«My byli pad brytancami, a vy kałhaśniki z macieryka». Biełaruska z Hankonha raspaviała pra vuličnyja pratesty i asablivaści žyllovaha pytańnia
Taćcianie Biejdzinaj 30 hadoŭ. Jana naradziłasia i vyrasła ŭ Minsku, ale ŭžo niekalki hadoŭ žyvie ŭ Kitai. Apošnim časam pracuje ŭ Hankonhu.
Taćciana raspaviała «Našaj Nivie» pra svaje zarobki, staŭleńnie da jaje kaleh i načalstva, pra toje, čym kitajskija bojfrendy adroźnivajucca ad biełaruskich. A taksama padzialiłasia ŭražańniami ad žyćcia ŭ horadzie, dzie apošnija paŭhoda iduć pratesty i sutyčki miascovych žycharoŭ z palicyjaj.
«Biełarusy bližej da kitajcaŭ, čym da Jeŭropy»
«Ja vučyła kitajskuju movu jašče va ŭniviersitecie na fakultecie mižnarodnych znosinaŭ. I paśla skančeńnia vučoby ŭvieś čas pracuju z Kitajem, navat była prafiesijnym pierakładčykam. Byli varyjanty pracy ŭ Biełarusi, ale mnie zaŭsiody chaciełasia pajechać za miažu.
Dva hady ja pražyła ŭ Piekinie i ŭ 2017 hodzie pierabrałasia ŭ Hankonh.
Mnie zaŭsiody chaciełasia trapić u Hankonh. Toj ža Piekin — dobry horad, ale tam chałodna i ŭsio ž jon vielmi zabrudžany — hetaja prablema vyrašajecca, ale jašče nie da kanca. Tamu dla zdaroŭja zastavacca ŭ Piekinie było nie vielmi karysna, — kaža Taćciana. — I kali ja atrymała prapanovu pracavać u Hankonhu, to nie sumniajučysia adrazu sabrała čamadany i pajechała».
Biejdzina pracuje ŭ hankonhskim pradstaŭnictvie kitajskaj finansavaj kampanii. Taćciana zajmajecca pracaj z klijentami.
Zarablaje kala $3000 na miesiac. Pa jaje słovach, heta siaredni zarobak hankonhskaha ofisnaha rabotnika, ale heta zusim nie takija vialikija hrošy, jak zdajecca.
«Tut darahoje žyllo — minimum $1000 na miesiac. I heta budzie pakoj u kvatery, dzie, akramia ciabie, buduć žyć jašče niekalki čałaviek, — tłumačyć Taćciana. — Ja zdymaju siońnia pakoj u vialikaj piacipakajoŭcy. Tut dva vannyja pakoi, kuchnia i piać žyłych pakojaŭ. Taki varyjant internatu.
Hrošaj, jakija zastajucca paśla apłaty žylla, chapaje, kali nie šykavać, kali rehularna nie chadzić pa barach i restaranach, bo heta tut vielmi doraha. Kali sam nabyvaješ pradukty, hatuješ doma, to možna navat trochi hrošaj adkładvać».
Taćciana pracuje nie z zamiežnikami: i jaje kalehi, i klijenty heta kitajcy. Jana kaža, što staŭleńnie da jaje trochi nieadnaznačnaje.
«Z adnaho boku, toje, što ja nie kitajanka, ale dobra vałodaju kitajskaj movaj, vyklikaje pavyšanuju ŭvahu da majoj piersony. Klijenty sami iduć na kantakt, im vielmi cikava. Načalstva zaŭsiody biare mianie na niejkija mierapryjemstvy: maŭlaŭ, źviarnicie ŭvahu, jakaja ŭ nas jość supracoŭnica. Načalniki kličuć mianie i na abiedy, kab ich siabry ź inšych kampanij taksama mianie ŭbačyli.
Uvohule, jeŭrapiejskaja źniešnaść daje tut šmat pieravah. Ale ž jość i minusy. Kali z krainaj, adkul ty pryjechaŭ, raptam budzie niejkaje palityčnaje napružańnie, heta adabjecca na staŭleńni da ciabie ŭ pobytavym płanie. Naprykład, siabry-kitajcy buduć staviacca da ciabie naściarožana, pierastanuć klikać u hości ci na viečaryny, — raskazvaje Taćciana. —
Prablema ŭ tym, što ty nikoli nie stanieš całkam svaim u Kitai. Zaŭsiody budzie niejki barjer, adčuvańnie, što ty nie adzin ź ich, što ty čužy.
Niepasredna ŭ Hankonhu ja maju blizkija stasunki z ruskimi dziaŭčatami. Jość i siabroŭka-kitajanka, ale pahavaryć pa dušach možna tolki sa svaimi».
Ale ž bojfrend u dziaŭčyny — kitajec. Pryčym, heta ŭžo nie pieršy kitajec, ź jakim jana sustrakałasia.
«Kitajcy bolš aktyŭnyja: i ŭ žyćci, i ŭ zalacańniach da dziaŭčat. Moža, kaniečnie, u Biełarusi, ja nie sustrakała chłopcaŭ, jakim by ja tak padabałasia…
A kitajcy adrazu paśla znajomstva iduć «na abardaž», kuča zvankoŭ, kuča pytańniaŭ, uvahi: «A ty jak? Ty pajeła? Usio narmalna?» I hety kłopat jon padkuplaje, ščyra skažu.
Asabliva kali žyvieš za miažoj, trochi nie chapaje taho, kab chtości pra ciabie chvalavaŭsia i kłapaciŭsia, — pryznajecca Taćciana. —
Bojfrendaŭ z Zachodniaj Jeŭropy ja, možna skazać, i nie razhladała — bolšaść jeŭrapiejcaŭ tut robić karjeru, aktyŭna zarablaje hrošy, im nie da ramantyčnych stasunkaŭ.
A ja bolš tradycyjny čałaviek, pryncyp «easy come, easy go» mnie niablizki.. I ŭvohule, mnie zdajecca, što ŭ płanie siamiejnych kaštoŭnaściaŭ siońnia biełarusy bližej da kitajcaŭ, čym da Jeŭropy. My bolš kansiervatyŭnyja».
Za čas svajho žyćcia ŭ Kitai Biejdzina paśpieła paŭdzielničać navat u niekalkich televizijnych šou.
«Adno było anałaham «Davaj aženimsia», paśla byŭ konkurs aratarskaha majsterstva na piekinskim telebačańni. Jašče praz paru hadoŭ ja trapiła na telekonkurs kitajskaj movy dla zamiežnikaŭ. Było vielmi cikava, ciapier mianie navat časam paznajuć klijenty. Dy i padčas zdymkaŭ sustrakaješsia ź vielmi cikavymi ludźmi, ź jakimi, moža, nikoli b nie paznajomiŭsia ŭ inšych umovach. Naprykład, padčas zdymak u telekonkursie ŭ 2014 hodzie ja žyła ŭ adnym pakoi ź dziaŭčynaj, jakaja paśla stała «Mis Makaa», — kaža Taćciana.
«My byli pad brytancami, a vy kałhaśniki z macieryka»
«Hankonh praciahły čas byŭ brytanskaj kałonijaj, i heta nakłała adbitak na miascovych žycharoŭ i žyćcio tut. Hankonh pryvyk da kulturnaha pluralizma: tut šmat ludziej roznych kultur i nacyjanalnaściaŭ, jany pryzvyčailisia na roŭnych stasavacca, na roŭnych uzajemadziejničać. U macierykovym Kitai takoha niama, tam adčuvajecca, što hałoŭnyja — kitajcy.
Ale hankonhcy vielmi padkreślivajuć svajo adroźnieńnie ad macierykovaha Kitaja. Hankonhcy ličać siabie vyšejšymi za kitajcaŭ: «My byli pad brytancami, heta kulturnyja i adukavanyja biełyja ludzi! A vy, s*anyja kałhaśniki z macieryka, pryjazdžajecie da nas u Hankonh i nie ŭmiejecie siabie pavodzić!»
Hety ŭnutrany pobytavy rasizm prysutničaje, i časam, prajaŭlajecca vielmi mocna. Heta pajšło z taho, što hankonhcy — karennyja haradžanie, žychary miehapolisa, a ŭ Kitai vielmi šmat nasielnictva žyło ŭ vioskach i miastečkach. Praŭda, siońnia Kitaj raźvivajecca šalonymi tempami i luby kitajski horad raźvity i ničym nie sastupaje Hankonhu, — raskazvaje Taćciana. — Taksama šmat hankonhcaŭ ličyć, što jany razmaŭlajuć na anhlijskaj jak anhličanie, bo byli pad brytancami. Praŭda, heta zusim nia tak.
Darečy, z anhlijskaj movaj źviazany jašče adzin momant: i hankonhcy, i kitajcy, jakija vyvučajuć anhlijskuju, vielmi lubiać brać sabie anhlijskija imiony. Pryčym heta nie tolki zvyčajnyja imiony kštałtu Džon ci Uiljam, a časam i prosta słovy — Rok (skała), ci Stroŭbery (kłubnicy)».
«Ja bačyła natoŭp na svaje vočy»
Viasnoj u Hankonhu pačalisia chvalavańni. Nahodaj stała złačynstva na Tajvani: małady ŭradženiec Hankonha zabiŭ svaju ciažarnuju siabroŭku padčas adpačynku. Damovy ab ekstradycyi z Kitajem niama (Kitaj nie pryznaje suvierenitet Tajvania), tamu chłopiec viarnuŭsia ŭ Hankonh, adkul, darečy, jaho taksama nie mahli vydać Kitaju praz asablivy pravavy status Hankonha. Tady kitajskija ŭłady inicyjavali pryniaćcio novaha zakona ab ekstradycyi, kab złačyncaŭ mahli pieradavać z Hankonha ŭ macierykovy Kitaj.
Heta vyklikała zaniepakojenaść, a paśla i abureńnie žycharoŭ Hankonha, bo jany ličać, što kitajskaja jurydyčnaja sistema nieprazrystaja. Tym bolš tam šyroka prymianiajecca śmiarotnaje pakarańnie.
U vyniku ŭ červieni sotni tysiač čałaviek vyjšli na vulicy Hankonha, kab vykazać svaju niezadavolenaść novym zakonam.
«Spačatku ŭsio było vielmi mirna. Ruch byŭ vielmi masavy, ale cyvilizavany. Pierakryvalisia hałoŭnyja vulicy, pa ich ruchalisia ludzi. Na mitynhi vychodzili ludzi ŭsich uzrostaŭ, niaredka ź dziećmi.
Ja žyła na 17-m paviersie budynka na Chienesi roŭd. Natoŭp jakraz ruchaŭsia pa majoj vulicy. Ja čuła, jak pratestoŭcy skandzirujuć łozunhi, bačyła natoŭp na svaje vočy.
Ludzi vychodzili na vychodnych, špacyravali pa vulicach, paśla razychodzilisia. Pavodzili siabie narmalna. I spačatku hetyja pratesty mieli vielmi šyrokuju padtrymku žycharoŭ Hankonhu, — raskazvaje Taćciana. —
Praŭda, siarod maich znajomych u pratestach nichto nie ŭdzielničaŭ. Bolšaść maich kalehaŭ — kitajcy, jakija pryjechali z macieryka. I jany hladzieli na pratesty ź lohkim nieparazumieńniem, maŭlaŭ, nu kali vy narešcie pierastaniecie vypiendryvacca? Kalehi-hankonhcy pilna sačyli za navinami, ale na vulicy nie vychodzili.
Ale ja viedaju, što jość jašče adna prablema, jakaja niepakoić i pratestoŭcaŭ, i tych, chto ich nie padtrymlivaje. Bo ciapier praciahvajecca pierachodny pieryjad, jaki pačaŭsia paśla pieradačy Hankonha Kitaju. Hety pieryjad skončycca ŭ 2047 hodzie. Padčas pierachodnaha pieryjadu płanavałasia pastupovaje zbližeńnie Hankonha z Kitajem. Ale ciapier adzin krok da zbližeńnia pryvioŭ da taho, što my bačym siońnia ŭ navinach.
I ludzi zadajucca pytańniem, a što ž tady budzie ŭ 2047? Vybuch supracivu?»
Ale pastupova pačaŭ źmianiacca charaktar pratestaŭ i staŭleńnie da ich, kaža Taćciana.
«Kali maładziony ŭvarvalisia ŭ parłamient, palicyja pačała ich žorstka bić i zatrymlivać. I hramadstva pačało aburacca: maŭlaŭ, jany ž dzieci.
I pastupova sfarmvałasia piać patrabavańniaŭ da Kitaja: admianić zakon ab ekstradycyi; pierastać nazyvać udzielnikaŭ pratestaŭ buntaŭščykami; vypuścić zatrymanych pratestoŭcaŭ; sudzić palicejskich, jakija ŭžyvali siłu i ślezaciečny haz. Ale hałoŭnaje patrabavańnie było piataje: kab kiraŭnika Hankonha nie pryznačaŭ Kitaj, a jaho vybirała nasielnictva praz hałasavańnie,
— tłumačyć Biejdzina. — Uvosień pryniaćcio zakona ab ekstradycyi prypynili. I na vychodnych paśla hetaha znoŭ była akcyja, ale ludziej na joj było razy ŭ try-čatyry mienš. Pratesty praciahvalisia, ale hałoŭnymi ŭdzielnikami ŭ ich stała moładź, niaredka radykalna nastrojenaja, jakaja kateharyčna patrabavała vykanańnia tych piaci patrabavańniaŭ.
Moładź praciahvała zmahacca z palicyjaj. Pačalisia hvałtoŭnyja dziejańni, kaktejli Mołatava… I dziejańni siońniašnich pratestoŭcaŭ niaredka aburajuć navat tych ludziej, jakija pieršapačatkova sami vychodzili na vulicy i padtrymlivali pratest. Nastroi ŭ hramadstvie źmianilisia.
Minuły tydzień byŭ vielmi haračym: pratestoŭcy zachapili ŭniviersitet, raździaŭbli niekalki stancyj mietro. Horad mocna paškodzili: pabityja śviatłafory, razburanyja stancyi mietro, raźbityja bankamaty, aŭtamaty dla prodažu kvitkoŭ…
Paśla sutyčak nie pracavała mietro, ludzi nie mahli trapić na pracu.
Tak, było prymianieńnie siły z boku palicyi. Ale ja hladzieła videa, jak na palicejskich lezuć padletki z žaleznymi pałkami, mantyroŭkami, bjuć palicejskich małatkami… Ja b prystreliła tych padletkaŭ, ščyra. Hramadskaść tut aburałasia, maŭlaŭ, palicejski streliŭ u dzicia! Ale ž kali dzicia bje čałavieka manciroŭkaj pa hałavie, to ja nie liču, što heta dzicia ni ŭ čym nie vinavataje.
Paśla pratestoŭcy ŭziali manieru vykałupvać kamiani z daroh i kidać imi ŭ palicyju. Niadaŭna takim čynam zabili minaka, kamień trapiŭ 70-hadovamu mužčynu ŭ hałavu.
Uvohule z pratestoŭcami nielha razmaŭlać, heta prosta niebiaśpiečna. Možna atrymać u hałavu prosta za toje, što zrabiŭ zaŭvahu ci vykazaŭ im svaju niezadavolenaść. Paru tydniaŭ tamu mužčynu prosta na vulicy padpalili. Pryčynaj stali jaho słovy, što jany praz svaje pavodziny nie majuć prava nazyvacca kitajcami, a sam jon hanarycca Kitajem.
Ciapier Bank Kitaja zabivaje vokny svaich adździaleńniaŭ fanieraj. Hetyja ž «pratestuny» vajujuć suprać Kitaja. U ich jość navat lubimy vyraz «čy — nacy», što značyć «kitajcy — nacysty». Ale ž kitajcy pryjazdžali ŭ Hankonh na zakupy ci adpačynak, i ja nikoli nie čuła ad kitajca, kab jon niejak abraźliva ci prynižalna vykazvaŭsia pra hankonhcaŭ. Takoha ja nikoli nie čuła navat padčas žyćcia na macieryku. U toj čas, jak dla hankonhca heta standartnaja situacyja, paskardzicca, što «kitajskaje bydła pryjazdžaje i zasi*aje naš horad».
Ale ž ja bačyła kadry z univiersiteta, jakija zachapili pratestoŭcy. Jon byŭ uvieś razvaleny. Ludzi… Jany nibyta małpy, karaciej», — kaža Taćciana.
Biejdzina zaŭvažaje, što pratesty dali plon: niadaŭna ŭ Hankonhu prajšli miascovyja vybary, i na bolšaści akruhaŭ pieramahli apazicyjaniery, jakija padtrymlivajuć pratestoŭcaŭ.
«Ja dumaju, ciapier pratesty pacichu ścichnuć, kanflikt pieraciače ŭ palityčnaje rečyšča, — miarkuje Taćciana Biejdzina. —
Niehledziačy na toje, što adbyvajecca, ja źjazdžać z Hankonhu nie płanuju. Ja ciapier pierajechała ŭ cichi spalny rajon na kancavoj stancyi. Mnie padabajecca Hankonh, asabliva klimat. Darečy, kali ja kažu pra heta, nichto nie vieryć, usie ličać, što ja pajechała šykavać. Ale mnie prosta padabajecca mora, hory… Tut pryhoža».
«Dali 3600 rubloŭ štrafu». Na biełarusku napisaŭ palityčny danos chłopiec, ź jakim jana chadziła na spatkańni i jakoha złaviła na zdradzie31
Kamientary