Alimpijski čempijon Bahdanovič: Mova i simvolika — heta naša historyja

Praz dva tydni ŭ Azerbajdžanie startujuć pieršyja ŭ historyi Eŭrapiejskija hulni. Ad Biełarusi ŭ Baku vystupić pradstaŭničaja delehacyja — zvyš 150 spartoŭcaŭ i paŭsotni treneraŭ. Atlety pazmahajucca za ŭznaharody bolš jak u dvuch dziasiatkach dyscyplinaŭ.

U svaim macniejšym składzie na kantynentalnyja spabornictvy vypraŭlajecca kamanda vieślaroŭ. U ich liku braty-kanaisty Alaksandar i Andrej Bahdanovičy — alimpijskija čempijony, pieramožcy ŭsiaśvietnych i eŭrapiejskich pieršynstvaŭ.

U źviazcy sa starejšym bratam Andrej na kanoe-dvojcy staŭ tryjumfataram Alimpijady-2008 u Pekinie ŭ 20-hadovym uzroście. Ciapier jamu 27, Alaksandru na 5 hadoŭ bolš. Ci hatovyja lidery kamandy kanaistaŭ papoŭnić kalekcyju medalami Eŭrapiejskich hulniaŭ? Nakolki surjoznaje staŭleńnie da novaha farmatu? Andrej Bahdanovič zapeŭnivaje, što padrychtoŭka idzie jak da hałoŭnych startaŭ sezonu:

«Viadoma, staŭleńnie surjoznaje, bo heta ž amal jak Alimpijada. Nazva taksama adpaviednaja — Eŭrapiejskija alimpijskija hulni, čaściakom havorać mienavita tak. Jany dla nas taksama niasuć vielmi važny kantent, jaki, spadziajusia, nadalej budzie vielmi papularny. Tamu, biezumoŭna, starty adkaznyja. Uvohule, jak na moj pohlad, daŭno ŭžo treba było zrabić takija spabornictvy, bo Azijackija hulni ŭžo praciahły čas ładziacca, na inšych kantynentach niešta padobnaje isnuje. Nu voś narešcie arhanizavali i hulni Eŭrapiejskija».

Pavialičyć

Da samaha adlotu ŭ Azerbajdžan 10 červienia buduć praciahvacca treniroŭki na viaślarnym kanale ŭ Bieraści, tamu aceńvać kančatkovuju stupień hatovaści Andrej nie śpiašajecca:

«Pakul idzie peryjad padrychtoŭki, napracoŭvajem chutkaść u viesłavańni, prachodžańnie dystancyi. Tak što praca idzie poŭnym chodam. Tym bolš, nivodnaha razu dahetul u Azerbajdžanie my nie vystupali, heta budzie niešta dla nas novaje, daviadziecca sprabavać, što nazyvajecca, z čystaha arkuša. Navat dziŭna, što raniej starty tam nie pravodzilisia».

Samyja hučnyja pośpiechi tandemu Bahdanovičaŭ prypadajuć na sumiesnyja vystupy. Vyhladaje, što, «uźjadnaŭšy siamju» niezadoŭha da pajezdki ŭ Kitaj, trenery pryniali adzina pravilnaje rašeńnie. Lišnim dokazam tamu — čarhovy alimpijski pjedestał praz čatyry hady ŭ Londanie:

«Navat i havorki nia moža być, što niapravilnaje (śmiajecca). Jak-nijak adnu Alimpijadu vyjhrali, na druhoj zavajavali srebra. Liču, vynik niadrenny. Zrazumieła, što i ciapier nacelenyja na maksymalny vynik. Zrešty, my na jaho zaŭsiody aryjentujemsia, inšaja sprava, jak atrymlivajecca pa fakcie. Heta ž sport, tut nie ŭhadaješ: adzin dzień tabie dobra, inšy dzień — dyskamfortna. Moža być tak, što tyja ž 1000 metraŭ vielmi i nie adčuješ, arhanizm budzie idealna hatovy. A inšym razam tak nie vychodzić, treba niejak uhadvać, niejak padvodzicca. U ideale pavinna być cełasnaja kamanda — lekary, masažysty, trenery. Usie pavinny pracavać na adnu metu, usio pavinna być adładžana da aŭtamatyzmu. Pakul, na žal, takoha kułaka niama, kab usio išło pravilna. Prykładam, u nas novy lekar, dyk pakul što taksama vučycca, trenirujecca razam z nami».

Zrazumieła, što i ciapier nacelenyja na maksymalny vynik. Zrešty, my na jaho zaŭsiody aryjentujemsia

Biezumoŭny aŭtarytet u viesłavańni biełarusy napracavali jašče za savieckim časam. Praŭda, tady pieramohi zdabyvalisia chutčej nasupierak lohicy: jak raskazvaŭ šmatrazovy alimpijski čempijon Uładzimier Parfianovič, rychtavacca davodziłasia na zvyčajnych vadaschoviščach, pakul tyja nie pakryvalisia lodam. Ciapier, kaža Andrej Bahdanovič, jość prynamsi dźvie bazy, adpaviednyja mižnarodnym standartam dla spabornictvaŭ eŭrapiejskaha i ŭsiaśvietnaha ŭzroŭniu — u Bieraści i Zasłaŭi:

«Tak, pacichu stvarajucca ŭmovy, uzvodzicca adpaviednaja infrastruktura. Ale kali nie spryjaje nadvorje, to vyjaždžajem i za miažu, tam trenirujemsia. To bok, jak tolki ŭstaloŭvajecca prymalnaja temperatura, rychtujemsia ŭ Biełarusi. A ŭsie zimovyja zbory ŭ asnoŭnym prachodziać za miažoj — tam, dzie ciaplej».

A voś zhadanamu Ŭładzimieru Parfianoviču miesca ŭ trenerskim štabie kamandy Biełarusi nie znajšłosia. Pieradusim, jak miarkujuć spartovyja analityki, z-za jahonaj hramadzianskaj pazycyi. U vyniku rychtuje supiernikaŭ biełarusam. Paśla praciahłaha terminu biespracoŭja jon atrymaŭ prapanovu z Rasiei, ciapier, udakładniaje Andrej Bahdanovič, pracuje z palakami. Dyk čamu aŭtarytetny specyjalist nie patrebny na radzimie?

«Tak, Uładzimier Parfianovič užo ŭ Polščy, z Rasiei jaho, mabyć, paprasili, doŭha čamuści tam nie zatrymaŭsia… Naahuł navat nia viedaju, jak na hetaje pytańnie adkazać, ale heta, moža, navat bolš jahony vybar, čym toje, znajšłosia ci nie znajšłosia jamu tut miesca. Nia vyklučana, što jon prosta sam nia choča pracavać u Biełarusi, bo, jak na maju dumku, pry vialikim žadańni znajści varyjanty zaŭsiody možna».

Braty Bahdanovičy rodam z rabočaha pasiołku Jalizava Asipovickaha rajonu. Tut pajšli ŭ siaredniuju škołu, a jak viesłavańnie stała ŭvajšło ŭ žyćcio, pa čarzie pierabralisia ŭ Babrujskuju dziaržaŭnuju vučelniu alimpijskaha rezervu — bałazie, da Babrujsku ŭsiaho 30 kilametraŭ. Cikaŭlusia ŭ Andreja, ci lohka daŭsia padletku pierajezd ź vioski, dzie niama i 2,5 tysiačy nasielnikaŭ, u dosyć vialiki horad? I ci paśpieŭ u dziacinstvie zaradzicca biełaruskaściu? Adkazvać prynamsi sprabuje pa-biełarusku:

Kali biełarus budzie havaryć na svajoj movie, a ŭkrainiec na svajoj, dyk jość ryzyka tak ni da čoha i nie damovicca

«Ź biełaruskaj movaj siabruju, ale, na žal, nia tak mocna, jak, moža, chaciełasia b. U škole vyvučali i biełaruskuju, i rasiejskuju — dźvie movy. Zrazumieła, što na ŭrokach biełaruskaj movy i litaratury razmaŭlali pa-biełarusku, prynamsi staralisia razmaŭlać. Adnak usie astatnija pradmiety vykładalisia pa-rasiejsku. Adsiul i vynik».

Na mižnarodnych spabornictvach spartoŭcy inšych krainaŭ havorać pieravažna na svaich movach, a voś biełarusy — ci nie adzinyja eŭrapiejcy, chto nia maje ŭ hetym asablivaj patreby. Andrej ličyć, što ŭ dadzienym vypadku havorka zbolšaha pra vydatki «hlabalizmu»:

«Ja vam skažu, tyja ž ukraincy padčas niejkich mižnarodnych startaŭ taksama praktyčna nie razmaŭlajuć pa-svojmu, havorać u asnoŭnym pa-rasiejsku. Bo kali biełarus budzie havaryć na svajoj movie, a ŭkrainiec na svajoj, dyk jość ryzyka tak ni da čoha i nie damovicca. Tamu niejak samo saboj skłałasia, što słavianskija narody razmaŭlajuć na rasiejskaj movie. A jak usim havaryć tolki na svaich movach, to inšyja nie zrazumiejuć. Tut i taki faktar kamunikacyi treba ŭličvać».

Tym nia mieniej, na pierakanańnie surazmoŭcy, kožny biełarus pavinien viedać rodnuju movu. Ale pačynać dałučeńnie da movy, jak kaža Andrej, treba zmałku — potym paprostu nia budzie času pierabudoŭvacca:

«Heta patrebna, biezumoŭna. Patrebna vučyć, viedać movu, bo heta naša historyja, heta naša spadčyna. Tamu heta biassprečna — prynamsi azami rodnaj movy pavinny vałodać usie biełarusy. Asabista ja heta padtrymlivaju. Viadoma, pačynać treba jašče sa škoły, bo potym, kali brać naš vypadak, vyrastaješ, prychodziš u sport, i na vučobu zastajecca zusim mała času. A jak traplaješ u sport prafesijny, to jaho nie zastajecca zusim. Na treniroŭkach vykładajeśsia tak, što dajcie tolki palažać i nie čapajcie, sił niama navat dychać. Krychu adpačyŭ, pajšoŭ na druhuju treniroŭku — znoŭ ža stan napaŭprytomnaści. Tak što ŭžo peŭna nie da samaadukacyi».

Andrej i Alaksandar nosiać proźvišča, jakoje viedaje kožny biełarus navat ź siaredniaj adukacyjaj. Dapamahała ci, naadvarot, napružvała «adnafamilstva» z Maksimam Bahdanovičam?

Kab skazać, što začytvaŭsia Maksimam Bahdanovičam — padmanvać nia budu. Mnie dahetul bolš fantastyka padabajecca

«Nia pamiataju, kab byli niejkija padkołki, kab paraŭnoŭvali i h.d. Da taho ž proźvišča ŭ našych krajach niaredkaje, navat u našym klasie byli dva Bahdanovičy — ja i jašče adna dziaŭčyna. Moža, kali ŭ kaho i vyrvałasia — vo, miascovy Bahdanovič, paet, ale nia bolš za toje. Samo saboj, Maksima Bahdanoviča čytaŭ, ale, pryznajusia, vyklučna ŭ ramkach školnaj prahramy. Kab skazać, što začytvaŭsia — padmanvać nia budu. Mnie dahetul bolš fantastyka padabajecca».

«Pahonia» Bahdanoviča niebiespadstaŭna ličycca patryjatyčnym himnam usich biełarusaŭ. Ale amal praz 100 hadoŭ paśla śmierci paeta i «Pahonia», i histaryčny ściah u niezaležnaj Biełarusi ŭsprymajucca jak inšarodnyja cieły. Nakolki apraŭdanaja takaja pazycyja? Andrej kaža, što ničoha nie zastajecca, jak sumiaščać historyju i sučasnaść:

«Da histaryčnaj symboliki staŭlusia tak, jak i pavinien stavicca kožny — heta naša historyja, heta staronka žyćcia našych prodkaŭ. Tak što adpaviedna staŭlusia, z pavahaj. Našy dziady, pradziedy adtul, z toj epochi. A pakolki heta historyja našych prodkaŭ, jakija žyli da nas, to pavinny šanavać. Jasna, što dziaržava patrabuje taho, što joj bolš padabajecca. Navat nia toje što padabajecca, prosta dziaržava ciapier takaja, i treba, kab było tak. Zrešty, ja nia tak mocna va ŭsim raźbirajusia, ale kali ciapier dziaržaŭnyja atrybuty takija, to što tut prydumlać? Na našaj łodcy naniesienyja elementy ciapierašniaha ściaha: arnament na nosie i čyrvona-zialonaja rasfarboŭka pa bartach».

Nacyjanalny alimpijski kamitet Biełarusi zaćvierdziŭ skład zbornaj, jakaja voźmie ŭdzieł u pieršych Eŭrapiejskich hulniach — u Baku vypraviacca 153 spartoŭcy i 54 trenery. Biełarusy buduć pradstaŭlenyja ŭ akrabatycy, boksie, volnaj i hreka-rymskaj baraćbie, velasporcie (VMCH i šaša), plažnym valejbole, spartyŭnaj i mastackaj himnastycy, viesłavańni na bajdarkach i kanoe, dziudo, płavańni, synchronnym płavańni, skačkach u vadu, skačkach na batucie, stralbie z łuku, stralbie kulavoj, nastolnym tenisie, tryjatlonie, fechtavańni, badmintonie, karate, samba, taekvando.

Pavodle prahnozaŭ spartovych čynoŭnikaŭ, biełaruskim spartoŭcam pa siłach zmahacca za 35 medaloŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0