Na paŭdniovym uschodzie stalicy Biełarusi znachodzicca Zavodski rajon, jaki paśla vajny pačaŭ raźvivacca jak pramysłovy centr Minska.
Tut pracujuć takija
— Naš rajon adroźnivajecca ad usich astatnich tym, što tut skancentravana najbolšaja kolkaść pramysłovych pradpryjemstvaŭ. Tolki pa aficyjnaj spravazdačnaści — 56 pradpryjemstvaŭ, a ŭsich tych, jakija viaduć haspadarčuju dziejnaść na terytoryi rajona, — bolš za 150 (u tym liku i ŭ svabodnaj ekanamičnaj zonie «Minsk»). Blizka pa ŭzroŭni pramysłovaści da nas padychodzić Partyzanski rajon, ale, u pryncypie, my pa hetym pakazčyku bolšyja za dva lubyja inšyja rajony, navat kali ich abjadnać. U asnoŭnym našy pradpryjemstvy majuć mašynabudaŭničuju nakiravanaść — hetaja halina ŭ ahulnym abjomie zajmaje bolš za 70%.
Akramia taho, naš rajon — treci pa kolkaści nasielnictva ŭ Minsku. Tamu kali Frunzienski i Maskoŭski — heta bolš spalnyja rajony, to ŭ nas adnačasova mnoha i pramysłovaści, i nasielnictva.
— Minuły hod byŭ nie padobny na inšyja: šmat jakija pradpryjemstvy sutyknulisia z prablemami
— Pakolki my — pramysłovy rajon, to na nas uskładzieny surjoznyja abaviazki pa vykanańni prahnoznych pakazčykaŭ. Jak ja ŭžo kazaŭ, my zajmajem kala čverci ad usiaho abjomu pramysłovaści ŭ Minsku, tamu praca našych pradpryjemstvaŭ istotna ŭpłyvaje na pracu ŭsiaho horada. I vykanańnie prahnoznych pakazčykaŭ — adna z važniejšych zadač administracyi rajona i kiraŭnikoŭ pradpryjemstvaŭ. U 2011 hodzie temp rostu abjomaŭ pramysłovaj vytvorčaści ŭ faktyčnych cenach skłaŭ 232,6% pry zdańni 127,6%.
Kali kazać pra inviestycyjnuju i źniešnieekanamičnuju dziejnaść, to jany ŭzajemaźviazany. Dziakujučy inviestycyjam atrymlivajecca inavacyjnaja pradukcyja, jakaja samym niepasrednym čynam źviazana z ekspartam: novaja pradukcyja lahčej znachodzić svaich pakupnikoŭ za miežami krainy. Zadańnie pa inviestycyjach u minułym hodzie ŭ nas vykanana, i, što vielmi važna dla pramysłovaha rajona, u nas vysokaja dola inviestycyj u zakupku mašyn i abstalavańnia — kala 60%. Vykanali my i zadańnie pa inavacyjnaj pradukcyi, a taksama dobra naraścili ekspart u dołaravym ekvivalencie, u tym liku i pa akazańni pasłuh: ahulny abjom ekspartu tavaraŭ za 2011 hod skłaŭ 1699,9 młn dołaraŭ, abo 167,7% da ŭzroŭniu 2010 hoda (pry zadańni 154%), a ekspart pasłuh skłaŭ 37,5 młn dołaraŭ (rost na 27,5%). U nas taksama atrymałasia skaracić admoŭnaje salda źniešniaha handlu tavarami: zhodna z płanami, jano pavinna było skłaści minus 280 miljonaŭ dołaraŭ, a faktyčna atrymałasia tolki minus 72,3 miljona. Salda źniešniaha handlu pasłuhami ŭ nas stanoŭčaje pa vynikach 2011 hoda i składaje 18,7 miljona dołaraŭ. Što tyčycca vynikaŭ pieršaha kvartała hetaha hoda, to situacyja raźvivajecca taksama dobra: ekspart raście i niama nijakich pieradumoŭ, kab my nie vykanali sioletniaje zadańnie.
Darečy, pryvatny biznes, jaki jość u nas u rajonie, taksama maje vysokija pakazčyki pa inviestycyjach i źniešnieekanamičnaj dziejnaści. Sioleta, na žal, tempy krychu ŭpali, ale dynamika ŭsio adno stanoŭčaja, navat kali paraŭnoŭvać z vysokim uzroŭniem minułaha hoda.
— Vy ŭžo adznačyli, što rajon zajmaje treciaje miesca pa kolkaści nasielnictva. Jak iduć spravy z budaŭnictvam novaha žylla?
— Tak atrymałasia, što Zavodski rajon zabudavany ŭžo poŭnaściu, i surjoznych placovak dla žyllovaha budaŭnictva, jak u inšych rajonach, u nas niama. Ale my davoli šmat budujem «kropkava» — kala 30 tysiač kvadratnych mietraŭ u minułym hodzie i kala 80 tysiač kvadratnych mietraŭ sioleta. Darečy, my adzin ź niamnohich rajonaŭ, dzie budujecca viedamasnaje žyllo. Tak, naprykład, dla svaich rabotnikaŭ uzvodziać damy padšypnikavy zavod i MAZ, a ŭ hetym hodzie płanuje pačać budaŭnictva zavod kołavych ciahačoŭ. Akramia hetaha, naša ŭpraŭleńnie kapitalnaha budaŭnictva viadzie kaapieratyvy, sfarmiravanyja dla rabotnikaŭ biudžetnaj śfiery Zavodskaha rajona — nastaŭnikaŭ, miedykaŭ, milicyi i h. d.
— A infrastruktura raźvivajecca?
— Za apošni hod my adramantavali
Vialikuju pracu my zrabili pa ramoncie vuličnaj sietki: za apošni hod adramantavali vulicy Vaśniacova, Narodnuju, Kulašova, Hierasimienki, pieršuju čarhu Partyzanskaha praśpiekta, amal usie vulicy ŭ Šabanach. Zaraz u ramkach padrychtoŭki da Čempijanatu śvietu pa chakiei idzie rekanstrukcyja vulic Kabuškina i Taškienckaj, a ŭ nastupnym hodzie budziem rabić druhuju i treciuju čarhu rekanstrukcyi Partyzanskaha praśpiekta — ad Žyłunoviča da Kabuškina i ad płoščy Vaniejeva da vulicy Kašavoha.
Takim čynam, možna skazać, što ŭ raźvićcio infrastruktury ŭkładvajecca šmat hrošaj — jak horadam, tak i pradpryjemstvami rajona.
— Jakija bujnyja prajekty, akramia
— U nas viadziecca rekanstrukcyja parku
Na vulicy Mašynabudaŭnikoŭ u nas zaraz stvarajecca technapark. Pieršy etap hetaha prajekta ŭžo realizavany i tam znachodzicca bolš za 40 arhanizacyj. Tak što my raźvivajemsia nie tolki jak pramysłovy rajon, ale i jak intelektualny.
— Toje, što Zavodski rajon samy pramysłovy, heta, z adnaho boku, dobra. Ale ź inšaha boku — cierpić ekałohija…
— Tak, sapraŭdy, ludzi nie vielmi chočuć žyć u Zavodskim rajonie, bo ličać, što tut drennaja ekałohija. Viadoma, pa ružy viatroŭ usie vykidy pramysłovych pradpryjemstvaŭ iduć na paŭdniovy ŭschod, ale vyniki zamieraŭ u apošni čas pakazvajuć, što nie zusim usio drenna ŭ Zavodskim rajonie. Bo akcent vykidaŭ źmiaściŭsia: asnoŭny ich abjom idzie nie ad pramysłovych pradpryjemstvaŭ, a ad transpartu. Tamu ŭ Čyžoŭcy ciapier žyć lepš, čym u centry. Ale stereatyp zastaŭsia.
Razam z tym, my ŭdzialajem vialikuju ŭvahu prahramie dobraŭparadkavańnia i azielanieńnia rajona. Pahladzicie, kolki ŭ nas zialonaj zony — pojmy ručaja Łošyckaj sistemy, i Biezymiennaha ručaja, i ručaja Traścianka ŭ Šabanach, i Čyžoŭskaha vadaschovišča, a taksama dva parki i zialonaja zona pa Anharskaj. My sapraŭdy «zialony» rajon, i hety imidž treba zachoŭvać, kab niejtralizavać vykidy ad pramysłovych pradpryjemstvaŭ.
— Na terytoryi vašaha rajona znachodzicca miesca, dzie ŭ časy Vialikaj Ajčynnaj vajny byŭ raźmieščany łahier śmierci ŭ Traściancy. Užo daŭno tam źbirajucca budavać miemaryjalny kompleks, ale da realizacyi sprava tak i nie dachodzić. Moža, u bližejšy čas niešta pamianiajecca ŭ lepšy bok?
— Stvareńnie miemaryjalnaha kompleksu ŭ Traściancy — heta sprava nie tolki horada, ale i respubliki. Terytaryjalna jon znachodzicca ŭ našym rajonie, tamu my adsočvajem usie padziei: byŭ praviedzieny konkurs, jość vyjhryšny varyjant. I spadziajusia, što ŭ bližejšy čas budzie pryniata rašeńnie ab vydzialeńni srodkaŭ. Zaraz my padtrymlivajem hetaje miesca ŭ naležnym paradku.
— Naprykancy chaču spytać pra zvaroty ludziej. Nakolki ja viedaju, kožnuju sieradu vy pravodzicie pryjom hramadzian. Z čym prychodziać da vas ludzi? Što siońnia niepakoić žycharoŭ stalicy?
— Sapraŭdy, kožnuju sieradu z 14 da 20 hadzin luby hramadzin moža pryjści na pryjom navat biez papiaredniaha zapisu (praŭda, kali pa žyllovych pytańniach, to lepš zapisacca zahadzia, kab my mahli padniać dakumienty i padrychtavacca da sustrečy). Z čym prychodziać ludzi? Ja skažu tak: kali 3–4 hady tamu zvaroty hramadzian u asnoŭnym tyčylisia absłuhoŭvańnia žyłoha fondu, to za apošni čas nam udałosia likvidavać prablemy pa ciečach dachu, pa stykach, pa ŭtrymańni padjezdaŭ. Zaraz robim upor na vyrašeńnie prablem z kapramontami. A na pieršaje miesca vyjšli zvaroty, źviazanyja z pytańniami nakont budaŭnictva žylla — chto maje prava na lhotny kredyt, jak źmianiłasia zakanadaŭstva i h. d. U ludziej šmat pytańniaŭ, starajemsia im tłumačyć pa miery mahčymaści. Nastupnaja vostraja tematyka — heta kropkavaja zabudova. Usie chočuć, kab budavali dzie zaŭhodna, ale tolki nie nasuprać ich voknaŭ. Tamu, kali pačynajem budavać
Naohuł my starajemsia maksimalna vyrašyć prablemy na svaim uzroŭni, kab čałaviek nie išoŭ skardzicca vyšej. Vidać, atrymlivajecca, bo ŭ našaha rajona samy nizki pracent zvarotaŭ nasielnictva na tysiaču žycharoŭ — nižej za haradski pakazčyk.
Kamientary