend». Na heta jamu spatrebiłasia ŭsiaho try dni.

Pavialičyć

Voś niekatoryja vytrymki ź intervju.

«Pračytaŭ «Čas sekand chend». Vielmi spadabałasia. Abaviazkova pračytaju inšyja čatyry jaje knihi.

(…) Davodziłasia čuć, što Aleksijevič niezasłužana dali Nobiela. Maŭlaŭ, raniej hetaja premija ŭručałasia za mastackuju litaraturu, a ŭ našaj suajčyńnicy jana publicystyčnaja. Ščyra kažučy, mnie našmat mienš padabajecca mastackaja litaratura. Usio ž taki tam bolš prydumanaha, aŭtar daje niejkija subjektyŭnyja acenki. Ja lublu siužety, jakija realna zdaralisia ŭ žyćci ludziej. Šmat chto kaža: «Što tut składanaha? Pajšoŭ, pahutaryŭ i napisaŭ knihu».

Nie mahu ŭjavić, jak ludzi raspaviadajuć na dyktafon Aleksijevič takija ščyryja historyi. Nie ŭjaŭlaju, što adčuvaje piśmieńnica, nasłuchaŭšysia takich apaviadańniaŭ.

Darečy, u svajoj knizie jana vielmi dobra pieradaje słova hieroja. Za vyklučeńniem apošniaha raździeła ŭ jaje apaviadańniach niama punktu hledžańnia aŭtara. Śviatłana vystupaje pasiarednikam pamiž svaim hierojem i čytačom. Aleksijevič nie naviazvaje svajho mierkavańnia, choć niehatyŭna stavicca da kamunizmu, a daje mahčymaść čytaču samastojna zrabić vysnovy».

«Naohuł, tema kamunizmu, ideałohii mnie vielmi cikavaja, bo vučyŭsia na palitałohii ŭ Instytucie parłamientaryzmu i pradprymalnictva. Tam było šmat pradmietaŭ, źviazanych nie tolki z palitałohijaj, ale i z historyjaj. Bačyŭ u vas na sajcie knihi, jakija pračytaŭ Vitalik Radzivonaŭ [forvard BATE — NN].

Ja taksama pračytaŭ niekatoryja ź ich, naprykład, pra Vialikaje Kniastva Litoŭskaje, bo kali nie viedać svajoj historyi, to nie budzieš viedać, jak budavać budučyniu».

Aleksijevič danosić da čytača šmat strašnych historyj pra kamunizm, ideałohii, jakija časam składana ŭśviadomić.

Navat advučyŭšysia na palitałohii, da hetaha času nie mahu zrazumieć fanatyčnaj addanaści savieckaj ideałohii.

Voś prykład ź jaje knihi. Padčas vajny čałaviek zakapaŭ miaški z chlebam u lesie. Byŭ hoład, i ŭnuk hetaha mužčyny raspavioŭ partyzanam, što zrabiŭ jaho dzied. Partyzany šaškami zasiekli staroha za zdradu Radzimie. Nastolki ŭ chłapčuka ŭ hałavie było zakładziena, što jaho rodny čałaviek pastupiŭ niapravilna. Jon viedaŭ, što jaho siamja budzie haładać, svajak zahinie, ale ŭsio roŭna pajšoŭ i raskazaŭ partyzanam. Dzie hrań pamiž dabrom i złom? Jak sudakranajucca hetyja dva baki? Tym bolš paśla taho, jak chłopčyk raspavioŭ maci pra svoj učynak, jana vyhnała jaho z chaty. Voś tabie i ahulnaja ideja, što dla kožnaha čałavieka hramadstva važniej za ŭsio. Nakolki ž hłyboka ŭ hałovach ludziej siadzieła hetaja ideałohija, raz jany mahli achviaravać saboj, svaimi rodnymi dziela ahulnaj idei…

U adnym z apaviadańniaŭ Aleksijevič była historyja pra toje, jak u NKUS śledčyja dźviaryma łamali abvinavačanym palcy, a pa-za pracaj byli narmalnymi ludźmi. Znoŭ ža, hrań dabra i zła. (…)

Niekatoryja ŭspaminajuć časy kamunizmu ź ciepłynioj. Kažuć, što treba viarnuć Stalina, jon by svajoj žorstkaj rukoj navioŭ paradak. Ale ja nie liču pravilnymi situacyi, u jakoj susied napiša danos, a na nastupny dzień ciabie rasstralajuć. Strašnyja rečy! Viadoma, usiudy pavinna być dyscyplina i paradak, ale nieabchodna abychodzicca bieź pierahibaŭ, jak u časy Stalina».

Pry hetym, vieru, što ŭ časie abo čałavieku nie moža ŭsio być čornym ci biełym. Kažuć, Stalin pryniaŭ krainu z sachoj, a pakinuŭ z atamnaj bombaj. Moža, kali b nie było takoj žorstkaj dyscypliny, u SSSR nie źjaviłasia takaja mahutnaja pramysłovaść. Viadoma, zdaralisia pierahiny, ale vynieści adnaznačnaje mierkavańnie pa hetym pytańni niemahčyma.

Na moj pohlad, nivodnaja halina pramysłovaści nie kaštuje stolkich zahublenych žyćciaŭ.

Niadaŭna pračytaŭ knihu pra Stalina i pra Hitlera. Jany abodva byli fanatykami. Ja nie vielmi dobra staŭlusia da fanatyzmu. Viadoma, treba lubić svaju spravu, nadavać jamu šmat uvahi, ale kali ludzi fanatyčna chočuć kiravać śvietam … Nie viedaju, usio pavinna być u niejkich ramkach, nielha pierabirać. I ŭ Hitlera, i ŭ Stalina ŭsio było ŭ hipiertrafavanaj formie, z-za čaho paciarpieli vielmi šmat ludziej.

Stolki ludziej zahinuła ni za što. Niadaŭna byŭ dzień pamiaci represij, jakija mieli miesca ŭ Biełarusi. Ludzi prynieśli da budynka KDB śviečki. Liču heta pravilna. Treba pamiatać pra tych strašnych padziejach. Tym bolš ja, jak viernik, liču, što duša žyvie viečna.

- Hałoŭnaja vysnova, jaki ty zrabiŭ paśla čytańnia knihi Aleksijevič?

- Kniha niezdarma nazyvajecca «Čas sekand chend». Sekand chend — toje, što ŭžo było va ŭžyvańni. Aleksijevič sprabavała pakazać, što ŭ našym žyćci ŭsio idzie pa kole, što hety čas užo kaliści byŭ.

Paśla pračytańnia knihi čałaviek pavinien zrazumieć, što ŭ fanatyźmie, revalucyjach, vojnach niama ničoha dobraha. Nielha pastajanna varycca ŭ sekand chend.

U zaviaršeńni knihi jana padviała rysu cykłu «Kaniec čyrvonaha čałavieka», a dalej skazała, što budzie pisać knihu pra kachańnie. Heta vielmi vydatna. Navat padčas usich žachaŭ i strachaŭ, jakija apisvalisia va «Čas sekand chend», znachodziłasia miesca dla kachańnia i miłasernaści. Vielmi cikava pačytać pra heta. Niezdarma kažuć, što paśla samaj čornaj nočy nastupaje dzień».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0