Mapa, jakaja raduje tym, što Biełaruś na joj «biełaja plama»
My jašče možam bačyć zornaje nieba.
Biełaruś zastajecca «biełaj plamaj» na mnohich mapach. Naprykład, na mapie turystaŭ, mapie Twitter-aktyŭnaści ci na mapie amataraŭ pakatacca na karetach. Časam heta samo saboj vypraŭlajecca — my bolš nie «biełaja plama» na mapie Bałonskaha pracesu ci mapach Nokia.
My praktyčna «biełaja plama», a chutčej navat «čornaja dzira» na mapach śvietłavaha zabrudžańnia. I heta dobra: my možam hladzieć na zorki — i bačyć mnoha zorak.
Na hetym tydni pa anhłamoŭnym internecie raptoŭna stali raźlatacca mapy śvietłavaha zabrudžańnia — kštałtu mapy Jeŭropy, pakazanaj vyšej. Mahčyma, skačok intaresu źviazany z raśsiečanym sercajkam Płutona ci adkryćciom «Ziamli 2.0». A moža, i ni z čym nie źviazany, jak to niaredka byvaje ŭ internecie.
«Naša ekanomika nas uznaharodziła! — raspavioŭ «Našaj Nivie» fatohraf Viktar Małyščyc, aŭtar zdymka vyšej i jašče bieźličy čaroŭnych fota zornaha nieba. — Minsk heta najhoršaje miesca ŭ Biełarusi dla nazirańnia zorak, ale sama Biełaruś — prosta raj dla amataraŭ pahladzieć na zorki».
Śvietłavaje zabrudžańnie na samoj spravie ciesna paviazanaje z raźvićciom ekanomiki. Heta vyrazna bačna na źmienach mapy ZŠA: z 70-ch z'ŭlajucca vialikija prastory, na jakich bačna mienš za sotniu zorak, z 1997 hoda dzie-nidzie praz načnyja ahni čałaviectva ŭžo nie pabačyć Palarnuju zorku, a praz 10 hod u Štatach zastanucca tolki «astraŭki», na jakich možna budzie pabačyć nie «zabrudžanaje» čałaviectvam zornaje nieba.
Horšaja situacyja ŭ Japonii, padobnaja — na zachadzie Kitaja i ŭ Indyi, u niekatorych krainach Paŭniova-Uschodniaj Azii i Bližniaha Uschodu, na zachadzie Paŭdniovaj Amieryki.
«U śviecie isnuje takaja arhanizacyja, jak Asacyjacyja ciomnaha nieba, jakaja zajmajecca baraćboj sa śvietłavym zabrudžańniem i prapahandaj nazirańniaŭ za načnym niebam, — kaža Małyščyc. — I jany pa ŭsim śviecie ŭkazvajuć na samyja ciomnyja miescy, kudy ŭsie achvočyja mohuć lohka dajechać. Zvyčajna heta roznyja nacyjanalnyja parki, dzie miaściny bolš-mienš hłuchija. Jość u ich rekamiendavanyja kropki i ŭ Jeŭropie. Dyk voś, ja Vam skažu, što nieba ŭ bolšaści miescaŭ Biełarusi kudy bolš bahataje na zorki, čym u hetych «rekamiendavanych» łakacyjach».
Niekatoryja navukoŭcy miarkujuć, što śvietłavaje zabrudžańnie nie tolki zaminaje bačyć zorki, ale i pieraškadžaje spać, bo nie daje ciełu ŭ dastatkovaj kolkaści vypracoŭvać miełatanin. Jašče horš jano ŭpłyvaje na žyvioł, ptušak i navat płankton.
Praŭda, uratavać ad śvietłavaha zabrudžańnia moža taja samaja ekanomika: kažuć, kala 40% rachunku haradoŭ za elektryčnaść moža prychodzicca na haradskoje aśviatleńnie, a pałova z taho prosta marnujecca.
Vyjściem bačać razumnyja śvietładyjodnyja lichtary z datčykami ruchu — choć i bolš jaskravyja, jany śvieciać bolš skiravana. Da taho ž, jany bolš enierhaefiektyŭnyja, a kali nikomu nie patrebnyja, jany prosta nie buduć śviacić dziakujučy datčyku ruchu.
Detalova razhladzieć Biełaruś možna na amatarskich mapach zaśviatleńnia kštałtu apublikavanaj u 2013-m na astrobel.ru. Pahladzieć u vysokim razroźnieńni.
«Prahresiŭnaje nazirańnie abjektaŭ dalokaha kosmasu možna rabić pačynajučy ź miažy pamiž žoŭtaj i zialonaj zonami, ale najlepšyja nazirańni majuć miesca pry poŭnaj adsutnaści zaśviatleńnia, — kamientuje mapu aŭtar. — Naprykład, hałaktyka M31 «Tumannaść Andramiedy» pry adsutnaści zaśviatleńnia ŭ 200 mm teleskop vyhladaje vydatna, tym časam jak u čyrvonaj zonie bačnaja tolki centralnaja častka — jadro hałaktyki. Mnohija słabyja abjekty — tumannaści, asteroidy, słabyja kamiety, Płuton, — dla teleskopaŭ siarednich apiertur bačnyja tolki pry ŭmovie adsutnaści zaśviatleńnia».
Kamientary