Maskoŭski bałt

Pra archieolaha Valancina Siadova piša Arkadź Šanski.

Praź jahony ŭdzieł u Miensku ŭ 1973 h. była zabaroniena navukovaja kanferencyja, pryśviečanaja etnahienezu biełarusaŭ. Teoryja bałckaha substratu ŭ pachodžańni biełarusaŭ, raspracavanaja maskoŭskim archieolaham Valancinam Siadovym, padałasia kiraŭnikam savieckaje Biełarusi strašennaj kramołaj: pad sumnieŭ staviłasia teoryja pachodžańnia troch uschodniesłavianskich narodaŭ.

Sam Siadoŭ pra tuju kanferencyju zhadvać nie lubiŭ. Ale i ad Biełarusi jaho toj vypadak nie adviarnuŭ. Paśla 1991 h. jon nie prapuskaŭ nivodnaje navukovaje kanferencyi ŭ Biełarusi.

Charbinskaja biblijateka

Archiealohija, jakaja stała dla Valancina Siadova sensam žyćcia, była vybrana davoli vypadkova.

U červieni 1941 h. skončyŭ škołu. Pastupiŭ u avijacyjny instytut, ale pravučyŭšysia hod, pajšoŭ u piachotnuju vučelniu. Pa skančeńni paskoranych kursaŭ apynuŭsia pad Stalinhradam, dzie cudam vyžyŭ. Zatym — Kurskaja duha, vyzvaleńnie Miensku, bai ŭ Prybałtycy.

Dla Valancina Siadova Druhaja suśvietnaja vajna skončyłasia ŭ Mančžuryi. Tam, u Charbinie, jon i natrapiŭ na častku biblijateki pa rasiejskaj historyi — bolšaść knih była vydadziena jašče da revalucyi. Tak i abudziłasia cikavaść da historyi. I paśla demabilizacyi ŭ 1946 h. jon užo nie viarnuŭsia ŭ avijacyju, a pastupiŭ u MDU, na specyjalnaść archiealohija.

«Napisać za Vas dysertacyju?»

Ab pracavitaści Siadova zhadvaje adzin ź jahonych kolišnich aśpirantaŭ — archieolah Alaksandar Jeharejčanka: «Ja jaho nia bačyŭ u adpačynku — kali b ja da jaho ni pryjšoŭ, jon zaŭždy pracavaŭ, navat u ekspedycyi. A 8-j jon na raskopie, potym — abied. A paśla źnikaŭ. Siadoŭ zdymaŭ pakoj u niejkim domie, dzie z abiedu j da adboju siadzieŭ i pracavaŭ».

Siadoŭ byŭ patrabavalnym nia tolki da siabie, ale j da aśpirantaŭ. Prafesar Piatro Łysienka zhadvaje, jak u jahonyja aśpiranckija hady Siadoŭ skazaŭ: «Navukovyja kiraŭniki byvajuć roznyja. Adny sami za aśpirantaŭ pišuć dysertacyi. Inšyja zusim hetym nie zajmajucca. A vy jak chočacie: kab ja za vas napisaŭ?» Kali Łysienka pryvioz u Kijeŭ na abaronu svaju kandydackuju, to jaho nazvali dzivakom: čałaviek napisaŭ doktarskuju, a abaraniaje jak kandydackuju. «Taki temp nam zadaŭ Siadoŭ», — zhadvaje navukoviec.

U Pinsku ŭ Śviontka

Uletku 1962 h. Siadoŭ sa svaim aśpirantam Piatrom Łysienkam prajšoŭ z archiealahičnaj ekspedycyjaj pa Paleśsi: pa Prypiaci ad Turava. Padarožničali pa Paleśsi dva tydni, daśledavali kurhany, haradziščy. Vyrašyli zajechać da Łysienkavych baćkoŭ, u Pinsk. A što hladzieć u horadzie? Pajšli ŭ franciškanski kaścioł — i trapili na mšu, jakuju adpraŭlaŭ Kazimier Śviontak. «Ja ni ad koha bolej takoj praniknionaj malitvy, jak ad Śviontka ŭ toj dzień, nia čuŭ», — zhadvaje Łysienka.

Poŭny varyjant artukułu čytajcie ŭ papiarovaj i pdf-versii haety "Naša Niva"

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0