Biełaruska sudzicca z polskaj sacabaronaj z-za piensii. Viedamstva paličyła jaje pracu fiktyŭnaj

«Kazali: dastatkova navat adnaho dnia pracy»

Ludmile (imia źmieniena) 65 hadoŭ. U Biełarusi jana ŭsio žyćcio pracavała nastaŭnikam. Paśla vymušanaha pierajezdu ŭ Polšču jana vyrašyła pasprabavać aformić polskuju piensiju.

— U ZUS zaŭsiody kazali, što dastatkova navat adnaho dnia pracy ŭ Polščy, kab čałaviek atrymaŭ prava na polskuju piensiju, — raskazvaje Ludmiła.

Sapraŭdy, u polskaj sistemie piensijnaha strachavańnia prava na piensiju ŭźnikaje paśla dasiahnieńnia piensijnaha ŭzrostu (60 hadoŭ dla žančyn i 65 — dla mužčyn), kali čałaviek choć by raz byŭ zastrachavany ŭ sistemie ZUS. Ale ž pamier vypłaty zaležyć ad sumy ŭznosaŭ — tamu pry karotkim stažy jana moža być vielmi nievialikaj.

Adnak kali ahulnaha pracoŭnaha stažu chapaje (žančynie dastatkova adpracavać 20 hadoŭ za ŭsio žyćcio), to piensijanier maje prava pretendavać na dapłatu da minimalnaj piensii, ustalavanaj u Polščy. U hetyja 20 hadoŭ zaličvajuć i hady stažu ŭ Biełarusi.

A pamier dapłaty vyznačajuć nastupnym čynam: praviarajuć, ci pryznačana piensija ŭ Biełarusi i ŭ jakim pamiery, dadajuć zaroblenuju ŭ Polščy piensiju i paraŭnoŭvajuć sumu, jakaja atrymałasia, ź minimalnaj piensijaj, ustanoŭlenaj u Polščy.

Roźnicu dapłačvajuć. Akramia hetaha, u Polščy naležnyja tak zvanyja 13‑ia i 14‑ia piensii — dapłaty, jakija piensijaniery atrymlivajuć dvojčy ŭ hod niezaležna ad pamieru asnoŭnaj piensii.

U Polščy Ludmiła ŭładkavałasia vykładčykam u škołu, dzie viała biełaruskuju movu i matematyku.

— U mianie było čatyry ŭroki, raz u tydzień pa subotach. Ja prapracavała try miesiacy, — kaža jana.

Paśla hetaha žančyna padała zajavu na piensiju ŭ ZUS.

«Čałavieka, jaki ŭsio žyćcio prapracavaŭ nastaŭnikam, faktyčna abvinavacili ŭ machlarstvie»

Ale zamiest rašeńnia ab pryznačeńni piensii viedamstva paprasiła dakazać, što Ludmiła sapraŭdy pracavała. Žančyna padała fatahrafii sa škoły, dydaktyčnyja materyjały, infarmacyju ab datach zaniatkaŭ, adras i telefon škoły.

Adnak i paśla hetaha ZUS admoviŭ. U rašeńni havaryłasia, što ŭ viedamstva ŭźnikli padazreńni ŭ «zmovie z pracadaŭcam» dziela atrymańnia piensijnych prefierencyj.

Pry hetym žančyna praciahvała pracavać. Zaraz jana viadzie onłajn-uroki dla dvuch adukacyjnych fondaŭ.

— Samaje kryŭdnaje, što mianie, čałavieka, jaki ŭsio žyćcio prapracavaŭ nastaŭnikam, faktyčna abvinavacili ŭ machlarstvie, — kaža jana.

U lutym daviedałasia pra sud, jaki adbyŭsia ŭ studzieni

Pa paradzie znajomych Ludmiła źviarnułasia pa jurydyčnuju dapamohu ŭ arhanizacyju, jakaja dapamahaje mihrantam, — «Polski mihracyjny forum». Juryst biaspłatna dapamoh joj padrychtavać pazoŭ. Uviesnu 2024 hoda žančyna padała jaho ŭ akruhovy sud Varšavy.

Tady jana žyła ŭ polskaj stalicy i płaciła za kvateru. Z časam hrošaj stała nie chapać, i Ludmiła pierajechała ŭ Biełastok. Ale ž papiaredziła haspadyniu kvatery ŭ Varšavie, što na jaje imia moža pryjści list z suda. I paprasiła skazać joj pra heta.

1 lutaha 2025 hoda haspadynia napisała biełaruscy, što pryjšoŭ zakazny list. Kali Ludmiła pryjechała ŭ Varšavu, akazałasia, što pasiadžeńnie prajšło 8 studzienia.

— Ja nie atrymała pozvu. Ja prasiła vyklikać śviedak — naprykład, dyrektara škoły, dzie pracavała. Ale ž ich taksama nie vyklikali, — kaža jana.

U vyniku sud admoviŭ žančynie ŭ zadavalnieńni pazovu pa farmalnych pryčynach — jana nie ŭchiliła niedachopy ŭ dakumientach va ŭstalavany termin.

«Kali ja atrymała heta rašeńnie, była vielmi rada»

Tady Ludmiła stała rychtavać apielacyju. Z hetym dapamahli aktyvistki inicyjatyvy Partyzanka. Abaranić svaju pazicyju, zdavałasia, udałosia: apielacyjny sud skasavaŭ pastanou akruhovaha suda.

U pastanovie sud adznačyŭ, što žančyna akazałasia ŭ składanaj situacyi: jana vymušana była pakinuć svaju krainu i šukać pracu ŭ inšaj. I što sud pieršaj instancyi admoviŭ joj pa farmalnych padstavach, nie razabraŭšysia ŭ sutnaści spravy.

— Kali ja atrymała heta rašeńnie, ja była vielmi rada, — kaža Ludmiła. Heta było ŭ krasaviku 2025 hoda.

«Mnie mohuć taksama vystavić sudovyja vydatki»

Adnak na hetym historyja nie skončyłasia. Doŭhi čas žančyna nie atrymlivała nijakich navin, i sama napisała zapyt u akruhovy sud — tak i daviedałasia, što ZUS nie pahadziŭsia z rašeńniem apielacyjnaha suda. Novaje pasiedžańnie pa spravie pryznačana na maj 2026 hoda.

Viedamstva padało piarečańni, padpisanyja hrupaj advakataŭ. Jano praciahvaje nastojvać na fiktyŭnym pracaŭładkavańni.

— Kali sud stanie na bok viedamstva, mnie mohuć taksama vystavić sudovyja vydatki, — kaža Ludmiła.

Biełarusy mohuć fiktyŭna najmać svaich

Žančyna stała šukać dapamohi ŭ roznych arhanizacyjach: u ofisie Śviatłany Cichanoŭskaj, Narodnym antykryzisnym upraŭleńni (NAU), Free Belarus Center, inicyjatyvie Partyzanka.

— U NAU znajšli dla mianie advakata i paabiacali dapamahčy z apłataj jaho pracy. Ja vielmi im ŭdziačnaja za heta, — kaža Ludmiła.

Jana viedaje jak minimum dvuch biełarusaŭ u padobnaj situacyi. Adzin sud pavinien prajści ŭ sakaviku ŭ Biełastoku, a druhi — u Varšavie.

U niekatorych znajomych Ludmiły, jakim udałosia atrymać piensiju, pracadaŭcy byli palakami. A ŭ spravach, dzie źjavilisia padazreńni, pracadaŭcami časta vystupajuć biełarusy.

— Jość padazreńnie, što ZUS ličyć: biełarusy mohuć fiktyŭna najmać svaich, — kaža jana.

Piensija ŭ Biełastoku zaležyć ad suda ŭ Varšavie

Letam 2025 hoda Ludmiła znoŭ padała zajavu na piensiju — užo ŭ Biełastoku, dzie praciahvaje pracavać. List z daručeńniem z ZUS byŭ dla jaje niečakanym.

— U liście viedamstva paznačyła, što nie sumniavajecca ŭ tym, što ja pracavała, ale kančatkovaje rašeńnie budzie pryniata tolki paśla zakančeńnia suda ŭ Varšavie, — kaža Ludmiła.

Kali sud stanie na jaje bok, piensija pavinna być pryznačana praminułaj dataj— za ŭvieś pieryjad z momantu padačy zajavy.

• 2
• 1
• 1
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0