Andrej Stratan: «Najvažniejšaja meta Małdovy — intehracyja ŭ Eŭraźviaz»

Ekskluziŭnaje interviju ministra zamiežnych spraŭ i eŭrapiejskaj intehracyi Respubliki Małdova.

Z Andrejem Stratanam hutaryć Raman Jakaŭleŭski.

— U Kišyniovie adkryłasia pradstaŭnictva Eŭraźviazu. Jakija pieršačarhovyja zadačy stajać pierad Respublikaj Małdovaj u sfery jaje intehracyi ŭ EZ?

— Chacieŭ by ŭdakładnić, što ŭ Małdovie pakul niama pastajannaha specpradstaŭnictva EZ, ale z pačatku hodu Rada EZ pryznačyła specpradstaŭnika ŭ Małdovie, misija jakoha — aktyŭnaje spryjańnie mirnamu raźviazvańniu prydniastroŭskaj prablemy i stabilnaści ŭ rehijonie. U vieraśni ŭ Kišyniovie raspačniecca rabota Delehacyi Eŭrakamisii, zakančvajecca raspracoŭka Eŭrapiejskaj stratehii RM, jakaja pradstaŭlaje jašče bolš detalizavany prajekt pa ažyćciaŭleńni pryjarytetnaj mety małdaŭskaj unutranaj i zamiežnaj palityki.

Što nakont dasiahnieńnia Małdovaj najvažniejšaje mety — intehracyi ŭ struktury EZ. Kraina ŭziała na abaviazacielstvy vykanać da kanca 2007 hodu zachady, praduhledžanyja ŭ planie dziejańniaŭ «Małdova—EZ», a mienavita: mirnaje ŭrehulavańnie prydniastroŭskaha kanfliktu; dalejšaje ŭmacavańnie stabilnaści i efektyŭnaści instytutaŭ, jakija słužać harantyjaj demakratyi i viaršenstva zakonu; demakratyčnaje praviadzieńnie vybaraŭ u adpaviednaści z eŭrapiejskimi standartami; zabieśpiačeńnie svabody presy i vykazvańnia dumak; palapšeńnie investycyjnaha klimatu i šerah inšych pryjarytetaŭ.

— Małdova — adzinaja kraina z «novych susiedziaŭ» EZ — čalec SHA. Nakolki hety status moža dapamahčy joj u eŭraintehracyi?

— Členstva ŭ SHA ŭklučaje šerah abłaściej, jakija supadajuć z praviłami i zakanadaŭstvam adzinaha rynku EZ: dziaržaŭnaje nabyćcio, intelektualnaja ŭłasnaść, prazrystaść i praviły handlu pasłuhami. Plan dziejańniaŭ «Małdova—EZ» daje značnuju stupień ekanamičnaj intehracyi i bolš pahłyblenaje palityčnaje supracoŭnictva, a taksama mahčymaść zabieśpiačeńnia bolš šyrokaha dostupu małdaŭskich tavaraŭ na rynak EZ z dapamohaj aŭtanomnych handlovych ilhot.

— Dačynieńni EZ ź Biełaruśsiu pakidajuć žadać lepšaha. Jak Vy acharaktaryzujecie ciapierašni stan stasunkaŭ Małdovy z našaj krainaj?

— Asnova dačynieńniaŭ — ciesnyja handlova-ekanamičnyja suviazi. Biełaruś zajmaje 6-je miesca siarod 128 handlovych partneraŭ Małdovy. Letaś ahulny tavarazvarot miž krainami skłaŭ $142 młn, što na 26% bolš, čym u 2003 h. Małdova impartuje naftapradukty, traktary, kieramičnu plitku, bitum, ladoŭni, lekavyja srodki, palimery etylenu, zapčastki dla aŭtamabilaŭ i traktaroŭ, DVP, šyny. Letaś na haradzkija linii Bełcia ŭpieršyniu vyjšli tralejbusy pradpryjemstva «Biełkamunmaš». Dla pieraasnaščeńnia pradpryjemstvaŭ Małdovy pačalisia pastaŭki metałaapracoŭčych stankoŭ, u medustanovach źjavilisia biełaruskija medycynskija pryłady.

Artykułami ekspartu ŭ Biełaruś źjaŭlajecca płodaharodninnaja pradukcyja, vinna-kańjačnyja vyraby, nasiennaja i furažnaja kukuruza, słaniečnikavy alej.

Nie zabudziemsia na tradycyjna dobryja suviazi našych narodaŭ. My padtrymlivajem imknieńnie biełarusaŭ Małdovy (u krainie žyvie 20 tys. biełarusaŭ. — «NN») u zachavańni kultury, nacyjanalnaj samabytnaści i tradycyj, vyvučeńni historyi i movy rodnaj krainy.

— Lidery krain HUUAM zajaŭlajuć, što hetaj arhanizacyi nadajecca novy dynamizm i jaje rola na postsavieckaj prastory budzie ŭzrastać. Jak Małdova stavicca da perspektyŭ isnavańnia SND?

— U ramkach krasavickaha samitu HUAM u Kišyniovie, prezydenty Azerbajdžanu, Hruzii, Małdovy i Ŭkrainy pryniali rašeńnie aktyvizavać dziejańni ŭ ramkach abjadnańnia, akreśliŭšy pryjarytetami raźvićcia supracoŭnictva ŭ stratehična važnych sferach: enerhietyka, biaśpieka, supracoŭnictva ź mižnarodnymi arhanizacymi i krainami EZ albo kandydatami na ŭstupleńnie ŭ Źviaz. U toj ža čas heta nie piarečyć supracoŭnictvu HUAM z krainami SND.

— Pavodle Kanstytucyi, Małdova — neŭtralnaja dziaržava. Jak heta pałažeńnie stasujecca ź jaje imknieńniem ustupić u NATO?

— Na aficyjnym uzroŭni Małdova nie rabiła zajaŭ pra imknieńnie ŭstupić u NATO. Naša asnoŭnaja meta — pašyreńnie i pahłybleńnie supracoŭnictva z aljansam, ale pra pierahlad statusu neŭtralitetu havorki pakul niama. NATO dapamahaje nam u realizacyi niekalkich prajektaŭ — źniščeńni škodnych pestycydaŭ, što zastalisia z raniejšych časoŭ i nanosiać škodu ekalohii. Dziakujučy dapamozie NATO Małdova adnoj ź pieršych dziaržaŭ całkam źniščyła zapasy procipiachotnych min u adpaviednaści z pałažeńniami Ataŭskaj kanvencyi. Jak bačycie, karyść ad supracoŭnictva jość, i my imkniomsia jaje pavialičyć.

— Jakuju sioletniuju padzieju Vy ličycie najvažniejšaj dla Małdovy?

— U apošnija hady małdaŭskaja zamiežnaja palityka aktyvizavałasia, zrabiłasia bolš paśladoŭnaj i vyraznaj. Eŭrapiejskaja intehracyja, praces rašeńnia prydniastroŭskaha kanfliktu, padtrymańnie aktyŭnych suviaziaŭ z tradycyjnymi partnerami i raźvićcio dačynieńniaŭ z novymi — dyjapazon dastatkova šyroki. I na kožnym z hetych napramkaŭ buduć adbyvacca važnyja padziei. A siarod najbolš značnych dyplamatyčnych mierapryjemstvaŭ chaču nazvać vieraśnioŭski samit dziaržaŭ u ramkach 60-j sesii Hienasamblei AAN

Raman Jakaŭleŭski, mižnarodny partał «Wider Europe»

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0