Hubarevič raskazaŭ, jak ujaŭlaje prajmieryz siarod apazicyjanieraŭ

Staršynia ruchu «Za svabodu» Juraś Hubarevič u intervju «Radyjo Svaboda» tłumačyć, jak pavinna vyhladać pracedura prajmeryz, zajaŭlaje, što na siońnia nivodnaja palityčnaja siła nia zdolnaja samastojna sabrać podpisy za svajho pradstaŭnika, i adkazvaje na pytańnie, ci źbirajecca sam vyłučacca ŭ prezydenty.

Pačynać treba čym raniej, tym lepiej

— Dniami, vystupajučy ŭ Voršy, vy vykazali dumku, što adziny kandydat ad demakratyčnych siłaŭ na nastupnych prezydenckich vybarach pavinien być vyznačany praz prajmeryz — systemu masavaha papiaredniaha hałasavańnia demakratyčnych aktyvistaŭ. Na hety momant ci tolki vaša heta pryvatnaje mierkavańnie, ci heta ŭžo supolnaja pazycyja pravacentrysckaj kaalicyi albo navat bolšaha koła palityčnych siłaŭ?

— Na siońnia heta pracoŭnaja pazycyja pravacentrysckich siłaŭ. Heta toj varyjant, jaki, na našu dumku, dapamoža vyznačyć adzinaha kandydata nia tolki ad pravacentrysckaj kaalicyi, ale bolš šyroka. Tut uklučajecca element spabornictva, kali inšyja palityčnyja siły buduć mieć žadańnie vystaŭlać svaich kandydataŭ i adnačasova deklaravać zhodu na ŭdzieł u supolnaj kampanii. Tamu prajmeryz — heta taki bazavy varyjant, kab vyznačyć pieramožcu.

— Kali varta pačynać? Bo dośvied raniejšych prezydenckich kampanijaŭ pakazvaje, što demakratyčnyja siły davoli časta pačynali vyznačacca sa svaim kandydatam davoli pozna.

— Naturalna, što čym raniej — tym lepiej. Pytańnie času ŭpłyvaje na mahčymaści raskrutki kandydatury, mahčymaść dajechać da ludziej u rehijony, zrabić peŭnyja prahramnyja zajavy. Ź inšaha boku, treba praličvać roznyja varyjanty. Bo tak byvaje, što vielmi rańniaja zajava pry adsutnaści aktyŭnaj dziejnaści moža admoŭna paŭpłyvać na šancy budučaha kandydata.

— Jakija ludzi mohuć brać udzieł u hetych prajmeryz? Tolki aktyvisty ci ŭsie achvotnyja? Ci niama tady niebiaśpieki, što ŭ druhim varyjancie pryjduć naŭmysna ludzi, dalokija ad demakratyčnych kaštoŭnaściaŭ, i buduć hałasavać za svajho kandydata?

— Na siońnia jość dva varyjanty taho, jak mohuć razhortvacca padziei. Adzin — heta dostup da prajmeryz majuć tolki pradstaŭniki tych siłaŭ, jakija vyłučajuć kandydataŭ. Tady prajmeryz buduć nahadvać niečym unutrypartyjnyja vybary, jakija pravodziacca ŭ šmat jakich krainach.

Druhi varyjant — rabić prajmeryz maksymalna šyrokimi. I tut isnujuć niebiaśpieki manipulacyi i blakavańnia hetaha pracesu. Bo pierakryć dostup ludziej da ofisaŭ dy inšych miescaŭ, dzie budzie prachodzić hałasavańnie, vielmi prosta, i specsłužby mohuć heta zrabić u luby momant. Jaki budzie abrany varyjant — kazać pakul rana. Adna z metaŭ maich pajezdak pa rehijonach — žadańnie vyśvietlić, što dla ich bolš prymalna. Tamu ja i zapytvaŭ u Voršy — hladzicie, kali my abviaščajem šyrokija prajmeryz — nakolki atrymajecca dałučyć hramadzkaść da hetaha pracesu? Mierkavańni byli samyja roznyja.

Pavialičyć

— Vy sami za jaki varyjant?

— Ja za dvuchprystupkavy varyjant. Kali pieršaje bazavaje rašeńnie prymajecca na ŭzroŭni tych subjektaŭ, jaki biaruć udzieł u pracesie. Jany vyznačajuć adnu ci niekalki asobaŭ i robiać na ich staŭku. Dalej hetaje rašeńnie abkatvajecca na placoŭkach u rehijonach, siarod šyrejšaj hramadzkaści. Tam hałasavańnie ludziej maje rekamendacyjny charaktar i demanstruje, prymajuć jany hetuju kandydaturu ci nie.

Na siońnia nivodnaja palityčnaja siła nia zdolnaja samastojna sabrać podpisy za svajho pradstaŭnika

— Naprykład, Partyja BNF vyrašyła, što pojdzie na prezydenckija vybary samastojna, sa svaim kandydatam. Ich vy chacieli b bačyć udzielnikam prajmeryz ci niachaj sabie iduć samastojna? Uvohule, pytańnie adzinaha kandydata aktualnaje?

— Pytańnie adzinaha kandydata aktualnaje navat zychodziačy z čysta techničnych mierkavańniaŭ. Bo na siońnia nivodnaja palityčnaja siła nia zdolnaja samastojna sabrać podpisy za svajho pradstaŭnika. 2010 i 2015 hod pakazali, što tolki abjadnaŭšysia, stvaryŭšy vialikuju kamandu, možna sabrać sto tysiač podpisaŭ i pravodzić niezaležnuju ad uładaŭ kampaniju. Nia być udziačnymi za toje, što ŭłady zaličać fejkavyja podpisy, i paśla vykonvać niejkija abaviazki ŭ adkaz na heta.

Tamu patrebnaje šyrokaje abjadnańnie, vychad na adnu kandydaturu, jakaja pradstaŭlaje vielmi šyroki spektar demakratyčnych siłaŭ. Na siońnia ŭ hety spektar mohuć być zaličanyja tyja, chto maje blizkija pohlady na raźvićcio sytuacyi ŭ Biełarusi, na reformy, na hieapalityku. Bo, naprykład, naŭrad ci nam možna dałučać da hetaha pracesu tych ludziej, jakija padtrymlivajuć ahresiju Rasiei suprać Ukrainy.

Niemahčyma pryjści prosta tak z vulicy i skazać: «Ja taksama dałučajusia da pracesu»

— Ale kali niejkaja partyja vyłučyć čałavieka z takimi pohladami i jon pačnie na prajmeryz nabirać hałasy?

— Pavinny być peŭnyja krytery dla ŭdziełu. Niemahčyma pryjści prosta tak z vulicy i skazać: «Ja taksama dałučajusia da pracesu». Takich fejkavych kandydataŭ było poŭna, jany padavali na rehistracyju svaje hrupy ź niekalkich čałaviek. Takoje zaŭsiody było, i hetyja ludzi majuć mety ŭłasnaj raskrutki — ale navošta jany pavinny ŭdzielničać u takim surjoznym pracesie?

— Jość kandydaty, jakija dobra viadomyja siarod partyjnych aktyvistaŭ, ale jakija naŭrad ci majuć vialikija elektaralnyja šancy siarod usiaho nasielnictva. A jość tyja, jakija, moža, i nie ŭsprymajucca samymi zaciatymi aktyvistami, ale lepiej usprymajucca šyrokimi narodnymi masami. My pamiatajem prykład 2001 hodu, kali «pryznačyli» adzinym kandydatam Uładzimiera Hančaryka mienavita z hetaj matyvacyjaj. Vy ličycie, što na ciapierašnich vybarach procistajać Łukašenku pavinien partyjny kandydat — ci hramadzkaja fihura, viadomaja nia tolki siarod vuzkich partyjnych kołaŭ?

— Treba spałučać i pieršaje, i druhoje. Bo jak by ni było, ale asnoŭny ciažar u arhanizacyi pracesu zboru podpisaŭ, raskrutki kandydata, padtrymki jaho ŭ rehijonach laža na demakratyčnych aktyvistaŭ. Kali dla ich fihura kandydata budzie nieprymalnaja, to naŭrad ci jon zdoleje arhanizavać efektyŭnuju kampaniju.

U toj ža čas ja ŭpeŭnieny, što našy aktyvisty nie adarvanyja ad hramadztva. Jany cudoŭna viedajuć, jakija nastroi jość u biełarusaŭ, jak hramadzianie prymuć tuju ci inšuju kandydaturu, jakija idei jany hatovyja padtrymać. Treba spałučać, i heta daść aptymalny vynik.

— Ci źbirajeciesia vy asabista vyłučacca na hetych prajmeryz — albo ad ruchu «Za svabodu», albo ad usioj pravacentrysckaj kaalicyi?

— Hetaja ideja abmiarkoŭvajecca ciapier u ruchu «Za svabodu», i ja nie vyklučaju, što budu taksama vystaŭlać svaju kandydaturu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0