Śviata nieparadku ŭ hałavie

Na heta raz biełaruskamu načalniku daviałosia adčyniać stancyju metro pad anhielskim ściaham.

Michaił Bułhakaŭ u «Sabačym sercy» vusnami hieroja prafesara Praabraženskaha zaŭvažyŭ: «razrucha» pačynajecca nie ŭ padjeździe ci na vulicy, a ŭ hałovach. Ale aŭtary hetaj razruchi, rasiejcy, dzień 7 listapada ŭžo nie śviatkujuć. Zatoje śviatkujuć biełarusy, admoviŭšysia ad Dziadoŭ, kali razumny abaviazak kožnaha čałavieka — schadzić na mohiłki i prybrać miesca pachavańnia prodkaŭ.

Zatoje na 7 listapada — hulaj nie chaču. Pi tannuju harełku, choć zalisia. Sioleta, kali «śviatkavańnie» zaciahnułasia na try dni, było brydka vyjści ŭ horad. Vy sami viedajecie, čym u hetyja dni pachnie ŭ hramadzkim transparcie. Zusim nie parfumaj.

Zatoje ŭ nas biespracoŭja niama! Zatoje ludziam na zavodach płaciać symbaličnyja hrošy za toje, što jany prosta «ličacca» na pradpryjemstvach, jakija abo nie pracujuć, abo pracujuć na skład, bo ichniaja pradukcyja nikomu nie patrebna. Prykład — mienski motavelazavod i dalej pa śpisie. Usie pra heta viedajuć, tolki pa BT nie havorać.

Rasiejski palityčny błazan Uładzimier Žyrynoŭski niekali zaŭvažyŭ: Biełaruś vyratuje snajper. Ale vyratavać siabie možam tolki my sami i tolki adnym-adzinym sposabam. Kali my narešcie zrazumiejem, što zakon — heta svojeasablivy pakt pamiž ludźmi, hramadzkaja damova, praviły, jakija nielha parušać. Inačaj pačynajecca «razrucha». Kali my narešcie skažam sami sabie: jość zakon, i my, biełaruski narod, zakonapasłuchmianyja. Ale i toj, z druhoha boku ŭładnaj miažy, taksama pavinien padparadkoŭvacca zakonu. I ŭ toj dzień, kali hetuju prostuju iścinu zrazumieje, narešcie, bolšaść narodu, toj, chto ciapier ličyć u nas siabie samym vialikim načalnikam, adrazu im być pierastanie. Bo jon užo stolki razoŭ zakony parušyŭ, što niaciažka zdahadacca, dzie jaho miesca.

Jedučy ŭ «śviata razruchi ŭ hałovach» pa linii mienskaha metro, ja jakraz dumaŭ pra toje, što razrucha ŭ hałovach u nas vielmi symbalična ŭvasablajecca ŭ nazvach vulic, płoščaŭ, stancyj metro. Nu što chacieŭ skazać aŭtar idei, kali nastojvaŭ, kab stancyju «Kalvaryjskuju» nazvać «Moładzievaj»? Što miesca našaj moładzi — na Kalvaryjskich mohiłkach? Ja ŭžo nie kažu pra takija perliny nazvaŭ, jak «Spartyŭnaja» (zamiest «Rakaŭskaja»). Luboŭ adnoj asoby da pakazušnych budaŭničych prajektaŭ dobra viadomaja — heta to pałacy sportu, to jakija-niebudź niefunkcyjanalnyja biblijateki, u jakich knižki zachoŭvać nielha, bo niama ni klimatyzacyi, ni inšych techničnych umoŭ. Apošni prajekt u narodzie całkam słušna kličuć «pomnikam čupa-čupsu». Pahladzicie na hety duracki architekturny šedeŭr, i vy adrazu ŭbačycie, što jon nahadvaje lubimuju dziciačuju karamielku na pałačcy.

Zrešty, hetamu ahulnamu hłupstvu možna absalutna hodna i razumna supraćstajać. Vy spytajecie jak? Adkažu na adnym niadaŭnim prykładzie. Starejšy syn viadomaha palityka i historyka Valancina Hołubieva Źmicier, jaki žyvie ŭ domie voknami na adnu z novych stancyj mienskaha metro, u čas jaje ŭračystaha adkryćcia na svaim ułasnym balkonie vyviesiŭ ściah Anhielščyny — čyrvony kryž na biełym fonie. Viesiałość u tym, što pilnyja milicyjanty pryniali ściah za «zabaronieny» biełaruski — bieł-čyrvona-bieły i pačali małacić u dźviery.

Jak viadoma, ciapierašni biełaruski načalnik vielmi nia lubić usio sapraŭdy biełaruskaje. Tamu zamiest stancyi «Kalvaryjskaja» ŭ nas jość «Moładzievaja», tamu taksama majem zamiest dobraha imia Skaryny praspekt Niezaležnaści. Možna skazać, niezaležnaści ad rozumu, bo pry hetym samo imia Skaryny pieranosicca i nakładajecca na inšuju mienskuju vulicu z redkaj dla biełaruskaj stalicy zachavanaj prakaviečnaj nazvaj — Starabarysaŭski trakt. Zatoje jakaja cudoŭnaja prahavorka — praspekt Pieramožcaŭ! Lepš było b adrazu nazvać: «praspekt Pieramožcy». Praŭda ŭ tym, što jon sapraŭdy pieramožca, akramia jaho chiba što ŭžo nichto. Ale na hety raz biełaruskamu načalniku daviałosia adčyniać stancyju metro ledź nie pad bieł-čyrvona-biełym ściaham. Jaho prosta prymusiŭ bolš razumny za jaho čałaviek padparadkavacca zakonu. Nie było inšaha vyjścia.

Tamu i treba zrazumieć, što razrucha skončycca roŭnieńka ŭ toj dzień, kali my pieramožam jaje va ŭłasnych hałovach. Dyk z Boham!

Kaliści byŭ papularny tezis, što demakratyja da nas pryjdzie z uschodu, adaptavanaja rasiejcami. Na žal, pakul z uschodu da nas prychodzić amal što adno hłupstva. Heta jakuju treba mieć ułasnuju hałavu dy jakich palityčnych daradcaŭ, kab abviaścić nacyjanalnym śviatam dzień pieramohi nad jak by «palakami» ŭ pačatku XVII st.! Ničoha nia vyjhraŭšy palityčna, novym śviatam Pucin uchitryŭsia pasvarycca i z palakami, i ź biełarusami, i ź litoŭcami, i z ukraincami. Bliskučaje hłupstva. Kab acanić jaho hłybiniu, ujavicie sabie nastupny palityčny prajekt. Dapuścim, u Biełarusi abviaščajuć śviatam 8 vieraśnia, dzień Aršanskaj bitvy, i retranślujuć pieramožnyja relacyi na ŭsiu Rasieju, padklučyŭšy tranślacyju BT na ŭsiu jaje terytoryju. Hłupstva? Prykładna takoje, jakoje ciapier zrabili ŭ Rasiei. Hetaj nieščaślivaj krainie, jak i Biełarusi, taksama nie šancuje z načalnikami, pryčym historyja tam čarhovy raz paŭtarajecca.

Pamiatajecie imperatara Paŭła, jaki vyzvaliŭ ź niavoli Kaściušku, pasłabiŭ hanieńni na ŭnijataŭ i katalikoŭ (sam byŭ hienerałam Maltyjskaha ordenu), faktyčna kročyŭ šlacham eŭrapieizacyi, źmiakčeńnia režymu imperyi. Za što i byŭ zabity, a talenavityja rasiejskija historyki-bajkapiscy stvaryli jamu vobraz błazna. Zatoje sałdafon Mikałaj I, dušyciel vyzvalenčaha paŭstańnia 1830—1831 h. u Polščy i Biełarusi, u rasiejskaj historyi — hieroj. Praŭda, Pucin nie daciahvaje navat da jaho maštabu. Tak što nia budziem mocna pieražyvać — u mnohich sensach naša sytuacyja lepšaja za rasiejskuju.

∎

Alaksiej Chadyka — mastactvaznaviec, redaktar časopisu «Spadčyna».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0