«Пабеглі мяняць даляры, а што рабіць». Беларусы расказалі, як і ў чым яны цяпер робяць ашчаджэнні

За мінулы год, паводле даных Нацбанка РБ, суайчыннікі значна актыўней здавалі валюту, чым куплялі — розніца склала больш за $1,5 мільярда. Гэта дзіўна, улічваючы заробкі, якія растуць — здавалася б, людзі павінны больш адкладаць, чым траціць назапашанае. Ці ўсё ж такі не, улічваючы праблемы з абменам даляраў (а беларусы ў сацсетках зноў скардзяцца на цяжкасці) і свістапляску з курсамі?

«Шмат бягучых выдаткаў»

«Адкладаць зараз атрымліваецца вельмі слаба, — прызнаецца жыхарка райцэнтра Юля. — Вось літаральна днямі «паляцела» пралка, рамонт нам папярэдне ацанілі ў 400 рублёў — такіх грошай свабодных проста няма. Так што вырашылі ўзяць у растэрміноўку на чатыры гады, цяпер па 40 рублёў на месяц плацім, гэта пад’ёмная сума. А на чарзе — духоўка, яна таксама яўна на ладан дыхае.

І акрамя таго, шмат нейкіх бягучых выдаткаў, на якія ідзе амаль увесь заробак да капейкі. Я разумею, што патрэбна заначка, падушка бяспекі нейкая. Але ў мінулым годзе мы яе амаль усю ўклалі ў рамонт кватэры, а новая пакуль ніяк не складваецца.

Калі з’яўляюцца прыпрацоўкі і вольныя грошы — адкладаем у расійскіх рублях, бо ўлетку плануем паездку да сваякоў у РФ на адпачынак. У іншым выпадку адкладалі б, што атрымаецца, у далярах — да еўра мы так і не прывыклі, а ў беларускіх захоўваць — дрэнная ідэя, іх хутчэй інфляцыя «з’есць», чым на штосьці накопіш.

Ведаю, што і многія знаёмыя так робяць: крэдыты ці растэрміноўку імкнуцца браць у рублях, а заначку трымаць у любой валюце і радзей у яе заглядаць. Напрыклад, сусед прадаў сваю машыну за даляры, а крэдыт на новую ўзяў рублёвы на Geely, палічыў, што значна выгадней».

«Баюся трапіць на вуду»

Пенсіянерка Дамініка Аляксееўна з невялікага горада на Міншчыне расказвае, што «пад падушкай» даўно ўжо нічога не захоўвае, хоць раней мела такую звычку:

«Па праўдзе кажучы, вельмі баюся трапіць на вуду нейкіх ашуканцаў. Хоць і лічу сябе чалавекам разумным і даволі прагрэсіўным, але навошта выпрабоўваць лёс.

Як пачытаеш навіны, як нашы людзі аддаюць невядома каму велізарныя сумы, дзясяткі тысяч рублёў і даляраў — і дзеці трапляюцца, і пажылыя людзі, і цалкам сабе маладыя — дык думаеш, не-не, па цяперашніх часах лепш дома нічога не мець. Максімум 50 рублёў у кашальку, астатняе на картцы.

У мяне так і ёсць. Я не трымаю дома вялікіх грошай, і ўсе знаёмыя пра гэта ведаюць. Калі трэба на штосьці скінуцца — напрыклад, у нашым творчым аб’яднанні пры ТЦСАН у аднаго з удзельнікаў хутка юбілей, дык я здыму з карткі.

Мая добрая прыяцелька, наадварот, здымае амаль усю пенсію і раскладвае на тры кучкі: камунальныя плацяжы, прадукты і лекі і «іншыя выдаткі». Кажа, што ёй так наглядна відаць, колькі куды чаго сыходзіць, а што застаецца — ідзе ў канцы месяца ў асобны канверт, у запас. Але ў мяне такая сістэма не прыжылася.

Наогул, мае знаёмыя, як я параспытвала, аддаюць перавагу ўсё ж такі захаванню грошай у — на рублёвым безадзыўным укладзе. Можна было б і на валютным, але там зусім іншыя працэнты і ўмовы.

Адкладаць? А на што? «Грабавыя» даўно адкладзеныя, захоўваюцца ў сям’і дачкі. На нейкія бягучыя выдаткі — вось дыван новы купіла, рамы старыя на лоджыі памяняла — бяру растэрміноўку і плачу з карткі паціху. Хіба што малодшаму сыну падарунак на вяселле збірала ў далярах. А так мне не трэба нічога грандыёзнага, каб збіраць, а пры сціплых запытах на ўсё хапае».

«Не збіраю — толькі трачу»

«Наогул не збіраю апошнія некалькі гадоў, толькі трачу, — уздыхае мінчанка Ганна. — Адкладаць, бадай, атрымлівалася, толькі калі я была ў дэкрэце. Тады ўсю вялікую дзяржвыплату, як цяпер памятаю, паклала на ўклад «4 сезоны», і з $1000 кожны месяц мела $23. Але гэта ўсё было больш за дзесяць гадоў таму, цяпер няма такіх умоў.

Пры гэтым у дэкрэце я ў першы год не трацілася наогул: камуналку і бягучыя выдаткі плаціў партнёр, адзенне-вазкі ў неверагодных аб’ёмах аддалі сяброўкі. Сына карміла грудзьмі, а сама была на дыеце, літаральна грэчка і сок бярозавы, бацькі ім забяспечвалі.

А потым пачалося: да выхаду з дэкрэту я мама-адзіночка, дом на мне, дзіця на мне. За пару гадоў усю тую заначку мы і праелі. Потым змагла зарабіць, да 2020‑га нават невялікую падушку бяспекі сфарміравала. І тут зноў усё пасыпалася.

Мяне звольнілі «за палітыку», плюс прыйшлося выплачваць гіганцкі штраф — апеляцыі яго толькі адтэрмінавалі. Яшчэ на адваката частка грошай сышла. З таго часу ўсе мае месцы працы — вельмі часовыя, гэта не пра стабільнасць і штосьці адкласці, а пра выжыць сёння-заўтра і не працягнуць ногі.

Раптоўна не стала таты — і ў маёй падушцы бяспекі ўтварылася гіганцкая дзірка (дапамога на пахаванне — гэта мізэр ад усіх выдаткаў). Потым прыйшлося аддаць кучу грошай, каб перакрыць дах у бацькоўскім доме, мама адна не пацягнула б.

У мінулым годзе я зразумела: калі не дазволю сабе хаця б невялікую перадышку, проста звалюся, як загнаны конь. З’ездзілі з сынам у Грузію, сустрэліся з сябрамі, з якімі ніякім іншым чынам я пабачыцца не змагу. Ну і ўсё, скончылася мая заначка, і яшчэ трэба аддаць пазыкі людзям, якія мне дапамаглі.

Калі раптам здарыцца цуд з пастаяннай працай і добрым заробкам, атрымаецца штосьці адкласці — буду захоўваць, як бабка, у панчосе на чорны дзень, у банк не панясу. Бо, як паказаў досвед, спатрэбіцца можа шмат і тэрмінова».

«Бывае, даводзіцца залазіць у кубышку»

Валянцін, жыхар аднаго з гарадоў-спадарожнікаў Мінска, кажа, што ў яго падыход вельмі просты: на бягучыя выдаткі сям’я траціць беларускія рублі, на стратэгічныя — адкладае даляры.

«Хоць бываюць неспадзяваныя выдаткі, на якія даводзіцца залазіць у кубышку, — дадае ён. — Мінулай восенню ў жонкі была траўма, прыйшлося тэрмінова рамантаваць зубы, — з імплантамі і каронкамі налічылі амаль 4 тысячы рублёў. Пабеглі мяняць даляры, а што рабіць. Зараз вось ката лечым, у суме аддамо, напэўна, больш, чым за чалавека. Але ён з намі ўжо 15 гадоў, гэта член сям’і, а на здароўі блізкіх ашчаджаць — апошняя справа.

А яшчэ пасля леташняга збою ў банкаўскай сістэме, калі ў многіх людзей на картках спісалі грошы, а вярталі некалькі дзён (мы з жонкай таксама «папалі» тады і знатна панерваваліся), мы завялі правіла: дома заўсёды павінны быць наяўныя з разліку мінімум на два тыдні жыцця. Мала што яшчэ здарыцца, а банкам цяпер веры мала».

«Банкаўскімі пераводамі не рызыкуем»

Сям’я Ігара і Ірыны расказала «Салідарнасці», што аддаюць перавагу таму, каб не захоўваць вялікія сумы на банкаўскім рахунку. У мужа і жонкі ёсць толькі адзін невялікі ўклад у беларускіх рублях, а заробак і прыбытак ад ІП у асноўным здымаюць і пераводзяць у еўра і даляры.

«Захоўваем у некалькіх банках, а не ў банку, — жартуе Ірына. — Хоць у беларускіх пакідаем, напрыклад, на бягучыя выдаткі і на выплату падаткаў».

Зрэшты, незлічоных багаццяў такім чынам беларусы не назапасілі. Зараз у іх асноўная мэта — вывучыць дзяцей (тыя выбралі вучобу ў каледжы і ўніверсітэце ў Еўропе), таму бацькі рэгулярна перадаюць асабіста студэнтам ці праз давераных людзей грошы на навучанне, здым жылля і г.д. Дзеці, у сваю чаргу, імкнуцца знізіць гэтую нагрузку і па меры магчымасці падпрацоўваюць.

«Банкаўскімі пераводамі не рызыкуем, навошта прыцягваць лішнюю ўвагу «кантралюючых органаў» тут і рызыкаваць з завіслым пераводам ці непрацуючымі карткамі там?» — кажа Ірына.

«У перспектыве трэба пачаць адкладаць на візы і паездкі да дзяцей у ЕС. Але мы стаім у чарзе ў пасольства Германіі, гэта вельмі неаператыўны працэс, добра, калі за год будзе вынік, — дадае Ігар. — Таму асабіста сабе збіраем на адпачынак па бязвізавых кірунках, пры нашай загружанасці гэта не раскоша, а неабходныя паўзы ў працы.

Стараемся лётаць праз Маскву лаўкостамі, бо «Белавія» ўжо вельмі дорага выходзіць. Без дзяцей, удвух і з мінімальным багажом удаецца значна сэканоміць. Зыходзім з сумы прыкладна €1000 на чалавека — але калі раней гэтага хапала, скажам, на паўнавартасныя два тыдні адпачынку, то цяпер дзён з 9—10.

Дзякуй богу, халадзільнікі-пралкі — не, гэта не нашая тэма. У свой час купілі добрую тэхніку і мэблю, так што пра рамонт і абнаўленне дома цяпер галава не баліць».

• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0