Fatohraf z Žodzina Siarhiej Hudzilin viarnuŭsia z armii. Što tam, u vojsku?
Fatohraf z Žodzina Siarhiej Hudzilin pajšoŭ słužyć. Razam z usimi adnahodkami. Ale padčas słužby jon nie spyniaŭ zdymać. Z hetaha vyjšaŭ cikavy albom. Na jaho fotach -- nie tolki sceny z aficyjnych mierapryjemstvaŭ, ale i pryvatnaje žyćcio sałdataŭ, u tym liku niefarmalnyja sałdackija rytuały.
Što novaha ŭ biełaruskim vojsku
«Naša Niva»: Jak jano, na «hraždancy»?
Siarhiej Hudzilin: Pieršaje ŭražańnie — niedavier da taho, što heta skončyłasia... Zdajecca, voś heta prosta taki karotki adpačynak ci zvalnieńnie, chutka ŭsio budzie tak, jak i było hetyja paŭtara hoda. A mocnaje — nu, heta taki emacyjny ŭzdym ad tvajho eha, što vojska dla ciabie skončyłasia: pačućcio svabody i voli ŭ dziejańniach. Adnačasova adčuŭ i niejkaje ździŭleńnie, što «hraždanka» asabliva i nie źmianiłasia. Kali abahulniać, to było trochi pierabolšanaje emacyjnaje pačućcio, jak byvaje ŭ tych, chto daŭno nia byŭ doma i voś ciapier kročyć da chaty...
NN: Na tvaich zdymkach ja bačyŭ sučasnyja dušavyja kabinki ŭ kazarmach. Što jašče źmianiłasia ŭ vojsku za čas tvajoj słužby?
SH: Paŭtara hoda — nie taki vialiki čas, kab zrabić vialikija źmieny va Uzbrojenych siłach. Kali ja pryjšoŭ słužyć, to ŭžo było niekalki varyjantaŭ vajskovaj formy, a charčavalisia my ŭ stałoŭcy, dzie pracuje hramadzianski piersanał. U bližejšy čas płanavali ramont kazarmaŭ z usimi vyhodami. Apošniaja značnaja reforma za čas majoj słužby — heta pierachod z botaŭ na biercy. Mabyć, my i byli ŭžo apošnim pryzyvam, što chadziŭ jašče ŭ botach.
Biercy ciapier užo ahulnapryznany elemient vajskovaj formy. A boty z anučami jašče nie chutka źniknuć, bo jość u ich pieravahi, jakija jašče nie pieraŭzyšoŭ nivodzin vid abutku. U ich zručniej pracavać, da prykładu.
NN: Kažuć, što apošnim časam u vojska čaściej traplajuć viaskovyja chłopcy biez vyšejšaj adukacyi. A chto słužyŭ z taboj?
SH: Ciapier šmat ludziej z vyšejšaj adukacyjaj słužyć, mo navat bolš, čym raniej. Dy i šmat što zaležyć ad vidu vojskaŭ, ale nie tak užo šmat chłapcoŭ i na vioscy zastałosia. Viaskoŭcaŭ u majoj čaści było kala 20%, z vyšejšaj adukacyjaj — 5-10%. Zaŭvažyŭ siarod ludziej z vyšejšaj adukacyja adnu asablivaść — im praściej adsłužyć hod u vojsku, čym pracavać pa raźmierkavańni na pieryfieryi. Słužba ŭ vojsku zaličvajecca im i adpracoŭku.
Ci biełaruskaje naša vojska?
NN: Jak u vojsku z movaj?
SH: Dumaju, situacyja praparcyjanalnaja tamu, što adbyvajecca ŭ cyvilnym hramadstvie — ludzi tut tyja ž samyja. Adzinaje, što zaŭvažyŭ, što niama peŭnaj varožaści da biełaruskaj movy — kali niechta niedzie jaje i čuje, to spakojna moža jaje ŭsprymać: ad muzyki da havorki.
NN: U cełym, ci źmianiajecca mientalitet vajskoŭcaŭ? Ci žyvyja u našym vojsku jašče idei Suvorava?
SH: Što da vojska, jak ustanovy, to jano pakul usprymaje tolki kaštoŭnaść niezaležnaści i ... jaje abarony razam z Rasijaj, jakuju naša vojska taksama niejkim čynam abaraniaje — znajomy ŭsim nabor zamacavanych ideałahiemaŭ. Padručniki pa Dziaržaŭna-pravavoj padrychtoŭcy źmianiajucca jašče pavolniej, čym samo vojska. Tamu dla našaj armii rasijskija hieroi ŭsio jašče ŭdzielničajuć u adukacyjnych pracesach.
Dziedaŭščyna admiraje
NN: Dziedaŭščyna ŭ biełaruskim vojsku nie źnikła?
SH:Peŭnyja elemienty jašče zachavalisia. Pieravody z adnaho pieryjadu ŭ druhi, naprykład. Ale zaŭvažyŭ, što im nadajecca ŭsio mienš uvahi, ci jon prosta sam pa sabie farmalny, albo prosta adbyvajecca sam saboj pa vysłuzie nieabchodnaha času. Fizičny hvałt praktykujecca ŭsio mienš. Zrešty, zaležyć ad častki, napeŭna.
Vajskovy fotaletapis
NN: U svaim błohu ciaham słužby ty vykładaŭ fotazdymki, svojeasablivy letapis vajskovaha žyćcia. Jak ty zdoleŭ zachoŭvać fotaaparat i aktyŭna im karystacca?
SH: Kamandavańnie daviedałasia, što ja fatohraf i paprasiła rabić dla čaści fotazdymki z aficyjnych mierapryjemstvaŭ i paŭsiadzionnaha pobytu — voś byŭ u mianie taki aficyjny zaniatak. A tam dzie jeść aficyjnaść, prosta pavinien byŭ uźniknuć nieaficyjny zaniatak i pryvatny pohlad na ŭsio, što bačyš, mimachodź, a časam i prychavana... Nazaviom heta ŭzajemavyhadnym supracoŭnictvam.
NN: Nakolki vojska ŭpłyvaje na tvorčy praces? Fantazija nie prytuplajecca? Ci naadvarot?
SH: Napačatku zaŭsiody składana. Za čas słužby zrazumieŭ adnu reč, što tvorčaść moža prytuplacca va ŭmovach paŭsiadzionnaści. U vojsku zdaryłasia tak, što sami hetyja novyja ŭmovy spravakavali mianie i maju fantaziju. Inšyja žyćciovyja ŭmovy, inšyja ludzi i kamunikacyja ź imi — usio samo saboj prosta vymusiła hladzieć na heta pa-inšamu.
NN: Jak da fotasiesij stavilisia sasłužboŭcy?
SH: Hledziačy, jaki bok słužby ja zdymaŭ. Leźci ŭ pryvatnaje čałaviek i tak redka dazvalaje, a tut jašče i kalektyŭ sa svaim unutranym žyćciom. Časam byŭ niedavier, bo prychodziłasia, zdymajučy aficyjna, mieć stasunki z aficerami, a heta ŭ sałdat vyklikaje padazreńni — ci nie dla ich ja zdymaju?
NN: A jak tady ŭdavałasia zdymać niejkija pobytavyja sceny, asabliva z elemientami dziedaŭščyny?
SH: Jak i na lubym siamiejnym ci karparatyŭnym śviacie. Pavinien ža byŭ heta niechta zdymać.
NN: Ci adčuvaŭ ty ciaham słužby ŭvahu da siabie z boku adpaviednych słužbaŭ?
SH: Ja viedaŭ, što za maimi dziejańniami mahčyma sočać, čytajuć błoh. Ale nie ŭ samoj čaści, a niedzie ŭ inšym miescy. I tamu treba było być aściarožnym, kab nie padstavić ludziej i zrabić usio, što zapłanavaŭ. Dy i kamu patrebnyja prablemy tady, kali ty i tak abmiežavany ŭ svabodzie dziejańniaŭ.
NN: Ty dasłaŭ sieryju zdymkaŭ pra rytuały ŭ biełaruskim vojsku ŭ World Press Photo. Nakolki cikavaja heta tema dla zamiežnikaŭ? Nie baišsia, što hieroi tvajho repartažu zachočuć z taboj sustrecca?
SH: Nasamreč usio nia tak žorstka, jak ujaŭlajecca, chacia i pryjšłosia paźbiahać peŭnaj piersanalizacyi. Ja razhladaŭ hetuju źjavu šyrej – nie prosta jak dyskryminacyju sałdat pa terminu słužby i źviazanyja z hetym nastupstvy, a jak unikalny subkulturny fienomien ŭ miežach sistemy.Tema, praŭda, svojeasablivaja — dumaju, zamiežniki, jak pakazvaje ich reakcyja na takija rečy, ničoha nie zrazumiejuć. Varta ŭličvać i jakaść hetaha materyjału…
NN: Navošta ž tady dasyłaŭ u WPP zdymki?
SH: Tvorčy fotahrafičny ehaizm časam prahnie zadavalnieńnia.
«Heta było volnaje hałasavańnie»
NN: Ty zaśpieŭ Płošču ŭ armii. Jak da padziej u Minsku pastavilisia šarahovyja sałdaty, aficery?
SH: Nie mienš pradkazalna, čym na «hraždancy». Uvohule, reakcyja była ledź zaŭvažnaj i amal kožny zrabiŭ usio, kab heta chutčej zabyć. Sałdatam usio tłumačyŭ pa televizary prezident na pres-kanfierencyi 20 śniežnia, što tranślavali pa BT — taki śpiecyjalny punkt u raskładzie dnia byŭ. Aficery ci to paźbiehli acenak, ci prosta nie sfarmulavali svajo mierkavańnie.
NN: Nakolki słušnymi byli apielacyi apazicyjnych kandydataŭ da aficeraŭ?
SH: Hetyja apielacyi jašče musiać być pačutymi. Mo adziny punkt pra žyllo mieŭ peŭny efiekt, ale pa astatnich naŭrad ci kandydaty mahli niešta prapanavać. Finansavaje stanovišča vajennych, navat zvyčajnych šarahovych žančyn-kantraktnic, nie horšy, čym u hramadzianskaha ludu. Ja paraŭnoŭvaju samy nizki zarobak šarahovaha sałdata-kantraktnika, z zarobkam svajoj maci, jakaja źmienu na fabrycy staić... Pra aficeraŭ tut uvohule niama čaho kazać — ich zarobki nieparaŭnalnyja z zarobkami prostych pracoŭnych.
NN: Jak u vojsku hałasujuć? Nie ahitavali za Łukašenku?
SH: Kažu pra toje, što pieražyŭ sam. Na ździŭleńnie nadzvyčaj volna prajšli hetyja vybary ŭ vojsku. Nivodzin z nampalitaŭ častki ni na adnym zaniatku nie vykazaŭ «svajho ŭłasnaha mierkavańnia pra kandydata(ŭ)». U nas navat i hałasavańnie adbyłasia biez prymusaŭ — sałdatam skazali – pačałosia hałasavańnie, možacie hałasavać, kali pažadajecie. Ale sałdat, jon ža zaŭsiody šukaje asabistaj vyhady, tamu bolšaść chadziła hałasavać daterminova. Skazaŭ načalniku — pajdu prahałasuju, nu i ŭ pracoŭny dzień chodzić, paŭdni hałasuje, aby kudy na pracu nie adpravili... A niadziela — dzień vychadny, sałdat lepiej paśpić, čym pojdzie hałasavać. Chacia byli i tyja, chto pryncypova pajšoŭ u dzień vybaraŭ hałasavać. Adzinaje, što kožny načalnik pavinien byŭ viedać, što čałaviek prahałasavaŭ. Kantrakniki i aficery ŭ niadzielu telefanavali svaim načalnik, dakładvali — na vybary schadziŭ!
NN: Sasłužboŭcy nie dzialilisia miž saboj, za kaho chto hałasavaŭ?
SH: Sałdaty ŭvohule mała raspaviadajuć pra pryvatnaje — tolki blizkim siabram...
«Ja prapanavaŭ ruku svajoj budučaj žoncy ŭ ŽŽ»
NN: Ty ažaniŭsia ŭ vojsku. Jak heta adbyłosia?
SH: U vojska budučaja žonka pravodziła mianie ŭ statusie niaviesty. Vosieńniu 2009 hoda ja prapanavaŭ joj ruku… u ŽŽ. Ažanilisia naprykancy śniežnia minułaha hoda. Ale to była zvyjčajnaja rehistracyja ŭ ZAHSie — afarmleńnie adnosin dla dziaržavy. Sapraŭdny šlub adbudziecca ŭletku paśla viančańnia ŭ kaściole.
Siarhiej Hudzilin naradziŭsia ŭ 1987 u Žodzinie. Byŭ siabrom Maładoha Frontu. Paśla Płoščy-2006 pastupiŭ u EHU na dystancyjnaje navučańnie na adździaleńnie «Miedyja i kamunikacyi». Prafiesijna zajmajecca fatahrafijaj. Supracoŭničaŭ z hazietaj «Priessboł».
Hladzi jašče: DMB fatohrafa Siarhieja Hudzilina
Kamientary