Pra novuju knihu Aleny Bravy «Raj daŭno pieranasieleny» piša Źmicier Pankaviec.
Dzieviać hadoŭ tamu piśmieńnica bliskuča debiutavała knihaj «Kamiendancki čas dla łastavak». Brava pryznavałasia, što apovieść «zasnavanaja na realnym žyćciovym dośviedzie».
Biełaruska Alena była zamužam za kubincam, žyła na radzimie muža, i tam adčuła ŭsie radaści «vostrava svabody». Antytatalitarnaja kniha chutka znajšła vodhuk: Aleś Arkuš uznaharodziŭ aŭtarku premijaj «Hliniany Viales».
Brava, jak i aŭtar kultavaha «Lubić noč — prava pacukoŭ» Jury Stankievič, žyvie ŭ Barysavie. Pracuje namieśnikam hałoŭnaha redaktara miascovaj «rajonki», uvachodzić u aficyjny piśmieńnicki sajuz.Brava — nie hierainia minskaj tusoŭki. Jana nie źjaŭlajecca na prezientacyjach, admaŭlajecca ad intervju.
«Cieła jak abjekt mianie ŭvohule mała chvaluje, u adroźnieńnie ad dušy, jakuju z paniadziełka pa piatnicu hvałtujuć usimi mahčymymi sposabami… Siońnia subota, jakoj ja čakała tydzień, napoŭnieny abrydłaj pracaj, kramami, paliklinikami, žyćciom-prybirańniem» («Krupnik dla Muzy»).
Kali pabačyŭ, što ŭ knizie nie tolki raman «Mienada i jaje satyry», ale z paŭtuzina inšych tvoraŭ, padumałasia: ekanomija. Prychodzicca źbirać pad adnoj vokładkaj usio napisanaje, bo inšaj mahčymaści vydacca moža i nie być. Pračytaŭšy ž, zrazumieŭ, što ŭsio tut darečy i da miesca, nivodnaha vypadkovaha apaviadańnia niama.
Śviet Aleny Bravy zmročny. U knizie nielha znajści siužetaŭ dla Halivuda ŭ styli «žyli jany doŭha i ščaśliva i pamierli ŭ adzin dzień».Zatoje jość žorstki śviet biełaruskaj pravincyi, dzie «kožny dzień i navat hod nastolki padobnyja adzin da adnaho, što ŭ abaryhienaŭ uźnikaje adčuvańnie viazkaha snu, vykaraskacca ź jakoha možna, tolki praskočyŭšy ŭ inšy son, — pry dapamozie ałkaholu, telebačańnia albo ramantyčnaha kachańnia».
Hierainia «Mienady i jaje satyraŭ» Jula vybiraje treci šlach. Ale prostaha kachańnia šarahovaha inžyniera joj mała. Jana pryznačaje svaim «kachańniem» mužčyn. Pryčym joj niavažnaja ŭzajemnaść, jana čakaje pakut. Jak hierainia Ćviejhavaha «Lista nieznajomki» — «manifiest durničak».
Vakoł Juli ŭźnikaje mnostva «satyraŭ». Puzatych, piarchatych, tupych. Jany «nie ŭmiejuć hulać inšymi cackami, aproč svaich hienitalij».Zrešty, cieła dla Juli nie jość kaštoŭnaściu. Jana z radaściu addaje jaho va ŭłasnaść kožnamu svajmu «kachańniu». Kali adnosiny zacho-dziać daloka, jana sama šukaje sposab ich abarvać. Bo važnaja nie meta, jak u inšych žančyn (šlub, dzieci, adnapakajovy raj), a sam praces kachańnia.
Uvohule, mužčyny ŭ knizie — hieroi druhasnyja. Nie treba zapaminać ich imiony, možna zapomnić pa cialesnych ci razumovych defiektach. Ničoha, aproč ahidy, jany nie vyklikajuć. Ale mužčyny — pieramožcy. Jany mohuć vybirać sabie lubuju žančynu z pravincyjnaha horada. Jasna, što, majučy taki vybar, jany nie spyniajucca na adnoj.
Navat niešmatlikija śvietłyja vobrazy «dziaduli i babuli» («Raj daŭno pieranasieleny») raźbivajucca. Dziadula ciaham mnohich hadoŭ zdradžvaŭ žoncy, a taja bajałasia skandalić, kab nie syšoŭ. Tolki kali staroha raźbiŭ infarkt, jana advažyłasia skazać usio, skaračajučy i sabie, i jamu žyćcio.
Hieraini Bravy — raźviadzionki, kinutyja, udovy, adzinokija. Kolki b jany ni vyłuzvalisia, a prostaha babskaha ščaścia nie dastać.Navat kali źjechać u Hiermaniju («Daravańnie»). Dy što Hiermanija, nie budzie navat na tym śviecie, bo ŭsim ža viadoma, što «raj daŭno pieranasieleny».
Kažuć, što Brava piša pa kłasičnaj fieministyčnaj schiemie: «babula — maci — dačka». Nivodnaja z hieraiń nie moža pachvalicca vydatnymi adnosinami z maci. Tyja zajzdrościać maładości svaich dačok, radujucca ich niaŭdačam. Bravu navat vinavacili ŭ tym, što jana «pazyčyła» svaje siužety ŭ nobieleŭskaj łaŭreatki aŭstryjki Elfrydy Jelinek, ź jaje «Pijanistkaj».
Tak, Jelinek piša pra pačvarnuju suviaź 36-hadovaj vykładčycy muzyki Eryki ź jaje sastarełaj maci frau Kochut. Ale Jelinek akcentuje ŭvahu na hetych demanach praź ich anamalnaść i nienarmalnaść. U Bravy naadvarot. Niezvyčajnaj była b situacyja, kali ŭ siamji ŭsio dobra.
Čytać Bravu nahbom ciažka, chutčej maleńkimi hłytkami, kab mieć čas pieražyć, abdumać, adyści.Teksty stvarajucca nie dziela hałački, vynošvajucca doŭhi čas.
Kniha «Raj daŭno pieranasieleny» trapiła ŭ łonh-list sioletniaj premii imia Hiedrojca. Pa spravie.
***
- U łonh-list premii imia Hiedrojca trapili nastupnyja knihi: Siarhiej Bałachonaŭ «Ziamla pad kryłami Fieniksa». Alhierd Bacharevič «Hamburhski rachunak Bachareviča». Alena Brava «Raj daŭno pieranasieleny». Adam Hłobus «Skazy». Palina Kačatkova «Matyli». Uładzimir Niaklajeŭ «Aŭtamat z haziroŭkaj ź siropam i biez». Andrej Pakroŭski «Jak ja pierastaŭ vieryć u Dzieda Maroza». Aleś Paškievič «Sim' Pobiediši». Ludmiła Rubleŭskaja «Avantury Pranciša. Vyrviča, škalara i špieha». Jury Stankievič «Šał». Uładzimir Ściapan «Adna kapiejka». Andrej Fiedarenka «Łancuh».
***
- Litaraturnaja premija Hiedrojca zasnavanaja ŭ 2011 ambasadaj Polščy ŭ Biełarusi, Polskim Instytutam u Minsku, Biełaruskim PEN-Centram i Sajuzam biełaruskich piśmieńnikaŭ. Jaje pamier składaje 105 miljonaŭ rubloŭ. Premija prysudžajecca štohod za najlepšuju knihu pa-biełarusku ŭ žanrach «mastackaja proza», «eseistyka». Ušanavańnie pieramožcaŭ adbyvajecca 3 sakavika, u Mižnarodny dzień piśmieńnika. Siarod uznaharodaŭ — mahčymaść vydać knihu ŭ Polščy, litaraturnyja stypiendyi i zaprašeńni ŭ jeŭrapiejskija damy tvorčaści.
Ciapier čytajuć
Piać pryčyn — u tym liku adna fantastyčnaja, — pa jakich biełarusam adklučyli śviatło ŭ haradach1
Piać pryčyn — u tym liku adna fantastyčnaja, — pa jakich biełarusam adklučyli śviatło ŭ haradach
Ahientka Kardaš vykarystoŭvała seks, kab źbirać infarmacyju pra kalinoŭcaŭ i zavierbavać ukrainskaha kamandzira. A kurataru KDB pisała pra jaho: «Moj łoch»3535
Kamientary