Śviatłana Zere — pra stereatypy, źviazanyja z prafiakaściami dziaŭčat 

Siarod adhalinavańniaŭ jaje dziejnaści jość treninh «Žanočy kalektyŭ», u miežach jakoha jana pracuje ź niezdarovym mikraklimatam u asiarodździ kaleh-dziaŭčat, a taksama sa stereatypami, źviazanymi z usprymańniem kamandy z žančyn jak rassadnika plotak i isteryk.

My raspytali Śviatłanu, adkul, na jaje pohlad, źjavilisia takija stereatypy. Ci adroźnivajucca mužčynskija kalektyvy ad žanočych na samoj spravie, i chto adkazny za toje, kali kalehi ź siabroŭ pieratvarajucca ŭ vorahaŭ.

«Nina»: Apisvajučy treninh «Žanočy kalektyŭ», vy kažacie, što asacyjacyi z tym, što heta — vyklučna «plotki i emacyjnaść» stereatypnyja? Jak dumajecie, adkul jany ŭzialisia?

Śviatłana Zere: Jak piša Višen Łakjani ŭ svajoj knizie «Kod estraardynarnaści», adnojčy ludzi prydumali praviły, jakija im dapamahali žyć i zabiaśpiečvali sistemie ŭstojlivaść, ale čas hetych praviłaŭ prajšoŭ, jany pieratvarylisia ŭ duraviły, jakija pieraškadžajuć nam žyć. Paviercie, absalutna niavažna viedać, adkul uziaŭsia hety stereatyp. Kudy važniej razumieć, jak ź im pracavać i jak transfarmavać u toje, što budzie nas nadalej padtrymlivać. Tamu što «tak budzie nam pa viery našaj».

Chto vieryć, što žanočy kalektyŭ — teraryum, toj jaho abaviazkova atrymaje. Ja nikoli nie vieryła ŭ hetuju łuchtu i, kirujučy žanočymi kalektyvami, jašče ni razu nie pamyliłasia. Abažaju pracavać z žančynami! Ale heta nie vyklučaje taho, što ŭ kožnaj bočcy jość łyžka dziohciu.

«Nina»: Čamu navat sami žančyny niaredka kažuć, što «nie chacieli b pracavać u žanočym kalektyvie»?

SZ: Voś mienavita pa hetaj pryčynie! Viedajecie, heta, jak u aniekdocie:

Adzin čałaviek vielmi lubiŭ smažanyja sasiski. Ažaniŭšysia, jon paprasiŭ žonku čaściej ich hatavać. Nieŭzabavie jon zaŭvažyŭ, što pierad tym, jak smažyć sasiski, jana adrazaje ŭ ich končyki. Ździviŭšysia, jon zapytaŭsia ŭ jaje:

— Darahaja, a navošta ty adrazaješ končyki u sasisak? Čamu nie smažyš ich całkam?

— Ja nie viedaju, — adkazała maładaja žonka. — Maja mama zaŭsiody tak rabiła, tamu i ja tak rablu.

Zacikaŭlenyja, jany adpravilisia da jaje mamy.

— Skažy, mama, — spytała dačka. — Čamu ty zaŭsiody adrazaješ končyki ŭ sasisak pierad tym, jak ich padsmažyć?

— Ja nie viedaju, — adkazała mama. — Tak rabiła maja mama, ja vučyłasia hatavać u jaje i rablu tak, jak jana. U nas takaja tradycyja.

I jany ŭtroch nakiravalisia da babuli. Babula siadzieła na kreśle-katałcy, ukutanaja ŭ pled, i spała. Pryjšłosia razbudzić.

— Babula, čamu ty zaŭsiody adrazała končyki u sasisak?

— Nie viedaju, — adkazała babula. — Maja mama zaŭsiody tak rabiła. Pakul nie pozna, treba daviedacca ŭ jaje.

Prababula lažała i rychtavałasia adyści ŭ inšy śviet.

— Skažy, čamu my adrazajem končyki ŭ sasisak pierad tym, jak ich smažyć?

Prababula strapianułasia i ahledzieła svajakoŭ, što jaje akružyli.

— A vy što, da hetaha času hatujecie na toj maleńkaj patelni???

Usialakija duraviły pieradajucca nam z pakaleńnia ŭ pakaleńnie. I my imi karystajemsia, bo asnova našaj asoby — heta pierakanańni i kaštoŭnaści, jakija dapamahajuć sfarmavać ramku realnaści, u jakoj my žyviom, u jakoj razumiejem, što «dobra», a što «drenna» mienavita ŭ hetaj kulturnaj prastory. Historyja pra žanočy kalektyŭ z hetaj sieryi.

«Nina»: Ci možna ŭvohule padzialać kalektyvy na «mužčynskija» i «žanočyja»?

SZ: U mužčynskim pracujuć mužčyny, u žanočym — žančyny. U mužčynskim bolš łohiki, u žanočym — čullivaści i tvorčaści, na moj pohlad. Ale! Jak praviła, my bačym źmiešanyja kalektyvy. I ja ŭpeŭnienaja: jany bolš efiektyŭnyja, čym monahiendarnyja.

Pavialičyć

«Nina»: Kali ŭ kalektyvie ŭsio ž uźnikaje niezdarovaja atmaśfiera, chto ŭ hetym vinavaty? Načalnik? Niapravilnaja stratehija ejčaraŭ?

SZ: Ryba hnije z hałavy. Bo taho ž kadravika najmaje načalnik. Padobnaje pryciahvaje padobnaje.

Zdarajecca, što ŭ adnym vielizarnym kalektyvie šmat adździełaŭ. U 90% ź ich usio supier, a ŭ jakim-niebudź adnym — vielmi drenna. Ja z takim sutykałasia. Dyk tam navat ejčar baicca što-niebudź rabić, tamu što kiraŭnik adździeła — supierprafiesijanał, ale jak lidar kalektyvu — vielmi sprečnaja asoba.

Na hetu temu niekalki hod tamu na «Forum One» u Vilni byŭ razhornuty vystup. Pryvodzilisia vyniki amierykanskich daśledavańniaŭ, u jakich čornym pa biełym było napisana, što nadzvyčajnaha prafiesijanała, jaki stvaraje niespryjalnuju abstanoŭku dla astatniaha kalektyvu, treba prybirać. I lepš uziać na tuju ž pasadu bolš ścipłaha čałavieka, ale ź jarka vyjaŭlenym sacyjalnym intelektam. Urešce karyści budzie bolš.

Ale ŭ nas bajacca hublać supracoŭnikaŭ, miarkujučy, što niekatoryja ź ich — niezamiennyja. Niama niezamiennych! Chto b jakoha vysokaha mierkavańnia nie byŭ pra siabie. I lepš pazbavicca ad padobnaj iluzii raniej.

«Nina»: Ź jakimi prablemami vy pracavali ŭ svajoj praktycy vyratavalnicy žanočych kalektyvaŭ? Raskažycie pra samyja składanyja vypadki.

SZ: Ja nie pracuju vyratavalnicaj. Tamu što heta niepaźbiežna ŭvodzić ciabie ŭ trochkutnik Karpmana, dzie jość achviary i złačyniec. Z tymi, chto znachodzicca ŭ pazicyi achviary, navučańnie praktyčna bieskarysna. Kali ŭ čałavieka va ŭsim vinavatyja ŭsie navakoł, jamu nichto nie dapamoža. Tamu što ŭ jaho niama razumieńnia, što jon moža niešta źmianić, jon pryvyk žyć u roli achviary. Jaho tam škadujuć, jamu tak utulna i zvykła. Barani boh, na šlachu źjavicca toj, chto vyrašyć vyratavać z hetaha raju. Na dziva, tak žyvie vielmi šmat ludziej na ziamli. Tamu ŭ žanočyja kalektyvy ja prychodžu z prahramaj dla tych, chto ŭśviadomiŭ, što ad ich šmat zaležyć.

«Nina»: Niaŭžo čałaviek zvonku sapraŭdy moža dapamahčy razabracca z prablemami kalektyvu? Misija hučyć nierealna.

SZ: Tolki dla tych, u kaho jość ubudavanyja praviły, jakija zakryvajuć kut ahladu.

Na samoj spravie, zadača — nie razabracca z prablemami kalektyvu. Zadača ŭ tym, kab kožny jaho člen zdabyŭ cełasnaść, staŭ paŭnavartasnaj adzinkaj kamandy. A to my ŭsie z vami chodzim traŭmiravanyja (niechta ŭ dziacinstvie, chtości paźniej), u pazicyjach achviary i ličym, što ŭsie vakoł drennyja, ziamla — žudasnaje miesca, dzie ad mianie ničoha nie zaležyć.

Vy nie ŭjaŭlajecie, jakoje zadavalnieńnie ja atrymlivaju ad paviedamleńniaŭ dziaŭčatak, jakija prajšli maje doŭhija prahramy. Jany vychodziać zamuž, zaciažarvajuć, choć da hetaha nie atrymlivałasia, mianiajuć žyćcio i samarealizacyju, vybudoŭvajuć adnosiny ź blizkimi.

Asabliva kranuła mianie historyja dziaŭčyny, jakaja ŭ svaje 43 hady ni razu nie była na mory! Jana ličyła, što nie zasłuhoŭvaje hetaha. I kali jana dasłała mnie paviedamleńni z marskoha bieraha, sa ślazami na vačach i adčuvańniem radaści, ja płakała razam ź joj.

«Nina»: Jak vy staviciesia da situacyj, kali pracadaŭcy abirajuć supracoŭnikaŭ, u zaležnaści ad ich połu?

SZ: Skažu ščyra, mnie zdajecca, tut bolš nadumanaha, čym realnaha. Abo heta sproba niekatorych žančyn, u jakich prablemy z prafiesijnymi navykami, śpichnuć niedastatkovyja skiły na hiendarnuju niaroŭnaść.

Z 19 hadoŭ ja pracuju, pastajanna vučusia i adčuvaju siabie na hałavu vyšej za svaich kaleh. Maje inviestycyi ŭ adukacyju biaskoncyja. I viadoma, u mianie nikoli nie stajała pytańnie, što mnie mohuć admović u pracy tolki tamu, što ja žančyna. U 24 hady ja pryjšła na partał TUT.BY i skazała «ja pabuduju vam adździeł prodažaŭ i zaadno jašče kantent-prajekt». Naŭrad ci maim pracadaŭcam była sprava da taho, što ja žančyna. Im było važna, što ja ŭmieju i jak ja budu vykonvać abiacanaje.

Nu, a kali chtości sapraŭdy sutykajecca z hiendarnaj niaroŭnaściu pry ŭładkavańni na pracu. Radujciesia! Vy ŭbačyli, što vaš načalnik — idyjot jašče da taho, jak stali ź im pracavać.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0