Vyjšła abnoŭlenaja «Kartateka Stalina». 10 faktaŭ pra 60-tysiačnuju bazu represavanych biełarusaŭ

Da 65-j hadaviny hetaj daty Radyjo Svaboda padrychtavali abnoŭlenuju «Kartateku Stalina». Pra daŭni prajekt apaviadaje Siarhiej Dubaviec.

1. Dakumenty z sakretnych archivaŭ KHB

Hetyja dakumenty — z sakretnych archivaŭ KHB, jakija ŭ pačatku 1990-ch na chvilinku pračynilisia i tut ža začynilisia znoŭ. Toje, što ŭdałosia «vynieści», skłała asnovu «Kartateki Stalina».

2. 60 tysiač bijahramaŭ represavanych ludziej

U «Kartatecy» bolš za 60 tysiač bijahramaŭ ludziej, represavanych pavodle palityčnych artykułaŭ. Kolki takich było ŭsiaho, viedaje tolki KHB. U encyklapedyčnym daviedniku «Biełaruś», jaki taksama vyjšaŭ napačatku 1990-ch, nazyvajecca aficyjnaja na toj čas ličba — 600 tysiač.

3. 4 z 6 abłaściej

Hieahrafija — usia Biełaruś z vyniatkam Horadzienskaj i Homielskaj abłaściej (u materyjałach, jakija mnie ŭdałosia atrymać, ich nie było).

4. 10 hod pracy

Apracoŭka hetych materyjałaŭ zaniała ŭ mianie 10 hadoŭ. U 2013 hodzie ciaham dvuch miesiacaŭ pierad 5 sakavika my štodzień publikavali 1000 bijahrafijaŭ na sajcie Radyjo Svaboda, jakija ŭłasna i składajuć «Kartateku Stalina».

5. Čekistaŭ u jakaści achviaraŭ niama

«Kartateka» źniapraŭdžvaje tezu KHB pra toje, što čekisty sami najbolš paciarpieli ad represijaŭ. U hetych śpisach čekistaŭ u jakaści achviaraŭ niama.

6. Bolšaść paciarpiełych — viaskoŭcy

Absalutnaja bolšaść represavanych — viaskoŭcy. Pieravažajuć mužčyny, ale šmat taksama žančyn i dziaciej, pryčym žorstkaść pakarańnia nie zaležyć ad połu i ŭzrostu.

7. Kryminalnyja spravy zavodzili na dziaciej

Dziaciej asudžali nia jak niečych siamiejnikaŭ, a pavodle svajoj asobnaj kryminalnaj spravy.

8. Najčaściejšyja abvinavačańni

Najčaściejšyja abvinavačańni, paznačanyja ŭ «Kartatecy»: antysavieckaja ahitacyja, kontrarevalucyjnaja prapahanda, vykazvańnie terarystyčnych namieraŭ, udzieł u antysavieckaj arhanizacyi, špijanaž na karyść Polščy i Łatvii.

9. Dziela čaho ja rabiŭ heta?

Śmierć socień tysiač — statystyka, śmierć adnaho čałavieka — trahiedyja. U «Kartatecy» palityčnyja represii padadzienyja jak trahiedyja — śmierć i złamany los kankretnaj asoby. Moža, heta vaš pradzied ci prababka? Moža, vy ŭbačyli, adkul jany i adkul karani vašaha rodu, vas samich ci vašych znajomych? Kožny fakt hetych bijahramaŭ praciahvaje žyć u našym dni, upłyvać na siońniašniaje žyćcio, choć my pra heta najčaściej i nia viedajem. «Kartateka» raskaža…

10. «Kartateka» zastajecca adnym z najbolš zapatrabavanych prajektaŭ Svabody

U sakaviku 2013 hodu «Kartateka Stalina» stała adnym ź pieramožcaŭ konkursu Radyjo Svaboda dla žurnalistaŭ RS z roznych krainaŭ śvietu. Publikacyi «Kartateki» stali lideram prahladaŭ u top-20 materyjałaŭ sajtu Radyjo Svaboda za 2013 hod.

P. S. Prajekt «Kartateka Stalina» praciahvajecca. Praź piać hadoŭ paśla publikacyi my dajem joj novaje žyćcio. Na novym sajcie stalin-list. org možna skarystacca admysłovym pošukam, samomu ŭdakładnić źviestki pra represavanych svajakoŭ ci dadać novuju bijahramu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0