«Heta byŭ vybuch na ŭsiu krainu». Jak u 1967 hodzie žychary Słucka spalili sud, patrabujučy raspravy nad zabojcami

«Radyjo Svaboda» pryhadvaje samuju bujnuju trahiedyju ŭ historyi sudovaj systemy Biełarusi. Tyja padziei adbylisia ŭ Słucku ŭ 1967 hodzie.

Bolš za 49 hadoŭ tamu ŭ Słucku prajšli masavyja biesparadki, u vyniku jakich byŭ spaleny budynak sudu, zahinuli sudździa i aficer MUS, a dziasiatki vajskoŭcaŭ atrymali ranieńni.

Padstavaj dla biesparadkaŭ stała zabojstva rabočaha. Zahadčyk adździełu kultury Słuckaha harvykankamu Hienadź Hapanovič i jaho svajak Leanid Syćko pasvarylisia z rabočym Alaksandram Nikałajeŭskim, mocna źbili jaho, ad čaho toj i pamior.

Hapanoviča i Syćko abvinavacili ŭ chulihanstvie, ale słučaki patrabavali bolš žorstkaj adkaznaści dla zabojcaŭ — jany nastojvali na śmiarotnym pakarańni dla kamunista-čynoŭnika Hapanoviča. Sytuacyja padahravałasia šmatlikimi čutkami, što baćka Hapanoviča byŭ palicajem, a baćka Nikałajeŭskaha — partyzanam, i nibyta ich siemji varahavali jašče z časoŭ vajny.

Kali pačaŭsia sud nad Hapanovičam, kala budynku sudu sabraŭsia vialiki natoŭp, ludzi kryčali «Kamunist — zabojca!» i «Vydajcie nam dušahuba!». Na treci dzień, 12 kastryčnika, kali Hapanoviča vyvodzili z budynku sudu, natoŭp (kala 3 tysiač čałaviek) pasprabavaŭ adbić jaho ŭ milicyi i ŭčynić samasud. Suprać natoŭpu byŭ prymienieny ślezaciečny haz, ale heta nie prymusiła ludziej razyścisia.

Słučaki, uzbrojenyja pałkami i kamianiami, pasprabavali prarvać ačapleńnie. Draŭlany budynak sudu zakidali butelkami z benzinam i padpalili. U pažary zahinuła sudździa Halina Alaksiejeva, a starejšy lejtenant MUS Stanisłaŭ Taruta byŭ źbity da śmierci natoŭpam (pavodle inšaj versii — aficer zahinuŭ ad traŭmaŭ, atrymanych paśla taho, jak jon vyskačyŭ z akna druhoha pavierchu pałajučaha budynka). Pažarnyja mašyny da sudu natoŭp nie prapuskaŭ, mašynu «chutkaj dapamohi» sprabavali pierakulić.

Padčas sutyknieńniaŭ z buntaŭnikami byli paranienyja dziasiatki sałdat unutranych vojskaŭ MUS.

Hapanovič i Syćko ŭsio ž paźbiehli samasudu, ich paśpieli vyvieźci. Potym Hapanovič atrymaŭ 8 hadoŭ turmy, ale sud prachodziŭ užo ŭ inšym horadzie.

U spravie ab masavych biesparadkach u Słucku byli pryciahnuty da kryminalnaj adkaznaści kala 70 čałaviek. Dvuch słučakoŭ za padpał sudu prysudzili da rasstrełu. Jašče dvoje padsudnych atrymali 15 hadoŭ pazbaŭleńnia voli, piaciora — pa 10 hadoŭ.

Były kiraŭnik Viarchoŭnaha Savietu Biełarusi, hienerał-lejtenant milicyi Miečysłaŭ Hryb kaža, što padziei ŭ Słucku 1967 hodu byli biesprecedentnymi i mieli vialiki rezanans:

Pavialičyć

«Padzieja była takaja jaskravaja i mocnaja, što zachavałasia ŭ pamiaci tych, chto heta bačyŭ ci pra heta čuŭ, chto pracavaŭ u pravaachoŭnych ci sudovych orhanach. Hetyja padziei byli vybucham na ŭsiu krainu. Heta było niečakana dla Biełarusi i pravaachoŭnych orhanaŭ, bo takich zdareńniaŭ u našaj krainie i blizka bolš nie było. A tut raptam — napadzieńnie na sud, zahinuła sudździa… Ja nie zajmaŭsia specyjalnym daśledavańniem hetaha pytańnia. Ale mahu skazać, što kali ludzi ŭzbudžajucca suprać pravaachoŭnych orhanaŭ, to heta nie vypadkovaja źjava, heta vynik taho, što ŭłady nia čujuć ludziej. Usio idzie da taho, što spačatku sudovyja i pravaachoŭnyja orhany nie vykonvajuć svaich abaviazkaŭ, jany nie abaraniajuć ludziej dy ich zakonnyja pravy. Heta ŭsio nazapašvajecca, nazapašvajecca i dachodzić da biezvychodnaści, kali ŭ ich niama nijakaha vyjścia, i voś tady ŭźnikaje bunt», — adznačyŭ u razmovie sa Svabodaj spadar Hryb.

Hramadzkaja aktyvistka z Słucku Zinaida Cimošyk kaža, što siońnia słučaki mała viedajuć pra padziei 1967 hodu:

«Pra heta pisali niašmat. Ludzi trochi viedajuć pra tyja padziei, ale vielmi ćmiana, i heta nia vielmi chvaluje ich».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0