Hramadskaja arhanizacyja «Achova ptušak Baćkaŭščyny» (APB) vybrała ptuškaj 2014 hoda ziaziulu zvyčajnuju!
Pra heta paviedamlajecca na sajcie arhanizacyi.
Tradycyjna, u ramkach kampanii «Ziaziula — ptuška 2014 hoda» budzie arhanizavany šerah konkursaŭ i mierapryjemstvaŭ, meta jakich pryciahnuć uvahu da prablem hetaha vidu. Pra ich možna budzie daviecca paźniej na sajcie ptushki.org.
Nacyjanalnuju kampaniju «Ptuška hoda» APB pravodzić z 2000 hoda.
Hałoŭnaja meta kampanii — pryciahnuć uvahu nasielnictva da charastva pryrody i ptušak, što žyvuć vakoł nas. U minułyja hady simvałami Biełarusi byli: bieły busieł, biełaja pliska, avialha, damavy vierabiej, haradskaja łastaŭka, baradataja kuhakaŭka, knihaŭka, zvyčajny sałaviej, vialikaja biełaja čapla, šeraja huś, sokał-pustalha, vialiki kulon, čorny śvirhul, udod.
U 2013 hodzie Biełaruś dałučyłasia da mižnarodnaj prahramy pa spadarožnikavym sačeńni za zvyčajnaj ziaziulaj.
Z dapamohaj śpiecyjalnych datčykaŭ, jakija zamacoŭvajucca na ptuškach, možna atrymać infarmacyju pra ich miescaznachodžańnie u režymie realnaha času, što dazvalaje vyznačyć šlachi mihracyi i miesca zimoŭki.
Taki mietad dazvalaje daviedacca bolš pra hety, zdavałasia b, zvyčajny vid. Na piaci biełaruskich ziaziulach užo źjavilisia datčyki, a u novym hodzie płanujecca dałučyć da sačeńnia jašče dziesiać ptušak.
Na praciahu niekalkich miesiacaŭ my nazirali, kudy laciać Norbiert, Viktar, Julija, Fił i Pavieł. Spadziajemsia, što ŭ 2014 hodzie vy ź vialikim intaresam budziecie razam z nami praciahvać sačyć za biełaruskimi ziaziulami.
«Ličycca, što ziaziuli – našy ptuški, biełaruskija, ale ŭ Biełarusi jany pravodziać tolki try miesiacy ŭ hod. Bolšuju častku hoda jany mihrujuć albo znachodziacca na zimoŭcy ŭ Afrycy. Tamu praź ziaziulu my chočam jašče raz źviarnuć uvahu na značnaść mihracyj i zimovak dla ptušak. Na toje, što zachavańnie mihracyjnych vidaŭ mažliva tolki ŭ transhraničnym kantekście», — raspavioŭ Viktar Fiančuk, dyrektar APB.
Kolkaść ziaziuli ŭ Jeŭropie skaračajecca ŭ suviazi sa źmienaj praktyk viadzieńnia sielskaj haspadarki. U Biełarusi situacyja lepš, tamu našyja dadzienyja dazvolać lepš zrazumieć asablivaści bijałohii hetaha niezvyčajnaha vida.
10 cikavych faktaŭ pra ziaziulu:
1. Kukuje tolki samiec. Hołas samki padobny da čałaviečaha rohatu.
2. Samki majuć dźvie morfy — šeruju i ruduju.
3. Z-za zavostranych kryłaŭ i pałasataha malunka na žyvacie padčas palotu ziaziula padobna da drapiežnaj ptuški. Dziakujučy hetamu samiec ziaziuli pałochaje ptušku-haspadara hniazda, a ŭ hety čas samka padkidvaje jajka.
4. Ziaziuli chapaje ŭsiaho 10-16 siekund, kab padkłaści jajka ŭ hniazdo.
5. Ziaziula padkidvaje jajki ŭ hniozdy nie ŭsim vidam ptušak, ale śpis «achviaraŭ» naličvaje bolš za 100 vidaŭ.
6. Padkinutyja jajki amal supadajuć pa kolery ź jajkami haspadaroŭ hniazda. Samka ziaziuli za adzin siezon moža adkłaści ad 8 da 25 jajek, praŭda, na kožnyja 5 padkinutych jajek vyrastaje tolki adno ptušania.
7. Čas ad adkładki jajek da vyłupleńnia ptušaniat u ziaziuli mienš, čym u tych, u čyich hniozdach jany znachodziacca.
8. Ziaziula — dalni mihrant. Uzimku jana lacić u Afryku. Laciać ptuški čaściej za ŭsio nie čaradoj, a paasobku.
9. Ziaziuli jaduć vusieniaŭ, pakrytych vałaskami, jakich inšyja ptuški nie čapajuć. Tak adbyvajecca z-za taho, što vałaski upivajucca ŭ asablivaje pakryćcio ścienak straŭnika ptuški, a potym heta pakryćcio vyvodzicca sa straŭnika razam z vałaskami.
10. U padańniach šmatlikich narodaŭ ziaziula źjaŭlajecca simvałam dabrabytu.
Kamientary