Jarasłaŭ Piasiecki: «Miarkuju, za teraktam staić bolšaje zło, čym hetyja dvoje»
Padčas terakta ŭ minskim mietro Jarasłavu Piasieckamu adarvała nohi. Praz amal hod 27-hadovy mužčyna raspavioŭ, što jon adčuvaŭ, kali pryjšoŭ u siabie, čamu sumniavajecca ŭ vinavataści Dźmitryja Kanavałava i jak žyvie ciapier.
Dźviery ŭ kvateru adčyniła, jak ja zrazumieŭ adrazu, mama Jarasłava. Unutry mianie sustreŭ ścipła ŭśmiešlivy čałaviek. Na kuchni-haścioŭni za harbataj i cukierkami jon ščyra imknuŭsia adkazać na ŭsie pytańni, jakija pryjemnymi nijak być nie mahli.
- Jarasłaŭ, raskažy trochi ab sabie, jakim było tvajo žyćcio da teraktu?
-- Ja mahu pa-biełarusku razmaŭlać.
– Vydatna. Davaj pa-biełarusku.
-- Naradziŭsia i vyras u Minsku.Maci vychoŭvała nas traich – u mianie jość siactra i brat. Svaju adukacyju pačaŭ u himnazii №20, jakaja potym stała himnazijaj №8. Paśla 9-ha kłasa pajšoŭ u Licej BDU – u chimičny kłas. Čamu chimija? Bo mnie heta cikava, chimija mnie lohka davałasia, u škole ŭ padručnik amal nie hladzieŭ.
Skončyŭ chimičny fakultet BDU, pajechaŭ u Mahiloŭ pracavać inžynieram-technołaham centralnaj daśledčaj łabaratoryi «Mahileŭchimvałakno». Zachaciełasia samastojnaści, śviet pahladzieć(uśmichajecca). Dva z pałovaj hoda prapracavaŭ u Mahilovie.
– Čamu viarnuŭsia ŭ Minsk?
– Bo budavałasia hetaja kvatera. Siamja atrymoŭvała ilhotny kredyt, bank pastaviŭ umovu, mnie treba było tut prapisacca.
Viarnuŭsia za hod da terakta.Apošniaja praca – u kampanii «Višniev», chimik-analityk.
– Uzhadaj, kali łaska, toj dzień teraktu 11 krasavika 2011 hoda. Jak jon prajšoŭ dla ciabie?
– Zvyčajny paniadziełak. Pryjšoŭ na pracu na 8.30.
Damoviŭsia sa svajoj dziaŭčynaj sustrecca viečaram. Sustreču pryznačyli na stancyi mietro «Kastryčnickaja».Sustrakalisia tam pieryjadyčna – heta pasiaredzinie pamiž jaje domam i maim.
A piataj hadzinie skončyŭ pracu. Sieŭ u mietro na stancyi «Mahiloŭskaja», nadzieŭ słuchaŭki.
Sustrecca my pavinny byli ŭ šeść hadzin, ja pryjechaŭ raniej, tamu sieŭ čakać na «Kastryčnickaj» na łavu. Zdajecca, zaŭsiody tam siadaŭ…Čałavieka, padobnaha na Kanavałava, ci sumku pad nahami nie bačyŭ – u mietro ni na što nie źviartaješ uvahu. Pobač, zdajecca, siadzieli inšyja ludzi. Praz chvilinu adbyŭsia vybuch. Heta było ŭ 17.53 – ja tady na hadzińnik pahladzieŭ.
– Što pamiataješ z momantu vybuchu?
– Ja siadzieŭ tvaram da płatformy. Raptam u vušach – dzyńk!U vačach paciamnieła. Adčuŭ, što padaju nazad. Padumaŭ: usio, p…c.
Zrazumieŭ, što lažu na śpinie (paśla daviedaŭsia, što mianie pierakinuła na inšy bok płatformy). Abmacaŭ tvar. Hlanuŭ, što ŭ mianie dalej pa ciełu – dalej ničoha nie było…Kali paśla straty prytomnaści pryjšoŭ u siabie, pabačyŭ dym, śviatła amal nie było.
Vyrašyŭ lažać, klikać na dapamohu. Kryčaŭ: «Na pomoŝ! Ludi, na pomoŝ!».
– Ty adčuvaŭ bol?
– Nie. I paźniej nie adčuvaŭ.
– Inšyja kryčali?
– Nie viedaju. U mianie była baratraŭma – ničoha nie čuŭ.
Słych tolki niadaŭna adnaviŭsia. Miesiac tamu maci jašče razmaŭlała sa mnoju hučna.
…Kryčaŭ 2-3 chviliny, moža 5. Narešcie, mianie padabrali.
– Chto?
– Ja bačyŭ tolki stol. Bačyŭ tolki, jak stol mianiajecca, zrazumieŭ, što mianie vynosiać.Pomniu, jak nieśli pa eskałatary, pomniu, jak na vulicy stała choładna. Ubačyŭ nieba – šeraje takoje… Pahruzili ŭ chutkuju, zadali niekalki pytańniaŭ. Spytali chto taki, u vyniku ŭ śpisy patrapiŭ spačatku nie jak Piasiecki, a jak Jaicki. Paśla, vidać ad straty kryvi, mianie vyrubiła. Adčuŭ, jak mianie pavieźli i ŭsio źnikła…
– U nastupny raz pryjšoŭ u siabie paśla apieracyi?
– Značna paźniej paśla apieracyi. U balnicy chutkaj miedycynskaj dapamohi mianie na vosiem dzion pahruzili ŭ chimičnuju komu, kab ja nie adčuvaŭ bolu. Paśla važna było zrazumieć, dzie realnaść – mnie praciahvali niešta kapać.
Dvoje sutak u mianie była tempieratura ŭ 40 hradusaŭ, ja byŭ na miažy.
Pabačyŭ maju Taniu. Paźniej, kali my ź joj razmaŭlali, jana skazała, što hetaj sustrečy ŭ realnaści nie było…
Kali mianie kančatkova vyvieli z komy, to na nastupny dzień znoŭ pakłali pad narkoz i na apieracyju.
– Kolki apieracyj ty ŭsiaho pieražyŭ?
– Adrazu paśla teraktu mnie amputavali dźvie nahi da kalenaŭ. Paśla ŭkaracili levuju: amputavali kalena.
Usiaho ŭ krasaviku ŭ mianie było 9 apieracyj: 11, 13, 15, 18, 20, 22, 25, 29 i 30 čysła. Zatym jašče adna była 10 červienia.
– Kali nastupiŭ toj momant, kali ty całkam uśviadomiŭ, što nie maješ abiedźviuch noh?
– Ja zrazumieŭ heta jašče ŭ mietro. Nijakaha ździŭleńnia i strachu nie adčuvaŭ.
Mnie było papiaredžańnie, što noh u mianie nie budzie. Zadoŭha da terakta, letam. Nie pamiataju, ci to prymroiŭ, ci to ŭbačyŭ u śnie: lažu na łožku i mnie adpilvajuć nohi z hetym łožkam.
…Tolki ja dumaŭ, što heta adbudziecca pa-inšamu: u avaryi, naprykład. A tut terakt.
Daktary dumali, što Jarasłaŭ nie viedaje, što ŭ jaho niama noh. Kali jaho vyvodzili z komy, jany mnie skazali: my jamu jašče ničoha nie paviedamili. Jany dumali, što pakolki Jarasłaŭ narmalna vyhladaje, to jon nie ŭ adekvacie, nie ŭsprymaje situacyju. A jon usio viedaŭ. [Kaža Natalla Paŭłaŭna Bukač, maci Jarasłava Piasieckaha.]
– Kaho ŭ realnaści ty pabačyŭ ź blizkich pieršym paśla terakta?
– Baćku.
– I što ty jamu skazaŭ?
– A ja nie moh razmaŭlać. U mianie byŭ apiok lehkich, mnie zrabili trachieatamiju – ustavili ŭ trachieju trubku. Pisać taksama nie było čym – mieŭ apiok ruk. Vačyma tolki mirhaŭ, kali treba było adkazać «tak».
Trubku dastali z trachiei praz dva tydni, tady zmoh zahavaryć.
– Što za hety hod dla ciabie było samym ciažkim?
– Samym ciažkim było lažać u hipsie (śmiajecca). Jon ciahnuŭsia ad hrudziej až da samych noh. Vialiki, ciažki, ja nie moh pavarušycca, sahnucca. Pavaročvali na bok mianie inšyja.
– A ŭ maralna-psichałahičnym płanie?
– Dni hlukaŭ, kali ja nie viedaŭ dzie ja, dzie realnaść, dzie astatnija ludzi. Kali pryjšoŭ u siabie i zrazumieŭ dakładna – voś heta ja, voś heta daktary, voś mianie lečać – stała našmat lahčej.
– Amputavanyja nohi adčuvaŭ?
– I zaraz jość takoje. Daktary skazali, što heta nazaŭždy.
Ja adčuvaju, što jany jość, balać, češucca. Byvaje adčuvańnie, što paśla taho, jak ty doŭha pasiadzieŭ, naha zaniamieła, kolecca.
– Jak ty siabie adčuvaŭ, kali ciabie naviedvali znajomyja? Im ža, vidać, taksama ciažka było ciabie ŭ takim stanie bačyć.
– Dy ja radasny byŭ. Prychodzili kalehi pa pracy, adkakurśniki, siamiejniki. Sapraŭdy, jany byli mocna ŭražanyja. Ale niahledziačy na svojeasablivuju abstanoŭku, ich byccam by prymahničvali, razmovy ciahnulisia i ciahnulisia. Kali ŭžo ŭ mianie padymałasia tempieratura, davała pra siabie znać rana, to my sustreču skančali.
Ludzi syšli, ja hladžu na Jarasłava, a jon užo ŭvieś spacieŭ, źniamohsia. Chacia pierad hetym maŭčaŭ, nijakaha znaku nie padavaŭ, što jamu ciažka razmaŭlać. [Kaža Natalla Bukač, maci Jarasłava Piasieckaha.]
– Sačyŭ za pracesam nad Kanavałavym i Kavalovym?
– Nie, mnie heta było niepryjemna. I na sudzie ja nie vystupaŭ. Scapali kahości, pačali sudzić… Chaj raźbirajucca.
– Jarasłaŭ, ty sam chimik. Vieryš, što Kanavałaŭ moh sam zrabić takuju bombu?
Infarmacyi zaraz u internecie dastatkova. Ale kab być takoj svołačču, kab heta zrabić… Što pavinna było ŭ jaho hałavie złamacca, kab jon jaje padkłaŭ… Nie viedaju. Kali ŭ Rasii takoje adbyvajecca, ja jašče razumieju, kraina pastajanna z kimści vajuje, niechta moža tačyć na jaje zub. A ŭ nas chto? Mnie, jak narmalnamu čałavieku, heta niezrazumieła.– Bombu moh zrabić chto zaŭhodna.
– Jak ličyš, čamu Kanavałaŭ admoviŭsia pisać prašeńnie ab pamiłavańni?
– Heta jaho asabistyja spravy.
Mnie hety čałaviek niezrazumieły, jak i sam praces.
Kali sprava dajšła da taho, kab vynieści śmiarotnuju karu hetym abaim, ja i maci padpisali ŭ internecie pietycyju za admienu śmiarotnaha pakarańnia.
– Čamu ty padpisaŭ hetuju pietycyju?
– Ja dumaju, što heta zanadta małyja małakasosy, kab učynić takoje.
Dumaju, za teraktam staić bolš vialikaje zło, čym hetyja dvoje. Moža, da prykładu, im zapłacili: a zaniasi ž ty, chłopčyk, sumačku vuń tudy…
Pastaŭ kala mianie dakładna vinavataha – sam zadušyŭ by. A kali ŭźnikajuć sumnieńni… nie mahu skazać, što jany vinavatyja.
– Dzie była ŭ momant vybuchu tvaja dziaŭčyna?
– Jana, kali nakiroŭvałasia na sustreču sa mnoj, zatrymałasia: nie zmahła sieści ŭ pierapoŭnienuju elektryčku. Dziakuj bohu. Da «Kastryčnickaj» Tania pryjechała z płoščy Jakuba Kołasa pa viersie. Tam pabačyła scenu ŭratavańnia achviar. Jaje fatazdymak z zapłakanym tvaram paśla byŭ na sajcie Bi-bi-si.
– Tvaja traŭma źmianiła vašyja adnosiny?Da terakta my sustrakalisia paŭhoda.– Nie. Usio jak było, tak i zastałosia.
– Z kim ty žyvieš?
– Ja, mama i brat. U nas dvuchpakajovaja kvatera z kuchniaj-haścioŭniaj.
– Na vulicu vybiraješsia?
– Samastojna nie.
Dom naš pad maje patreby absalutna nie prystasavany.Ni pandusaŭ niama, ni inšaha. U domie nasuprać heta jość, tam kvatery adviedzienyja dla siemjaŭ ź invalidami, a ŭ nas na hetuju situacyju nie raźličvali...
Kali brat doma, to moža mianie vykacić. My ź im jeździli na pieršy kantrolny zdymak, na Novy hod da siastry ŭ hości – u susiedni dom na 10-ty pavierch (uśmichajecca).
U płanie samaabsłuhoŭvańnia navučyŭsia mnie dapamahać. Pakul ja dačapaju, jon vakoł mianie prakacicca tudy-nazad. [Kaža Natalla Bukač, maci Jarasłava Piasieckaha.]
– Jaki ŭ ciabie zaraz rasparadak dnia?
– Jak pračynajusia, siadaju ŭ kresła (jaho daŭ «Čyrvony kryž»). Napačatku heta było majoj maraj – sieści ŭ kresła samastojna. Paśla hipsu nie moh navat sahnucca. Pieršy raz jak sieŭ u kresła, zładziŭ sabie ekskursiju pa kvatery (uśmichajecca). Bo jak hips byŭ, zaniasuć mianie, pakładuć na łožak – i ŭsio, lažu...
Ciapier pry najaŭnaści bieźlimitnaha internetu možna šmat čym zaniacca.Hulaju, filmy kačaju. Na čytańnie nie chapaje ciarpieńnia. Tolki karocieńkaje niešta čytaju: naviny albo kamientary.
Kali Tania pierad pracaj prychodzić, rablu joj śniadanak.
– Što dalej u płanie zdaroŭja?
– Praź miesiac kantrolny zdymak. Zatym budu dumać pra pratezy. Nohi ŭ mianie narmalnyja, pad pratezy padyduć. Adzin pratez budzie tańniejšy, druhi daražejšy (śmiajecca – R.H.).
– Hrošy na ich jość?
– U druhoj pałovie žniŭnia ŭłady dali nam hrošy – heta była davoli značnaja suma. Toje, što narod sabraŭ, pieraličyli nam na rachunak, toje, što vydzieliŭ Minharvykankam – pakul u Minharvykankamie. Hetyja srodki pojduć na pratezy. Prychodzili z prateznaha zavoda, mierku źniali. Pra hrošy pytańnie jany nie padymali.
– Situacyja, ŭ jakuju ty trapiŭ, źmianiła ciabie?
– Drenna nie.
– A jak?
– Ja chacia b rasłabiŭsia, što na pracu iści nie treba (śmiajecca). Nie treba rana ŭstavać, kudyści piercisia. Praŭda, na vulicu nie trapić… Budzie ž viasna, leta.Treba budzie niejak umudrycca tudy vybracca.
– Jakaja ŭ ciabie zaraz meta?
– Stać na nohi i pajści na pracu. Chočacca, kab usio stała jak raniej.
Kamientary