Pra pierśpiektyvy humanitarnaj adukacyi razvažaje historyk Iryna Ramanava.
— Jość adčuvańnie, što humanitarnyja viedy ŭ Biełarusi ceniacca mała i prynahodna. Našto vučycca na humanitaryja? Što heta moža dać dla karjery i asabistaha raźvićcia?
— Humanitarnyja viedy ceniacca mała nie tolki ŭ Biełarusi. Ale mienavita za imi budučynia.
Viadomy fiłosaf Chans Ulrych Humbrecht raskazaŭ, što ŭ ich univiersitecie, jaki znachodzicca ŭ Silikonavaj dalinie i maje najlepšy departamient kampjutarnych navuk u śviecie, stvarajucca prahramy z padvojnym major: z adnaho boku infarmatyka, a z druhoha — albo fiłasofija, albo litaratura.
I kolkaść studentaŭ, što vybirajuć takuju prahramu, imkliva pavialičvajecca: jany chočuć vyvučać kampjutar (pisać kod ci niešta vynachodzić — jany vielmi praduktyŭnyja ŭ navukova-technałahičnym płanie i zarablajuć vialikija hrošy) i, u toj ža čas, u ich jość cikavaść da asablivaha rodu myśleńnia, da składanych paniaćciaŭ, jakija vyvodziać ich da zusim novaha ekzistencyjnaha dośviedu.
Fiłosaf Hajatry Čakravorci Śpivak trapna skazała, što humanitarnyja navuki — heta sistema achovy zdaroŭja kultury, a humanitaryi — piersanalnyja treniery ŭ spartzale rozumu.
— Jak humanitaryju iści ŭ nahu z časam i jakim musić być humanitaryj u sučasnym śviecie?
— Humanitaryj u sučasnym śviecie — heta čałaviek, jaki da ŭsiaho inšaha vałodaje sučasnymi technałohijami. Čałaviek, zdolny stvaryć svoj prajekt, a tym samym i pracoŭnaje miesca.
Vyšejšaja adukacyja (a tym bolš univiersiteckaja) nie pavinny abmiažoŭvacca tranślacyjaj prafiesijnych viedaŭ. Univiersitet pavinien vučyć krytyčna i tvorča pieraasensoŭvać infarmacyju, uličvać histaryčny i sacyjalny kantekst padziei, a taksama davać miždyscyplinarnyja navyki. Heta toje, što zapatrabavana na sučasnym hłabalnym rynku.
Na sioniašni dzień zapatrabavanaść śpiecyjalistaŭ-humanitaryjaŭ, jakija zdolnyja pracavać u infarmacyjnym asiarodździ, ustojliva raście. I mienavita taki kirunak— «digital humanities», jaki raźvivajecca na sutyku humanitarnych navuk i infarmacyjnych technałohij — źjavicca ŭ mahistarskaj prahramie «Histaryčnaja i kulturnaja spadčyna» Jeŭrapiejskaha humanitarnaha ŭniviersiteta.
Heta novaja śfiera ŭ akademičnym asiarodku ŭ śviecie i absalutna novaja dla Biełarusi.
Studenty atrymajuć dośvied stvareńnia kantentu mabilnych dadatkaŭ, virtualnych vystaŭ, virtualnaj rekanstrukcyi abjektaŭ kulturnaj spadčyny, viedy pa aličboŭcy baz dadzienych muziejaŭ, biblijatek, archivaŭ…
— Ci nie moža stać tak, što ličbavaja spadčyna padmienić saboj sapraŭdnuju? I zamiest źbieražeńnia realnaha, jakoje absypajecca i źnikaje, my budziem hulacca z zamkami ŭ virtualnaj prastory?
— Nie. Prymianieńnie sučasnych technałohij nie aznačaje, što my stvorym niejki mulcik ci 3D-madel i pasprabujem padmianić hetym realnyja abjekty spadčyny. Prosta aŭdytoryja, jakaja karystajecca ličbavaj spadčynaj, raście, tamu rastuć i patrabavańni da stvareńnia pradukta, jaho jakaści.
Pry stvareńni ličbavaj viersii my pavinny razumieć, što heta nie niejki surahat, ale sposab pašyryć naš kantakt z realnaj spadčynaj, z realnym minułym pry dapamozie ličbavych technałohij.
Bo ličbavyja technałohii, z adnaho boku, uźnikajuć u adkaz na zapatrabavańni hramadstva, a ź inšaha boku — jany sami mianiajuć hramadstva. Kulturnaja spadčyna nie isnuje sama pa sabie, jana isnuje praz hramadstva i dziela hramadstva. I kali my pracujem dla hetaha hramadstva, my pavinny być sučasnymi i cikavymi dla jaho.
U Vilenskim univiersitecie na ŭsich prahramach, źviazanych sa spadčynaj, vykładajucca kursy pa Digital Heritage, majucca łabaratoryi. Z hetaha hodu viadomy litoŭski prafiesar i śpiecyjalist-praktyk Rymvidas Łaŭžykas budzie čytać na našaj prahramie kurs pa Digital Heritage. Ale sam jon padkreślivaje, što vałodańnie novymi technałohijami nie pazbaŭlaje nas ad nieabchodnaści być śpiecyjalistami najpierš u halinie spadčyny.
— Čym vyvučeńnie histaryčnaj spadčyny moža być cikavym dla biełaruskich školnikaŭ, studentaŭ?
— Sapraŭdy, abituryjentam padajecca, što bolš pierśpiektyŭnym i cikavym nakirunkam źjaŭlajecca, naprykład, turyzm, a nie spadčyna. Ale turyzm — heta pra toje, jak dabracca, jak pažyć-pajeści. U toj čas, jak spadčyna — jakraz toje, dziela čaho ludzi i jeduć niekudy. Kiravać spadčynaj, prasoŭvać našuju spadčynu, rabić jaje maksimalna pryvabnaj i cikavaj, rabić jaje hałoŭnym turystyčnym resursam — toje, čamu my vučym na prahramie «Kulturnaja spadčyna i turyzm».
Prahrama vypuskaje śpiecyjalistaŭ, jakija vałodajuć viedami ŭ halinie spadčyny i zdolnyja prymianić hetyja viedy na praktycy, u tym liku ŭ śfiery turyzmu. Našy kursy — najpierš naturalna, pa achovie i interpretacyi spadčyny, ale taksama jość pradmiety, źviazanyja z raźvićciom navykaŭ kreatyŭnaści: prasoŭvańnie kulturnaj spadčyny, vykarystańnie jaje ŭ kamiercyjnaj śfiery praz turyzm. Siońnia śpiecyjalistu nieabchodna vałodać navykami manietyzacyi spadčyny. Tolki ź inviestycyjami prajekt pa achovie i interpretacyi spadčyny budzie daŭhaviečny, tryvały i pryniasie plon.
* * *
Abituryjentu, jaki choča vyvučać histaryčnuju spadčynu i turyzm u Jeŭrapiejskim humanitarnym univiersitecie, nieabchodna:
- Zarehistravacca i zapoŭnić ankietu (da jakoj prykłaści kopii dakumientaŭ pra siaredniuju ci vyšejšuju adukacyju);
- Dla abituryjentaŭ zavočnaha bakałaŭryjatu — prajści sumoŭje, dla abituryjentaŭ mahistratury — padrychtavać daśledčy prajekt pa cikavaj Vam temie, napisać anłajn-test pa anhlijskaj movie i prajści sumoŭje.
Dakumienty ŭ zavočny bakałaŭryjat i mahistraturu EHU prymajucca da 5 lipienia.
Sioleta ŭpieršyniu vyłučanyja biaspłatnyja miescy nie tolki ŭ mahistratury, ale i na zavočnym (dystancyjnym) adździaleńni bakałaŭryjatu.
Biaspłatnyja miescy i źnižki na navučańnie buduć raźmierkavanyja ŭ zaležnaści ad vynikaŭ ispytaŭ i siaredniaha bała atestata / dypłoma. Biaspłatnyja miescy i źnižki zaležać ad paśpiachovaści studenta i pieraraźmiarkoŭvajucca štosiemiestr. Taksama studenty EHU mohuć padavać zajaŭki i atrymlivać stypiendyi ad univiersiteta i jaho partnioraŭ.
Iryna Ramanava
historyk, kandydat histaryčnych navuk, prafiesar Jeŭrapiejskaha humanitarnaha ŭniviersiteta. Zajmajecca historyjaj Biełarusi XX st., śpiecyjalizujecca na ŭzajemaadnosinach hramadstva i savieckaj ułady, a taksama historyi štodzionnaści, vusnaj historyi. Žyvie ŭ Minsku.
Kamientary