Skandał paśla BNR-101 u Varšavie: aktyvist z banieram suprać Buraha abvinavaciŭ Biełsat u zamoŭčvańni
Hleb Vajkul — były palityčny aktyvist, jaki źjechaŭ vučycca ŭ Polšču, uźniaŭ šum paśla śviatkavańnia BNR-101 u Varšavie. Tudy chłopiec pryjšoŭ z raściažkaj, jakaja nahadvaje, što Ramuald «Bury» Rajs — vajskovy złačynca i zabojca biełarusaŭ Padlašša, a nijaki nie polski hieroj.
Chłopiec śćviardžaje, što praz heta ŭ jaho źjavilisia prablemy z arhanizatarami.
«Jašče za tydzień da akcyi ja pisaŭ Zarambiuku [kiraŭniku Biełaruskaha doma ŭ Varšavie — Red.], što chaču vyjści z hetym banieram, na jaho skinułasia 8 čałaviek, treba było jaho ŭzhadnić. Jon mianie prosta ihnaravaŭ, a za dzień da akcyi hety płan asudzili ŭ supołcy Doma ŭ fejsbuku, mnie ž asabista jon pa-raniejšamu nie adkazvaŭ», — skazaŭ «Našaj Nivie» Vajkul.
«U sam dzień akcyi da nas padyšli dvoje pamočnikaŭ Zarambiuka — Uład Kobiec i Eduard Žołudź. Z palicyjaj! Arhanizatary zajavili, što pra naš banier ničoha nie viedali, jon niaŭzhodnieny, tamu palicyja pierapisała našyja dadzienyja i pravieryła pa bazach. Da samoha Kobieca ŭ mianie pytańniaŭ niama — my zdoleli znajści kampramis, nibyta ŭ nas — asobnaja akcyja, i my znachodzimsia nie ŭ ichniaj», — dadaŭ chłopiec.
Taksama jon śćviardžaje, što ni telekanał Biełsat, ni radyjo «Racyja» nie źviarnuli na ich nijakaj uvahi, i infarmacyi ab takim baniery nie dali. U adroźnieńnie, naprykład, ad polskaj «Haziety Vyborčaj», jakaja ŭklučyła hety fakt u svoj materyjał ab padziei.
Kiraŭnik Biełaruskaha doma ŭ Varšavie Aleś Zarambiuk skazaŭ «Našaj Nivie», što Vajkul niavierna apisvaje padziei.
«Ja da palicyi źviarnuŭsia tolki adzin raz — kali dziakavaŭ im za supravadžeńnie akcyi ad pomnika Kaściuški da pomnika Mickieviču. Adbyłosia ŭsio śviatočna, jak my i chacieli, bolš ja da palicyi nie źviartaŭsia. A hety płakat suprać Buraha ja ŭbačyŭ tolki ŭ fejsbuku. Hłupstva kazać, što ja b moh baranić Buraha — maje prodki, moj dzied Ściapan Zarambiuk, byli vymušany źjechać z Padlašša, kali Bury pačaŭ tam zabivać biełarusaŭ. Jak ja mahu jaho baranić? Ale, kali kazać pra hety płakat, to ja liču mavietonam arhanizoŭvać akcyju ŭ akcyi: BNR-101 heta śviatočnaja data, a nie sumnaja. A kali pratestavać suprać Buraha — a pratestavać treba, bo heta treba mabilizoŭvać biełarusaŭ, jakija žyvuć u Polščy, i vychodzić pad Instytut nacyjanalnaj pamiaci. Uvohule, kali Hleb nie supakoicca, to my možam ź im sustrecca ŭ cyvilnym pracesie, u sudzie, dzie jamu daviadziecca dakazać, što sprava staić mienavita tak, jak jon kaža», — skazaŭ Zarambiuk.
A što kaža Ściapan Śviatłoŭ, viadomy taksama jak błohier Nexta, jaki aśviatlaŭ akcyju ad Biełsata? Jaho Vajkul taksama zhadaŭ u niehatyŭnym kantekście.
«Adkazvaju na piersanalnyja zakidy ŭ bok mianie, a nie Biełsata, — kaža Śviatłoŭ, — heta maja piersanalnaja pazicyja: asabista ja liču, što i płakat z Burym padčas Dnia Voli, i hety post u Fejsbuku — zvyčajnaja pravakacyja. Nijakich zabaronaŭ nie było. Kali ŭvažliva hladzieć, a nie tolki brachać na Biełsat, to možna zaŭvažyć, što kanał nieadnarazova aśviatlaŭ situacyju vakoł Buraha, u tym liku i šmatlikija akcyi ŭ Hajnaŭcy. Padčas śviata Dnia Voli asabista ja, jak aŭtar materyjału, pra heta admysłova nie zhadvaŭ, bo, pa-pieršaje, u efiry 23 sakavika panavała vyklučna atmaśfiera śviata — i razburać jaje było b niedarečna. Pa-druhoje, u vychodnyja iduć skaročanyja vydańni, i chranamietraž kožnaha materyjału vielmi mocna abmiežavany — u dadzienym vypadku na aśviatleńnie ŭsioj akcyi było vyłučana tolki dźvie chviliny. A tamu roŭna takija ž pretenzii da mianie moža vystavić, naprykład, historyk Ihar Mielnikaŭ (jakoha my taksama zapisali, ale nie dali ŭ efir), pakryŭdzicca mohuć inšyja vystupoŭcy, jakija, moža, ličyli svaje pramovy vielmi važnymi i značnymi, ale ŭ vyniku ŭ efiry ich nie pabačyli. Byŭ na akcyi i čałaviek z płakatam «Svabodu Dzimu Palijenku», ale jon da mianie čamuści nie vystaŭlaje pretenzijaŭ, što «Biełsat» praihnaravaŭ važny zaklik. Tamu što viedaje, što pra palitźniavolenych my i tak havorym štodzionna. Darečy, i płakat, i kamientar Hleba Vajkula my taksama zapisali. Toje, što jaho nie było ŭ navinach, zusim nie aznačaje, što jon nie źjavicca ŭ inšych prahramach Biełsata», — skazaŭ Śviatłoŭ.
Kamientary