Apošniaje źviano,

Apazycyja vinavataja pierad uładaj užo tym, što jana jość. Hetaja ŭłada budzie niščyć inšadumstva, pakul budzie trymacca.

U ahulnaj karcinie marazmu, jaki achapiŭ ci nia ŭsie sfery žyćcia — ad ekanomiki da sportu, — nie chapała apošniaha štrycha. Prava hramadzian na vyjezd za miažu i viartańnie ŭ krainu było ci nia pieršaj i apošniaj realnaj zavajovaj demakratyi paśla atrymańnia Biełaruśsiu niezaležnaści. Ciapier jano kali nie likvidavanaje kančatkova, dyk napeŭna dažyvaje apošnija dni.

Była jašče, praŭda, svaboda słova, abvieščanaja akurat 20 hadoŭ tamu, z pačatkam savieckaje «pierabudovy». Tolki tady jana nazyvałasia niaŭkludnym słovam «hałosnaść». Cikava, darečy, što pieršy pryjezd Harbačova ŭ Miensk i toje, što jon tady kazaŭ pra Stalina i Pieramohu, toje, jak hiensieka sustrakała tut śluńkoŭskaja kamarylla, usprymałasia, chutčej, jak viartańnie da palityki Andropava…

Bolšaść savieckich hramadzian, darečy, davoli chutka adčuła siabie pierakormlenaj kisła-sałodkaj stravaj pad nazvaj «hałosnaść». «Biełyja plamy» na staronkach «Sovietskoj Biełoruśsii» zamiest mierkavanaj antykarupcyjnaj spravazdačy deputata Antončyka (honar viartańnia cenzury naležyć tahačasnamu načalniku ŭpraŭleńnia hramadzka-palityčnaj infarmacyi Administracyi prezydenta A.Fiadutu) asablivaha ŭražańnia na hramadztva nie zrabili. Jano spakojna prahłynuła potym i zamienu hałoŭnych redaktaraŭ, i zakryćcio radyjostancyi «101,2», i likvidacyju apazycyjnych hazet, i kanfiskacyju nakładaŭ, i šmat inšaha.

Abmiežavańnie svabody schodaŭ i demanstracyj adčuli na sabie chiba tolki tyja niekalki dziasiatkaŭ tysiač hramadzian, jakija rehularna ŭ ich udzielničali. Asabliva baluča adčuli tyja, kaho źbivali amanaŭcy, z kaho ździekavalisia milicyjanty, kaho kidali na Akreścina. Niekalki tysiač pradprymalnikaŭ, što vyjšli niadaŭna na płoščy bujnych haradoŭ, nastolki ŭrazili hetym svaim učynkam uładu, što vymusili jaje da pieramoŭ i navat niekatorych abiacańniaŭ…

A voś prava na svabodu pieramiaščeńnia pad sumnieŭ byccam by nia staviłasia nikim. Prynamsi, publična. Zrazumieła, byłoj partnamenklatury było kryŭdna tracić pryvileju jeździć za miažu, jakaja adroźnivała ich, razam z pravam na specraźmierkavalniki dy zakrytyja kinaprahlady, ad usich astatnich. Ale novaja namenklatura razam z novymi rasiejcami j biełarusami chutka pryzvyčaiłasia da novych praviłaŭ hulni. Prava pravam, ale ž, nasamreč, pasada ci hrošy vyrašajuć, jak daloka ty možaš pajechać — u Baŭharyju ci na Kanary, na Kaźbiek ci ŭ Kurševel. Zvyčajnych hramadzian całkam zadavalniała mahčymaść pajechać kudy-niebudź u Polšču na zakupy, pasłać dziaciej vučycca ŭ Čechiju ci vyjechać na zarobki ŭ pošukach lepšaje doli ŭ jakuju-niebudź inšuju krainu. Pažadana, viadoma, kudy-niebudź dalej na Zachad…

Nichto nie padličvaŭ, kolki biełaruskich «postčarnobylskich» dziaciej za apošnija hady prajšli lačeńnie ci reabilitacyju za miažoj. Ale ž mienavita ŭ hetym pytańni i prajaviła siabie va ŭsioj pryhažości novaja dziaržaŭnaja idealohija. Vyjaviłasia, što fizyčnaje zdaroŭje dziaciej ničoha nia vartaje ŭ paraŭnańni z tak zvanym «maralnym zdaroŭjem», jakomu nibyta pahražaje hniły, razbeščany Zachad. Hetkuju filazofiju sfarmulavaŭ niekali Ivan Antanovič, jašče za tym časam, kali zahadvaŭ adździełam kultury CK KPB. Palemizujučy z Alesiem Adamovičam, papiarednik sučasnych «dziaržaŭnych ideolahaŭ» davodziŭ, što, kali navat u jadziernaj vajnie zahinie amal usio čałaviectva, stanoŭčy vynik budzie palahać u parazie amerykanskaha imperyjalizmu, a značyć — pieramozie idej kamunizmu. Padobny balšavicka-ludažerny padychod vyjaŭlaje ciapier biełaruskaja dziaržava — i nia tolki ŭ dačynieńni da čarnobylskich dziaciej. Kali dziciaci vyraklisia baćki, kali jano naradziłasia invalidam, kali ŭ jaho niama šancaŭ nia tolki na ščaślivuju budučyniu, ale navat na bolš-mienš prystojnaje isnavańnie — usio adno jaho nielha addać u ruki zamiežnikaŭ. Kali tabie paščaściła naradzicca ŭ sučasnaj biełaruskaj dziaržavie, značyć, tut i pamry. Taki voś dziaržaŭny patryjatyzm.

Baćki moŭčki (bo my pamiatajem, što svaboda słova akazałasia niepatrebnaj) prahłynuli faktyčnuju zabaronu na lačeńnie j adpačynak svaich dziaciej za miažoj. Ciapier, naturalnym čynam, nadyšła čarha darosłych.

Padajecca ŭsio, jak i zaŭždy, pad samym lepšym harniram. Hetym razam — pad vyhladam kłopatu pra žančyn, jakich treba abaranić ad mahčymaści seksualnaje ekspluatacyi za miažoj. Uražańnie takoje, byccam Biełaruś apynułasia ŭ Siaredniavieččy i hałoŭnaja pahroza dla jaje ciapier — nabiehi tataraŭ, jakija prymusam zvoziać žančyn u rabstva. Rabstva, jak słušna havorycca ŭ reklamnym televizijnym roliku, nitrochi nie źmianiłasia za apošnija stahodździ. I handal ludźmi — strašennaje mižnarodnaje złačynstva. Ale ž, kali pakłaści ruku na serca, chiba ŭ samoj Biełarusi niama siońnia prastytucyi? Niama parnabiznesu, niama biesčałaviečnaj ekspluatacyi žančyn? Ich nie hvałtujuć, nia bjuć, nie zabivajuć, sami jany nie śpivajucca, nia traciać čałaviečaje abličča? Žanočaja złačynnaść u Biełarusi nie raście?

Poŭny varyjant čytajcie ŭ papiarovaj i pdf-versii hazety "Naša Niva"

Vital Taras

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0