Falšyzacyja, abo «Pravilna kažacie, Alaksandr Ryhoravič!»

Svoj pieršy ŭ žyćci vysakarodny ŭčynak ja zdzdiejśniŭ hadoŭ vaśmi ad naradžeńnia, pa darozie ŭ škołu, u treci kłas.

Nabližaŭsia pryjom u pijaniery, mianie prosta raśpirała ad žadańnia ździejśnić vysakarodny ŭčynak.

I voś pašancavała: ja ŭbačyŭ ślapoha. Imžeŭ chałodny listapadaŭski doždž, ślapy napružana ruchaŭsia pa vuzkim tratuary Niamihi, pastukvajučy pałačkaj pa bakach. Ja dahnaŭ jaho: «Davajcie ja vas pravodžu…» — «Dziakuj, chłopčyk, nie treba…»

Ja ŭsio ž učapiŭsia ŭ vilhotny rukaŭ jahonaha čornaha, nie pa pamiery vialikaha, palito…

Ź nieciarplivaściu ja dačakaŭsia pačatku ŭroka i, uskočyŭšy z party, zakryčaŭ: «Fruma Izraljeŭna! Fruma Izraljeŭna! Ja dapamoh ślapomu!» — «Małajčyna, — uchvaliła Fruma Izraljeŭna. I pamorščyłasia: — Tolki navošta tak hučna pra toje kryčać?!»

Nie, naŭrad ci ja zdoleju vyrazna patłumačyć, čamu ŭvieś urok ja prasiadzieŭ z tvaram, zalitym čyrvańniu, i čamu siońnia ŭzhadaŭ toj epizod. Ale chto viedaje, pa jakich łabiryntach śviadomaści błukaje naša pamiać, jaki śled pakidajuć u joj navat drobnyja, na pieršy pohlad, vypadki i prostyja słovy…

Voś i čarniavy chłopčyk ź dziciačaha sanatoryja z łaskavaj nazvaj «Praleska», što nibyta hulaŭ ź siabram u šaški i nibyta nie viedaŭ, jaki zrabić chod… Ci ŭspomnić jon kaliś, jak źjaviŭsia sam prezident i.. — raz… dva… i ŭ damki?

Biasprojhryšny chod!

Biasprojhryšny chod — raz na hod abdorvać chvorych dy kinutych baćkami dziaciej padarunkami.

Zamiłavanyja telehledačy, udziačnyja dzietki, uhodlivyja ministry: «Pravilna, Alaksandr Ryhoravič, usio pravilna kažacie…»

Nasamreč usio falšyva naskroź.

Za dvaccać hadoŭ prezidenckaj ułady — mienavita ŭ hetym hodzie nas čakaje sumny jubilej — my nastolki pryzvyčailisia da falšyvaści abiacańniaŭ, tłumačeńniaŭ, vybačeńniaŭ, uvohule palityki, što abyjakavaść stała ci nie adzinaj rysaj u adnosinach da žyćcia, navat ułasnaha. Pra hramadskaje žyćcio i kazać niama čaho. Zamiest jaho — «Pravilna kažacie, Alaksandr Ryhoravič…» Jaki tam «Stop-padatak»?! «Panakuplali «Miersedesaŭ» pa 100 tysiač dalaraŭ, a 70 dalaraŭ škadujuć», — pravilna kažacie, Alaksandr Ryhoravič… I pra ajčynnuju miedycynu pravilna kažacie — «Koń nie valaŭsia…»

Z čaho ž jana pačałasia, heta falšyvaja «pravilnaść»?

Šmat što pryhadvajecca, ale najvažniejšaje siarod inšaha — adkaz na apošniaje pytańnie sumnaviadomaha refierenduma-96: «Ci zhodny Vy, što finansavańnie ŭsich halinaŭ ułady pavinna ažyćciaŭlacca hałosna i tolki ź dziaržaŭnaha biudžeta?»

«Nie, nie zhodny», — adkazała pieravažnaja bolšaść…

Mo vyrašyła, što ź biudžetu tolki daktary dy nastaŭniki žyć buduć, a «haliny ŭłady» znojduć, z čaho prakarmicca. Jano tak, znajšli. Akramia biudžetu. Ale navošta nam taja hałosnaść?

Voś i pytajciesia ciapier, skul biarucca hrošy na prezidenckija padarunki i padarunki ad prezidenckich dziaciej.

Zrešty, možna zdahadacca adkul — z ekanomii na prybiralnikach Pałaca niezaležnaści. Vuń jaki, usim pałacam pałac! «A viedaješ, kolki tam prybiralnikaŭ? — z pavučalnym honaram pytajecca prezident ci to ŭ ministra, ci to ŭ hubiernatara. — Usiaho piać!»

Kolki ekanomiać na prybiralnikach prezidenckija syny, navat nie ŭjaŭlajecca…

Nie, ja zusim nie suprać, kab prezident abdorvaŭ dziaciej padarunkami z ułasnych zarobkaŭ. A kali nie z ułasnych, dyk dzietki pavinny viedać, što padarunki im doryć nie prezident, a biełaruski narod.

Ale ŭ lubym vypadku — navošta pra toje kryčać?

Za hetym krykam nie čuvać samich dziaciej ź ich chvarobami i marami — niamych statystaŭ u teleśpiektakli pad nazvaj «Prezident i dzietki», ja nie viedaju, jakija padarunki pryvioz prezident u «Pralesku». Ale dobra viedaju, čaho nasamreč chočuć biednyja biełaruskija dzieci.

Dastatkova vyciahnuć šufladku ź piśmovaha stała i znoŭku pieračytać stos listoŭ, ź jakimi jany źviartalisia kaliś da Dzieda Maroza. Listy, jakija ja zachoŭvaju z časoŭ pracy ŭ biełaruskim vydańni haziety «Trud».

Heta asobnaja historyja, mo kali-niebudź ja raskažu pra jaje padrabiazna. Nahadaju tolki, što nichto — ni biznesoŭcy, ni «haliny ŭłady», ni navat ajciec Fiodar Poŭny ź jahonym Domam miłasernaści nie adhuknulisia na prośbu haziety zadavolić vieru dziaciej u cud. I jaki ž toj cud? Ałoŭki, kab malavać; hitara, kab hrać; mabilnik dla siastryčki, bo taja prykavana da łožka; rubierojd dla baćki-invalida, bo niama hrošaj pakryć dach… Z taho, što zdoleła tady padaryć sama redakcyja, ja pamiataju tolki niejkuju pryładu dla słychu, bieź jakoj niemahčyma było zrabić apieracyju hłuchoj dziaŭčyncy…

Jakaja ž pryłada patrebna, kab pačuć viaskovaha chłopčyka Kolu siami hadoŭ, što piša pra siastryčak Olu, Piełahieju, Maryju, Jefrasińniu, Apalinaryju, kania Łastaŭku, kazu Ładu, tatu, katory «pje i z nami nie žyvie», i mamu, katoraja «ŭmieje rabić usio» i «my ŭsie joj dapamahajem»?!

«Dziadula Maroz, — piša chłopčyk Kola, — nam vielmi chočacca mieć vialiki dom, kab i my, i koń, i kaza byli ŭsie razam. I kab u nas byli jašče bracik i siastryčka…»

Zrešty, taki dom jość. Toj samy Pałac Niezaležnaści. Mo padaryć jaho chłopčyku Kolu ź jahonymi siastryčkami, mamaj, kazoj Ładaj i kaniom Łastaŭkaj? I zaadno sekanomić na prybiralnikach.

Bo śmiećcie jany prybiaruć sami.

… A maja pieršaja nastaŭnica pa-hierojsku zmahałasia z fašystami, u jaje było šmat bajavych miedaloŭ i orden. Ale ja daviedaŭsia pra toje tolki praz šeśćdziesiat hadoŭ, kali vypadkova paznajomiŭsia ź jaje synam…

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0