Vitaŭt Kipiel vydaŭ uspaminy pra savieckaje dziacinstva, niamieckuju akupacyju, emihracyju, viartańnie ŭ Biełaruś

Vitaŭt Kipiel naradziŭsia ŭ Minsku ŭ 1927 hodzie ŭ siamji biełaruskich piedahohaŭ u časy «pieršaj biełarusizacyi». Adnak nacyjanalna-dziaržaŭnaje raźvićcio Savieckaj Biełarusi było nieŭzabavie hvałtoŭna spyniena, i ŭ 1930 hodzie baćka Vitaŭta — Jaŭchim Kipiel — byŭ aryštavany, abvinavačany ŭ «nacyjanał-demakratyźmie» i vysłany ŭ Nalinsk Viackaj vobłaści.

Siamja palityčnaha ssylnaha — čatyrochhadovy Vitaŭt z maci — vyjechała za im u Nalinsk, i z hetaha pačałasia daŭhaja daroha aŭtara ŭspaminaŭ praz roznyja histaryčnyja epochi i kantynienty.

Dziacinstva ŭ «nacdemaŭskim» Minsku, žyćcio ŭ rasijskaj vysyłcy — u Nalinsku, Viatcy i Arle, junactva ŭ akupavanym Minsku, maładość u Niamieččynie i Bielhii, stałaje žyćcio ŭ Złučanych Štatach — amal stahodździe biełaruskaj historyi, dzie aŭtar, čałaviek niezvyčajnaha losu, byŭ u huščy padziejaŭ palityčnaha, hramadskaha i kulturnaha žyćcia.

Pavialičyć

U amierykanskaj častcy ŭspaminaŭ Vitaŭt Kipiel raskazvaje pra svaju pracu ŭ Ńju-Jorkskaj publičnaj biblijatecy, Biełaruskim instytucie navuki i mastactva, pra biełaruskuju palityčnuju, hramadskuju i kulturnuju dziejnaść u emihracyi, pra šmatlikija sustrečy z suajčyńnikami z-za «Žaleznaj zasłony».

Paśla 1991 hoda aŭtar časta byvaŭ u Biełarusi i dzielicca ŭ knizie svaimi ŭražańniami ab krainie i ludziach.

U pradmovie da knihi daŭni aŭtaraŭ siabra, biełaruski emihracyjny historyk, žurnalist i hramadski dziajač Jan Zaprudnik piša:

«Kniha Vitaŭtavych uspaminaŭ adznačajecca łakaničnym apaviadalnym stylem, jaki abumoŭleny tym, što spačatku tekst byŭ elektronna nahavorany ŭ hutarcy z redaktaram, Siarhiejem Šupam, a paśla pakładzieny na papieru. Adsiul dynamika apoviedu: karotkija skazy j repliki, ludzi, fakty, histaryčnyja asoby, trahičnyja padziei, zabaŭnyja vypadki. Žyćcio apaviadalnika było nahetulki nasyčanaje, što jon, kab raskazać pra ŭsio, jak by śpiašajecca, paźbiahajučy lišnich słoŭ. Kniha adznačajecca dynamizmam apoviedu, lohkaściu čytańnia, heta — sapraŭdny padziejny kalejdaskop.

Druhaja adznaka ŭspaminaŭ — aŭtarava jomistaja pamiać, u jakoj zachavałasia na dziva šyrokaja j detalizavanaja panarama bytu, naśviatleńnia ŭnikalna dramatyčnaj epochi».

Tekst uspaminaŭ dapaŭniaje kala sotni fatazdymkaŭ i pakazalnik imionaŭ, jaki ŭłučaje kala 800 asobaŭ.

Siarhiej Šupa ŭ svaim fejsbku napisaŭ z hetaj nahody

«Pra toje, kab zrabić hetuju knihu, my damovilisia z aŭtaram hadoŭ dvaccać tamu. Kankretna ŭzialisia za pracu ŭ studzieni 2013, kali ja pryjechaŭ da jaho, i jon mnie nahavaryŭ 40 hadzinaŭ uspaminaŭ. Ja ich śpisaŭ na papieru i adasłaŭ Vitaŭtu, jon heta ŭsio hruntoŭna dapracavaŭ, dasłaŭ čarnaviki mnie, ja ŭsio znoŭ sabraŭ da paradku i viarnuŭ užo na nastupnym uzroŭni apracavańnia. Tady aŭtar pierahledzieŭ usio jašče raz, sioje-toje padhładziŭ i padpraviŭ,

i voś, darahi čytač - pierad taboju nievierahodnyja ŭspaminy ŭnikalnaha čałavieka, XX stahodździe ŭ biełaruskim losie. Miensk 1927-1930, Nalinsk 1930-1933, Viatka 1934, Aroł 1934-1942, Miensk 1942-1944, Niamieččyna 1944-1950, Belhija 1950-1955, ZŠA 1956 i da siońnia, Biełaruś frahmentarna paśla 1991… Kožny čytač znojdzie sabie čas i miesca na svoj hust».

Kniha pradajecca ŭ «Akademknizie» (st. mietro «Akademija navuk»). Kaštuje 234 tys. rubloŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0