«Duchoŭnaści» stała bolej

Vyjšła ŭ śviet biełaruskamoŭnaje vydańnie knihi prezydenta Turkmienii Saparmurata Nijazava «Ruchnama» («Duchoŭnaść»).

Biełaruskaje vydańnie — nia pieršaje ŭ šerahu pierakładnych. U vieraśni 2002 h. adbyłasia prezentacyja «Ruchnamy» pa-rasiejsku. Aproč taho, kniha vyjšła pa-turecku, pa-anhielsku (joju zajmalisia navukoŭcy z Kiembrydžu), pa-japonsku, pa-arabsku, na farsi. Asobnaje vydańnie vyjšła pa-turkmiensku, ale arabicaj. Uvadnačas ź biełaruskim pierakładam pačałasia praca nad polskim, ukrainskim, kitajskim i niamieckim pierakładami.

Mała taho, što «Ruchnama» ličycca ŭ Turkmienii druhoj knihaj paśla Kur'anu, — jejny prodaž jašče i nie abkładajecca padatkami. Pry hetym canu knihi Turkmienbašy pryznačyŭ sam — 50 tys. manataŭ (9,5 dalara ZŠA, pavodle aficyjnaha kursu).

Dziaržaŭny pijetet da hetaha tvoru ŭ Turkmienii nastolki vialiki, što navat vierasień — miesiac, kali była skončanaja «Ruchnama», — pieranazvany ŭ jejny honar. U honar hetaha tvoru budzie pabudavanaja biblijateka «Ruchnama» ź niekalkich budynkaŭ. Adzin ź ich budzie centralnym, i tam musić zachoŭvacca tolki adna kniha — sama «Ruchnama». Turkmienbašy atrymaŭ za napisańnie knihi najvyšejšuju dziaržaŭnuju ŭznaharodu — «Załaty paŭmiesiac». Heta piataja jahonaja najvyšejšaja ŭznaharoda.

Pierakłali knihu na biełaruskuju movu Mikałaj Silčanka, Anatol Butevič, Anatol Kudraviec, Leanid Drańko-Majsiuk. Nie z aryhinału.

Tvor Turkmienbašy — redki vyniatak na biełaruskim knižnym dalahladzie. Knihi adyjoznych zamiežnych palityčnych dziejačoŭ u nas zazvyčaj źjaŭlajucca pa-rasiejsku. Na knižnym kirmašy ŭ Miensku možna kupić za 20 dalaraŭ navat «Majn kampf». Adzinaja biełaruskamoŭnaja papiarednica «Ruchnamy» — «Zialonaja kniha» Muamara Kadafi.

AŠ

Z žyćcia nia vykraślić

Znoŭ zhadałasia pra toje hetymi dniami, kali daviedaŭsia, što ŭ nas, u Miensku, vydadziena na biełaruskaj movie kniha prezydenta Turkmienistanu. A pierakładčyki jaje — viadomyja litaratary. Nie naiŭnyja junaki — stałyja ludzi. I, zdavałasia, demakratyčnych pohladaŭ, nijak nie prychilniki despatyčnych tatalitarnych režymaŭ, dzie b tyja režymy ni isnavali. Zdavałasia…

Baluča, horka ŭžyvać u dačynieńni da ich hetaje słova. Ale davodzicca.

…Ci moža chto-niebudź nazvać imia choć adnaho viadomaha piśmieńnika, jaki ŭ svoj čas pierakłaŭ na svaju rodnuju movu «Majn kampf» Adolfa Hitlera? Nichto nie nazavie. Bo «bibliju» Adolfa pierakładali tolki nikomu nie viadomyja ramieśniki. Tamu mnie cikava, što prymusiła biełaruskich pierakładčykaŭ «Ruchnamy» zakryć vočy na asobu jaje aŭtara? Niaŭžo hrošy? Takija hrošy — pachnuć, i vielmi hidka.

Dumaju, što ŭsio-taki nia varta było ludziam stałaha, mudraha vieku plamić svoj talent abdymkami z Turkmienbašy. Bo rana ci pozna budzie za heta soramna. Jak było soramna mnie navat za junačy moj, nieśviadomy hrech hałašeńnia nad trunoj kata. Z žyćcia nia vykraślić ničoha.

Valancin Taras, vice-prezydent Biełaruskaha PEN-centruičoha

Adkaz Anatola Kudraŭca

Pavialičyć

Anatol Kudraviec. FOTA ANATOLA KLEŠČUKA

Sytuacyja z vychadam «Ruchnamy» pa-biełarusku mnie trochi nahadvaje epizod z žyćcia partarhanizacyi Sajuzu piśmieńnikaŭ. Tady pry abmierkavańni adzin ź vielmi aktyŭnych litaraturnych partyjcaŭ skazaŭ: «Ja ramanu nie čytaŭ, ale liču jaho antysavieckim i škodnym».

Što datyčyć asabista majho ŭdziełu ŭ pierakładzie dvuch raździełaŭ knihi, to ja nie škaduju. Inšaje: kali b takaja prapanova była zroblena mnie paśla taho, jak stała viadoma pra «zamach» na prezydenta Turkmienistanu i jaho nastupstvy, rašeńnie majo, biezumoŭna, było b inšaje.

Anatol Kudraviec

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0