Mocnaja dziaŭčyna. Jak Ania na vazku stała adnoj z najlepšych biełaruskich štanhistak
Niekali Hanna Kryčko chacieła stać nastaŭnicaj bijałohii. Ale kali va ŭniviersitet jaje pryniać admovilisia, padałasia ŭ sport. Siońnia nievysokaja Ania — majstar sportu pa paŭerliftynhu. Jana vyžymaje 70-kiłahramovuju štanhu, choć sama važyć u paŭtara razu mienš. Invalidny vazok? Dla ciažkaj atletyki heta nie pieraškoda. Historyja mocnaj dziaŭčyny — u našym materyjale.
«Dyrektar pabajaŭsia puskać u ahulny kłas dziaŭčynku ŭ vazku»
Ania tolki niadaŭna zasialiłasia ŭ kvateru ŭ śpiecyjalnym domie dla invalidaŭ, sastarełych i vieteranaŭ i jašče nie paśpieła abžycca. Na ŭvachodzie — zapakavanaja novaja rakavina, z mebli — samy minimum: łožak, stoł, zedliki dla haściej. Na batarei sušycca forma nacyjanalnaj zbornaj.
— Treba kuchniu zrabić, ścienku zamović, bo bolšaść adzieńnia zaraz zachoŭvajecca ŭ sumkach, — płanuje dziaŭčyna. — Z ramontam baćki dapamahajuć.
Anie 22. Jana z prostaj siamji. Mama — zahadčyca na fiermie, tata — traktaryst-miechanik. Da 17 hadoŭ dziaŭčyna žyła ź imi ŭ vioscy Ciałuša Babrujskaha rajona. U pačatkovych kłasach vučyłasia ŭ škole — asobna.
— Mianie mama nasiła na rukach — jana była ŭ adpačynku pa dohladzie. Potym nam prapanavali pierajści na chatniaje navučańnie. Pa-pieršaje, u škole nie było biezbarjernaha asiarodździa, kab ja mahła naviedvać uroki sama. Pa-druhoje, dyrektar pabajaŭsia puskać u ahulny kłas dziaŭčynku ŭ vazku. Chvalavaŭsia, što buduć kryŭdzić.
Heta raspaŭsiudžanaja prablema dziaciej, jakija pakutujuć na niejkija zachvorvańni: u škole pieražyvajuć, jak hramadstva ich usprymie, i ličać, što lepš im vučycca doma. Choć ja ciapier baču, što heta zusim nie tak. U lubym vypadku čałaviek pavinien prystasoŭvacca da socyuma. I tabie daviadziecca pryvyknuć, što ty adroźnivaješsia ad inšych.
Z adnakłaśnikami Ania była znajomaja: mama vaziła jaje na roznyja konkursy kštałtu «Buślika». Dziaŭčyna ŭspaminaje, što dzieci na jaje spakojna reahavali i nie adčuvali strachu pierad vazkom. Naadvarot — imknulisia dapamahčy.
10 i 11 kłas Ania zakančvała ŭ śpiecyjalizavanaj škole-internacie ŭ Asipovičach. A paśla źbirałasia stać nastaŭnicaj bijałohii i hieahrafii — pa prykładzie lubimaj vykładčycy. Ale ź pieduniviersitetam nie skłałasia. Na zavočnym adździaleńni studentam treba vykonvać łabaratornyja raboty, vyjazdžać u les. «Dziaŭčyna, jak ža vy pajedziecie niešta kapać?» — tolki i skazali ŭ BDPU, kali pačuli pra Aninu invalidnaść.
— Spačatku ja zvaniła pa ŭniviersitetach, rychtavałasia da centralizavanaha teściravańnia. Ale potym pačało zaviazvacca sa sportam, i ja vyrašyła, što sport lepšy. Nu advučyłasia b na zavočnym adździaleńni, addała b kuču hrošaj, patraciła b šeść hadoŭ, a ŭ vyniku naŭrad ci kudy b uładkavałasia — kudy ty ŭ vioscy pojdzieš pracavać?
«Kaliści vieryła, što zmahu stać na nohi»
Chutka pačniecca treniroŭka. Ania dapivaje kavu i abuvajecca. Na vulicy hradusaŭ 25, ale dziaŭčyna nadziavaje boty: nie choča pryciahvać uvahu da defarmavanych stopaŭ.
U dziacinstvie spartsmiency nie raz rabili apieracyju pa vypraŭleńni stopaŭ, pakul nie zrazumieli, što heta bieskarysny zaniatak. Paŭhoda pravodziš u hipsie, raspracoŭvaješ myšcy — a praź niekalki miesiacaŭ usio viartajecca ŭ toje stanovišča, što i było. Biez nahruzki naha znoŭ defarmujecca.
Ania nie chodzić z naradžeńnia. Maleńkaj, sprabavała pierasoŭvacca z dapamohaj chadunkoŭ, kresłaŭ, ale paśla vymušana była pierasieści ŭ vazok.
«Śpinna-mazhavaja hryža i viały parez nižnich kaniečnaściaŭ» — taki dyjahnaz zapisany ŭ miedkarcie dziaŭčyny. «Ja nie adčuvaju nohi nižej za kalena, — tłumačyć spartsmienka. — Daktary kazali, što prosta niapravilna sfarmiravaŭsia pazvanočnik».
Kaliści štanhistka vieryła, što zmoža stać na nohi. U starejšych kłasach znajšlisia sponsary, jakija byli hatovy apłacić apieracyju. Dva miesiacy Ania praviała ŭ balnicy: rychtavałasia. Ale paśla paŭtornaha abśledavańnia pačuła: «My paharačylisia, šancaŭ bolš niama».
— Baćki nie rabili trahiedyju z taho, što ja ŭ vazku. Nie było razmoŭ, što ty asablivaja i treba ciabie zaścierahać ad usiaho. Ja rasła zvyčajnym dziciem. My katalisia na viełasipiedzie z bratam — ja siadzieła na ramie ci na bahažniku. Na rečku źbiahali. Choć babula vielmi pieražyvała za mianie: kali raptam što, ja nie vypłyvu. A ja nikoli nie płavała. U mianie fobija — bajusia źmiej i pijavak. Fu! Kali my prachodzili pa bijałohii źmiej, ja try parahrafy vielmi chutka vyvučyła, kab tolki skončyć hetu temu, — śmiajecca dziaŭčyna.
Pierš čym zachapicca ciažkaj atletykaj, Ania sprabavała siabie ŭ inšych vidach sportu. Spačatku byli balnyja tancy. Dziaŭčyna naviedała niekalki zaniatkaŭ, ale pierśpiektyvy joj padalisia sumniŭnymi.
— Zvyčajna staviać kombi-pary — zdarovy partnior i dziaŭčyna na kalascy. Takija pary našmat cikaviejšyja ŭ płanie padtrymak. Ale časta byvaje, što partnior adpracoŭvaje z taboj siezon i sychodzić. I ty zastaješsia, atrymlivajecca, ni z čym. Užo nikudy nie vyjazdžaješ, bo šukaješ novaha partniora. Niekatoryja dziaŭčaty-vazočnicy čakajuć pa niekalki hadoŭ, kab im niekaha padabrali, — tłumačyć Ania.
Paśla byli łyžnyja honki. Ale dla hetaha vidu sportu, pryznajecca štanhistka, fizuchi akazałasia małavata. Nu nie łyžnica jana!
A voś z paŭerliftynham adrazu skłałasia. Na pieršaj treniroŭcy dziaŭčyna vyžała 55 kh!
— Kaniečnie, da taho, jak ja pasprabavała, ja ličyła paŭerliftynh mužčynskim vidam sportu. Dumała: nie, nikoli ŭ žyćci. U asnoŭnym ludzi ŭjaŭlajuć, što, kali ty zajmaješsia paŭerliftynham, značyć, ty vielmi raskačanaja, mužykavataja i hladzieć na ciabie baluča. Ale naadvarot — u ciabie źjaŭlajecca dobraja fihura, — zaŭvažaje spartsmienka. Heta jana viedaje pa sabie: za čas zaniaćcia «siłavuchaj» Ania skinuła 7 kh.
«Vy bačyli, jakija źjezdy ŭ mietro? Heta sumna»
Na treniroŭku štanhistka dabirajecca na tralejbusach. Ź pierasadkaj. Sama padymaje siabie ŭ vazku, sama vyskovaje z transpartu — u pramym sensie hetaha słova.
— Raniej vielmi bajałasia. Dapamoh vypadak — treba było vyjści, a nikoha pobač nie było. Ja i saskočyła — u mianie atrymałasia, i strach prajšoŭ, — raskazvaje Ania.
U takoj samastojnaści adzin minus — vazok doŭha nie vytrymlivaje. Laciać padšypniki, raschistvajucca śpicy.
— Kali karystaješsia mietro, źbivajecca padnožka. Vy bačyli, jakija tam źjezdy? Heta sumna.
Kali vazok adpraŭlajecca na ramont, Ania «nievyjaznaja». Dla spartsmienki, jakaja rychtujecca da mižnarodnych spabornictvaŭ, heta katastrofa. Tamu ciapier dziaŭčyna źbiraje hrošy na zapasnoje kresła, kab niečakanyja pałomki nie vybivali jaje z hrafika trenirovak. Kaštuje jano $800.
— Samaja darahaja častka — kalosy ($350), bo jany zamaŭlajucca za miažoj. A ramu, šyćcio mužčyna ź Minska, jaki źbiraje kalaski, robić sam.
U teoryi ludziej ź invalidnaściu pavinny biaspłatna zapiaśpiečvać srodkami pierasoŭvańnia, jaki vypuskaje biełaruski pratezny zavod. Na praktycy, uzdychaje štanhistka, kali ty viadzieš aktyŭny ład žyćcia, imi niemahčyma karystacca.
— Kali kalaska robicca pa tvaich paramietrach i kali jaje štampujuć, jak na kanviejery, — heta nie adno i toje ž. Na zavodzie nie ŭličvajuć, jakaja śpinka budzie tabie zručnaja, ź jakoj paduškaj lepš jeździć. Tak, jany starajucca, ale ŭ ich, napeŭna, niedastatkova materyjału. A chočacca ž, kab kresła było i manieŭranaje, i lohkaje, i niehruvastkaje.
«Hałoŭnaja meta — adabracca na paralimpijadu»
U zale viasiołaja Ania stanovicca surjoznaj.
— Nu jak ty? Hatovaja da nastupnaha padychodu? — pytajecca trenier Alaksandr Bacian i naviešvaje na hryf dadatkovyja «bliny».
Paŭerliftynh składajecca z troch dyscyplin: prysied sa štanhaj na plačach, stanavaja ciaha i žym ležačy. Ania ŭdzielničaje ŭ apošnim. Jak tłumačyć Alaksandr Bacian, jaje treniroŭki ŭ ramkach hetaha praktykavańnia takija ž, jak i ŭ zdarovych spartsmienak.
Ciažkaj atletykaj dziaŭčyna zajmajecca čaćviorty hod. Letaś zavajavała zołata na Kubku Jeŭropy ŭ žymie štanhi — padniała 72,5 kh. Jeździła taksama na mižnarodnyja spabornictvy ŭ Vienhryju i Mieksiku, ale niaŭdała — sproby nie zaličyli.
— Ja tady prosta svoječasova nie sabrałasia. Razhubiłasia. Ty hladziš na ŭsio vialikimi vačyma, adčuvaješ adkaznaść i pačynaješ chvalavacca, — tłumačyć spartsmienka, što joj pieraškodziła vykanać sproby technična biezdakorna.
Aniny kumiry ŭ pauerliftynhu — Śniažana Zubkova i Ina Filimonava. Dziaŭčyna pierahladaje ŭ internecie ŭsie ich vystupy. A sama rychtujecca da mižnarodnaha startu ŭ Kazachstanie, jaki projdzie 11—15 lipienia.
Hałoŭnaja meta — adabracca na paralimpijadu. Ania — adzinaja biełaruskaja štanhistka, chto maje na heta ŭsie šancy.
U zali spartsmienka byvaje čatyry razy na tydzień. Paŭerliftynh prynosić joj 100 rubloŭ u miesiac. Heta amal pałova jaje piensii pa invalidnaści.
Pra padpracoŭku Ania zadumvałasia: advučyłasia na apieratara EVM ad centra zaniataści, skončyła dystancyjny kurs pa dakumientaviadzieńni.
— Była adna prapanova, ale tam rabota ŭ ofisie ceły dzień. A mnie paŭerliftynh padabajecca bolš, čym dakumientaviadzieńnie. Nie chaču kidać sport. Plus treba dumać, jak ty budzieš dabiracca na ofis uzimku. Kali trenieru možaš patelefanavać, patłumačyć abstaviny i ciabie zrazumiejuć, to tam naŭrad ci.
Ja ŭ minułym hodzie advučyłasia na barysta, chaču znajści padpracoŭku im. Barysta — heta hnutki hrafik, ja mahła b vychodzić pa vychadnych. Ale nie kožnaja kaviarnia hatova ciabie ŭziać — nie ŭsiudy jość pandus ci dastupnaść da tualeta.
«Z chłopcami praściej znajomicca žyŭcom»
Pa darozie dadomu hutarym sa štanhistkaj pra šopinh (jana zvyčajna šukaje abnoŭki ŭ «Skale» ci «Halilea», kudy zručna dabiracca), knihi (dziaŭčyna addaje pieravahu ramanam) i kino. Ania nie lubić, jak zdymajuć filmy pra ludziej ź invalidnaściu. U ich zvyčajna pakazvajuć, jak dziaŭčynu na kalascy škadujuć, potym źjaŭlajecca prync, a ŭ kancy hierainia pačynaje chadzić. Ale tak nie byvaje.
Z chłopcami spartsmienka čaściej znajomicca na spabornictvach. Dla jaje idealny varyjant — adnolkavyja intaresy, jość tema dla razmoŭ.
— U 17 hadoŭ ja sprabavała znajomicca ŭ internecie. Viedaju, što byvajuć vypadki, kali tak składajucca pary, ale ŭ asnoŭnym heta nie tak.
Ja liču, što znajomicca praściej žyŭcom. Bo, kali ty pierapisvaješsia ŭ anłajnie sa zdarovym chłopcam i jon kliča ciabie pahulać, ty nie razumieješ, jak jamu skazać, što ty na vazku. A kali kažaš, to pačynajecca: voj, prabač, mnie tak škada.
U adnosinach Ania była try hady. Rasstalisia, bo nie syšlisia charaktarami. «Ale było pryhoža», — uśmichajecca dziaŭčyna. Na pamiać ad byłoha chłopca zastalisia kułončyk i vialiki plušavy miadźviedź. «Ja žartavała, što, kali my rasstaniemsia, ja pradam jaho na Kufary».
Ciapier serca štanhistki svabodna.
— Ja z hałavoj u sporcie, chočacca pakazać vynik, a potym užo ŭsio budzie.
Kamientary