Zakon vyžyvańnia: jak susiedzi Kitaja pieramahli karanavirus

U adnosinach da receptaŭ baraćby z pandemijaj ekśpiertnaja supolnaść padzialiłasia na ŭmoŭnych «ekanamistaŭ» i «humanistaŭ». Adpaviednym čynam śpiektr rekamiendacyj varjirujecca ad stratehii chutčejšaj vypracoŭki «statkavaha imunitetu» da žorstkaha łakdaŭnu. Imaviernaść prapanavanych scenaroŭ testuje sama rečaisnaść, a košt pamyłak vymiarajecca tysiačami pamierłych i zrujnavanymi halinami ekanomiki. Miž tym isnuje peŭnaja kolkaść prykładaŭ, jakaja, u suviazi ź iniercyjaj jeŭropacentryčnaści, zhadvacca zredku, a to i całkam zastajecca pa-za ŭvahaj. Heta prykłady paśpiachovych stratehij. Stratehii, jakimi skarystalisia roznyja pa palityčnym ładzie, uzroŭni ekanamičnaha raźvićcia i kulturnych tradycyjach krainy. Adzinaje, što ich abjadnoŭvaje, — usie jany susiedzi Kitaja, raskazvaje Pavieł Cieraškovič.

Manholija

Jašče 25 studzienia Manholija pryniała rašeńnie zakryć dziciačyja sadki, spynić zaniatki ŭ škołach i VNU. Karancin praciahvaŭsia ŭžo dvojčy i dziejničaje da 30 krasavika. Byli zabaronieny masavyja mierapryjemstvy, spartovyja spabornictvy. Z 27 studzienia začynienaja miaža z Kitajem. Paźniej, 10 sakavika, byli začynienyja ŭsie pamiežnyja pierachody, spyniłasia rehularnyja mižnarodnyja avijaznosiny, a 16 sakavika — pasažyrskija pieravozki ŭnutry krainy. 

Razam z tym zakryćcio miažy vyklikała razdražnieńnie Kitaja. Tamu 27 lutaha prezident Manholii Chałtmaa Butułhoj naviedaŭ Piekin. Jon staŭ pieršym zamiežnym lidaram, jaki sustreŭsia ź Si Czianpinam paśla vybuchu epidemii ŭ samim Kitai. Aproč hetaha, Kitaju była akazanaja humanitarnaja dapamoha charčavańniem. Usio heta dazvoliła źmiakčyć dvuchbakovyja adnosiny.

Radykalnyja rašeńni manholskich uładaŭ šmat u čym byli źviazanyja z epidemijaj hrypu H3N2, jakaja apanavała krainu ŭ kancy 2019 hoda i zakranała ŭ pieršuju čarhu dzietak. Manholskija krynicy paviedamlajuć, što karancin z nahody karanavirusa spyniŭ epidemiju hrypu. Ale samaje hałoŭnaje: na 27 krasavika ŭ krainie 38 paćvierdžanych vypadkaŭ COVID-19, papraviłasia — 9, nichto nie pamior.

Z toj nahody, što maštabny łakdaŭn u Manholii nie byŭ uviedzieny, niehatyŭnyja nastupstvy pandemii tam čakajuć ad spadu ekanamičnaj aktyŭnaści ŭ Kitai. Ekanomika Manholii mocna zaležyć ad ekspartu syraviny (vuhalu, miedzi, malibdenavaha kancentratu), jaki za pieršyja dva miesiacy 2020 hoda skaraciŭsia amal na 30%. Čakajecca, što spad vytvorčaści ŭ 2020 hodzie składzie 1% ad VUP. Razam z tym Manholija maje dastatkova vialikija dla 3-miljonnaj krainy valutnyja reziervy — $4,3 młrd. Aproč hetaha, Bank Manholii pavialičyŭ u 10 razoŭ zakup zołata z ajčynnaha radovišča.

Da hetaha ja b chacieŭ dadać, što Manholija maje, nasupierak niekatorym stereatypam, dynamičnuju ekanomiku, jakaja ŭ apošni čas rasła na 5—7% u hod. Amal 69% z troch miljonnaha nasielnictva składajuć haradžanie, a ŭ stalicy Ułan-Batary žyvie 1,4 młn čałaviek. VUP na dušu nasielnictva pa naminale letaś skłaŭ 4,1 tysiačy dalaraŭ (u Biełarusi — 6,3 tysiačy).

Niepał

U paraŭnańni z Manholijaj, jašče adzin susied Kitaja, Niepał, niezamožnaja i pieravažna ahrarnaja kraina. VUP na dušu nasielnictva tut składaje ŭsiaho 1 tysiačy dalaraŭ, u haradach žyvie troški bolš za 20% ad 30-miljonnaha nasielnictva. Šmat niepalcaŭ pracuje za miažoj. Ich hrašovyja pieravody nadzvyčaj istotnyja dla padtrymańnia ekanomiki. Pa stupieni zaležnaści ad ich Niepał zajmaje piataje miesca ŭ śviecie.

Miažu z Kitajem niepalskija ŭłady začynili na dzień paźniej za manholskija — 28 studzienia. 14 lutaha ŭrad raspracavaŭ płan dziejańniaŭ va ŭmovach pašyreńnia epidemii. 12—15 sakavika była spyniena vydača turystyčnych viz, pierakrytyja ŭsia suchaputnyja miežy. 18—19 sakavika ŭviedzieny karancin va ŭsich navučalnych ustanovach, pieraniesienyja terminy zdačy vypusknych ispytaŭ. Adnačasova była abvieščana zabarona na schody bolej čym 25 čałaviek, začynienyja ŭsie kulturnyja ŭstanovy, kultavyja budynki. A 24 sakavika ŭrad Niepała staŭ pieršym u Paŭdniovaj Azii, jaki abviaściŭ łakdaŭn. Paźniej jaho praciahnuli da 27 krasavika. Na siońniašni dzień na COVID-19 zachvareła 39 asob, papraviłasia — 12, pamierłych — niama.

Zakryćcio miažy z Kitajem amal całkam spyniła handal ź im. Adnak adździeleny ad jaho Himałajami Niepał nie na stolki mocna zaležyć ad jaho. Heta ŭsiaho 7% handlovaha abarotu. Značna horš dla krainy, što całkam abrynŭsia mižnarodny turystyčny biznes, jaki daje značny ŭniosak u ekanomiku krainy. U im zaniata da 400 tysiač čałaviek (kala 3% zaniatych). Jašče bolšyja straty čakajuć ekanomiku ad spynieńnia hrašovych pastupleńniaŭ z-za miažy. Darečy, ad karanavirusa ŭ Brytanii, ZŠA, AAE pamierła 27 niepalskich mihrantaŭ.

U cełym ekanamisty Niepała pakul što čakajuć tolki źnižeńnia tempaŭ pryrostu ekanomiki: z 7% da 1%. Jość dumki, što situacyja pandemii paspryjaje realizacyi strukturnych reform, vyrašeńniu prablem, jakija adkładalisia apošnija 30 hadoŭ.

Na fonie epidemičnaha kryzisu adbyłosia abvastreńnie adnosinaŭ z Kitajem. 18 lutaha ambasada KNR abrynułasia z krytykaj na hazietu «Katmandu Post» za pieradruk paŭdniovakarejskaha artykuła ab situacyi ŭ Kitai. U adkaz 17 redaktaraŭ najbujniejšych niepalskich pieryjadyčnych vydańniaŭ apublikavali kalektyŭnuju zajavu, u jakoj abvinavacili kitajskich dypłamataŭ va ŭmiaščalnictvie va ŭnutranyja spravy Niepała. Było adznačana, što raniej ničoha padobnaha va ŭzajemnych adnosinach nie zdarałasia.

Vjetnam

Niahledziačy na zajzdrosnyja ekanamičnyja pośpiechi (štohadovy pryrost VUPu na 7%), Vjetnam sa svaim 99-miljonnym nasielnictvam zastajecca pakul što adnosna biednaj krainaj. U naminalnym vyličeńni VUP na adnu dušu ŭ minułym hodzie skłaŭ 2,7 tysiačy dalaraŭ. U vioskach žyvie da 62% usich vjetnamcaŭ. Tym nie mienš, Vjetnam adnosiać da liku čatyroch krain (poruč z Tajvaniem, Sinhapuram i Paŭdniovaj Karejaj), jakija najlepšym čynam arhanizavali baraćbu z epidemijaj.

Padrychtoŭka da mahčymaj epidemii pačałasia jašče ŭ siaredzinie śniežnia 2019 hoda, kali źjaviłasia infarmacyja ab novaj chvarobie ŭ Kitai. Pieršy vypadak zachvorvańnia na COVID-19 na terytoryi Vjetnama byŭ zafiksavany 23 studzienia. Na nastupny dzień u stanovišča padvyšanaj hatoŭnaści byŭ pieraviedzieny nacyjanalny supraćepidemičny centr. 29 śniežnia byli sfarmiravany 40 śpiecyjalnych mabilnych bryhad dla dapamohi miascovym uładam i špitalam. Jany zajmalisia pieravozkaj chvorych, arhanizacyjaj karancinu, dezynfiekcyi pamiaškańniaŭ i h. d.

U lutym byli spynieny zaniatki va ŭsich navučalnych ustanovach krainy. Karancin dziejničaŭ da 27 krasavika.

Adnak asnoŭnym instrumientam zmahańnia stała žorstkaje adsočvańnie kantaktaŭ chvorych da čaćviortaha (!) uzroŭniu i nie mienš žorstki karancin. Kožny, chto pryjazdžaŭ u krainu, prachodziŭ miedycynski kantrol i zapaŭniaŭ dekłaracyju zdaroŭja. Paźniej padobnyja pracedury byli zroblenyja pry ŭjeździe ŭ vialikija harady, asobnyja pravincyi, a taksama pry ŭvachodzie va ŭradavyja budynki, banki, špitali, bujnyja žyllovyja kompleksy.

Pry źjaŭleńni nośbitaŭ infiekcyi adbyvałasia łakalnaja izalacyja kvartałaŭ, viosak, nievialikich haradoŭ.

Pa niekatorych źviestkach, ahulnaja kolkaść tych, chto znachodziŭsia ŭ karancinie, skłała 100 tysiač čałaviek.

Kolkaść tych, chto zachvareŭ, da kanca sakavika skłała ŭsiaho kala dvuch socień asob. Tym nie mienš, kab praduchilić usplosk epidemii ŭ suviazi z masavym viartańniem vjetnamskich mihrantaŭ z-zamiežža, z 1 krasavika ŭ krainie byŭ uviedzieny ahulnanacyjanalny dvuchtydniovy łakdaŭn. U vialikich haradach jaho praciahnuli da 22 krasavika.

Adnak i paśla zakančeńnia łakdaŭna zabaronienyja relihijnyja schody, spartovyja spabornictvy, fiestyvali, zastajucca začynienymi bary, sałony pryhažości i h. d. Abaviazkovym źjaŭlajecca našeńnie masak.

Zhodna z aficyjnaj statystykaj, na siońniašni dzień u Vjetnamie 270 paćvierdžanych vypadkaŭ COVID-19, 225 čałaviek papravilisia, nichto nie pamior.

Naziralniki adznačajuć rost antykitajskich nastrojaŭ, u tym liku vypadkaŭ, kali ŭ hatelach, restaranach i kramach źjaŭlalisia abviestki, što kitajcy absłuhoŭvacca nie buduć. U lutym u sacyjalnych sietkach była arhanizavanaja kampanija za zakryćcio ŭsich pamiežnych pierachodaŭ z Kitajem (začyniena była tolki častka ź ich).

Vjetnamski ŭrad vydatkavaŭ 2,7 młrd dalaraŭ na likvidacyju ekanamičnych nastupstvaŭ epidemii. Kraina vielmi chutka naładziła vytvorčaść testaŭ, srodkaŭ achovy. Vjetnam navat vysłaŭ humanitarnuju dapamohu maskami i kambiniezonami Japonii, ZŠA, krainam Zachodniaj Jeŭropy. Ekanamičny rost u pieršym kvartale źniziŭsia da 3,8%. Zhodna z prahnozami, za hod jon składzie ŭsiaho 2,7%. Razam z tym pośpiech u baraćbie z epidemijaj robić krainu jašče bolš pryciahalnaj dla zamiežnych inviestycyj. Užo viadoma ab namierach japonskich i paŭdniova-karejskich karparacyj pieranieści vytvorčaści z Kitaja ŭ Vjetnam.

Jakija ž možna zrabić vysnovy? Vidavočna, što ŭ ekanamičnych adnosinach ŭsie try krainy adroźnivajucca chiba tolki roznym uzroŭniem niezamožnaści. U hetakich umovach ciažka raźličvać na mocnuju sistemu achovy zdaroŭja. Ich hałoŭny sacyjalny kapitał — heta nazapašanyja stahodździami viedy pra vialikaha susieda. A mienavita: kali tam niešta nie toje — heta zaŭsiody surjozna. I dziejničać treba nadzvyčaj chutka i rašuča. Heta zakon vyžyvańnia.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0