Adam Hlobus. Maje sučaśniki-mastaki

Adam Hlobus

Maje sučaśniki-mastaki

1974. Kulikoŭski i knihi

Tolik Kulikoŭski, jak i bolšaść studentaŭ mastakoŭskaj vučelni, kuplaje knihi z repradukcyjami. Kali niechta z nas bačyć u kramie dobraje vydańnie, dyk abaviazkova ŭsim raspaviadaje. Tolik robić naadvarot: nabyvaje albom, čakaje, kali jaho raspradaduć, a potym pakazvaje skarb i tłusta ŭśmichajecca. Chočacca jaho pabić, ale nichto nikoli nie čapaje Kulikoŭskaha, bo jon u svaje 16 — adziny karmilec u siamji pry stareńkich baćkach-pensijanerach. Takaja darosłaja ehaistyčnaja chitraść panuje ŭ Tolikavaj junackaj dušy.

1974. Kalenik i kapialuš

Vykładčyk pravincyjnaha žyvapisu Ciuryn kaža studentam, što šmat chto zajmaje nie svajo miesca: vučycca-vučycca na mastaka, marnuje dziaržaŭnyja hrošy, a potym kidaje mastactva. Uzoram słužyć maja persona. A kolki majho času marnujuć vykładčyki-idyjoty?! Proćmu.

Jość taki Kalenik. Vykładaje šryfty. Na pieršym uroku zahadvaje dastać plakatnyja piory i pisać lubyja litary. Dastajom, pišam… Padychodzić jon da Žoryka i kryčyć: “Što ty napisaŭ?” — “Litary”. — “Ty jakoje słova napisaŭ?” — “Nijakaha, ja litary pišu!” — “Ty pračytaj, usie idzicie i čytajcie! A ty pajšoŭ von!” Žoryk źbiahaje. Jon čałaviek raziavaty. Jon piša “ch”, potym “u” i jašče “i”. My vierym, što Žoryk pisaŭ litary, a Kalenik nia vieryć i mučyć jaho, zmušaje pierarablać zadańni pa šmat razoŭ. Kalenik ździekujecca nia tolki z Žoryka, tamu, kali niechta biare jahony kapialuš i robić tudy pa-vialikamu, padazreńnie padaje šmat na kaho, ale złačyncu tak i nie znachodziać.

1974. Karkušyna i stanik

Pa vučelni paŭzie čutka, što ŭ Viery Karkušynaj niezvyčajnyja staniki, bo ŭ jaje tolki adna cycka: druhuju adrezali padčas aperacyi. Spraŭdzić toje vielmi ciažka. Nu nia macać ža. Tut ja łaŭlu siabie na dumcy, što pačynaju pabojvacca Karkušynaj. Jana — vialikaja, čarnavokaja, čornavałosaja — vyklikaje ŭva mnie pačućcio niebiaśpieki, strachu. Starajusia nie hladzieć na jaje, nie havaryć ź joju.

1977. Śmirnova i nadpis

Paśla vypusknoha viečara na fasadzie mastackaj vučelni źjaŭlajecca nadpis. Paŭmetrovyja litary składajucca ŭ słovy: “Lucyjanaŭna — p...a i samka”. Revalucyja Janaŭna — vykładčyca kreśleńnia — zatrymała na adzin dzień charaktarystyki piaci “kiepskich” vučniaŭ, i jany nia mohuć pastupić u instytut. Pakryŭdžanyja i prynižanyja na čale sa Śmirnovaj stvarajuć maciernaje hrafici. Dyrektar vučelni znachodzić hrafitystaŭ i, pahražajučy milicyjaj, prymušaje zafarbavać nadpis. Revalucyja Janaŭna pieranosić zdareńnie staična, jak i naležyć dačce łatyskaha strałka, jaki achoŭvaŭ Lenina ŭ Kramli.

1980. Sysojeŭ i ŭčynki

Manumentalist Sysojeŭ vyznačajecca dvuma ŭčynkami. Na ŭździavańnie škarpetak i abuvańnie kiedaŭ jon moža patracić paŭtary hadziny. Lubić čałaviek, kab škarpetka lažała roŭna, kab matuzki nie pierakručvalisia, kab vuzieł i bancik atrymlivalisia ŭzornyja. Papraŭlaje, razhładžvaje, zabersvaje-pierabersvaje. A jašče jon zapaminajecca tym, što na dziaržaŭnym ispycie pa navukovym kamuniźmie kaža ŭpeŭniena i pierakanaŭča: “Kamunizmu nia budzie!”. U 80-m pra toje ŭsie viedajuć, ale ŭhołas nia kažuć. Za adzin skaz Sysojeva vyklučajuć ź instytutu, praŭda, praz dva hady biaruć nazad. Na abaronu dyplomu jon prychodzić u vydatnych kiedach.

2001. Paŭłoŭski i ŭcioki

Aŭtapartretyst Paŭłoŭski ŭciakaje ŭ Paryžy. Źbiahaje ad hrupy savieckich mastakoŭ… Praz šmat hadoŭ inšy ŭciakač — Hiena Chackievič-Mienski — kaža pra Paŭłoŭskaha: “Jon sapraŭdny francuz, astatnija — nie! (Majucca na ŭvazie našy suajčyńniki, što atabarvajucca ŭ Paryžy na byłoj čakaladnaj fabrycy i robiać mastakoŭskuju kamunu — A.H.). A Paŭłoŭski — francuz!!!”. Hiena prahavorvaje tajamnicu. Paŭłoŭski i kumpanija-kamunija marać pieratvarycca ŭ francuzaŭ. Chaj sabie pieraŭvasablajucca. Apaliner vuń dapieraŭvasablaŭsia da dzirki ŭ hałavie. Chaj ich minie taki paetyčny los. Čamu ja nie chaču być nikim, akramia biełarusa? U mianie b atrymałasia, daliboh. U mianie ž u Paryžy, u Maskvie i ŭ Barselonie ŭvieś čas ludzi darohu pytajucca. A ja ŭsio biełarus, jo-majo.