Kaniec «mutnaj schiemy». Što zaraz budzie z polskimi pracoŭnymi vizami dla biełarusaŭ
Z 1 červienia ŭ Polščy dziejničaje stražejšaje mihracyjnaje zakanadaŭstva. Ciapier biełarusaŭ biaruć na pracu ź vizami tolki dvuch typaŭ: z pracoŭnaj i ź vizaj na padstavie Karty palaka. Radyjo Svaboda pahladzieła, što mianiajecca.
Pra źmieny ŭ polskim vizavym zakanadaŭstvie ŭ razmovie z Svabodaj ekspertka ŭ vizavych pytańniach i redaktarka partału Visaflow.live Anastasija Łysakoŭskaja kaža, što ŭ pryncypie ničoha nie źmianiłasia.
«Z pracoŭnaj polskaj vizaj u Polščy pracavać pa-raniejšamu možna. To bok uzmacniŭsia tolki kantrol: ciapier pracadaŭcy, jakija dali dazvoł na pracu kankretnamu čałavieku, abaviazkova pavinny paviedamlać, što novy supracoŭnik da ich nie prybyŭ ci zvolniŭsia raniej.
Adnak heta nie datyčycca siemjaŭ, dzie muž, naprykład, padajecca (źviartajecca pa dazvoł na žycharstva. — RS) z pracoŭnaj vizaj. Jaho siamja moža padavacca ź luboj inšaj: žonka moža padacca na abjadnańnie siamji i pačać pracavać, kali atrymaje kartu pobytu (dazvoł na žycharstva. — RS). U inšym vypadku joj taksama spatrebicca pracoŭnaja viza» — tłumačyć ekspertka.
Pracoŭnaja viza dazvalaje inšaziemcu znachodzicca ŭ Polščy bolš za 90 dzion i zvyčajna vydajecca na termin ad 180 da 365 dzion. Kab jaje atrymać, patrebna zaprašeńnie ad polskaha pracadaŭcy, zaśviedčanaje ŭ Urzędzie Pracy (biuro zaniataści pry miascovaj administracyi).
«Złavić» datu
Vialikaj prablemaj dla biełarusaŭ zastajecca zapis u vizavy centar. Zrabić heta ciažka, navat majučy zaprašeńnie. «Złavić» datu na sajcie amal nierealna, pasłuhi pasiarednikaŭ davoli doraha kaštujuć i nie harantujuć zapisu, a pahatoŭ atrymańnia vizy. U Miensku zapisu ŭ vizavy centar ludzi čakajuć paŭhoda i bolš, u Bieraści i Horadni krychu mienš.
Jašče paru hadoŭ tamu, majučy dazvoł na pracu ŭ Polščy, ludzi mieli vielmi vysokuju imaviernaść atrymać pracoŭnuju vizu typu D. Ciapier biełarusam čaściej admaŭlajuć u pracoŭnych vizach, kaža Anastasija Łysakoŭskaja.
Adna z pryčynaŭ admovaŭ — nievykarystańnie raniej atrymanaj pracoŭnaj vizy adpaviedna pryznačeńniu. Praz składanaści z turystyčnymi vizami biełarusy kuplali pracoŭnyja zaprašeńni, atrymlivali pracoŭnyja vizy i ź imi padarožničali pa krainach Eŭraźviazu, sustrakalisia z svajakami. I navat nie sprabavali ŭładkavacca na pracu ŭ Polščy — bo ŭ ich byli inšyja mety.
Uzmocnieny kantrol
Zhodna z novymi polskimi vizavymi praviłami, pracadaŭca ciaham 7 dzion musić painfarmavać vajavodu praz partał Praca.gov.pl, kali inšaziemiec:
— nie pačaŭ pracavać ciaham 2 miesiacaŭ z pačatku dziejańnia dazvołu;
— spyniŭ pracu bolš čym na 2 miesiacy;
— skončyŭ pracavać raniej čym za 2 miesiacy da skančeńnia terminu dziejańnia dazvołu.
Kali pracadaŭca nie painfarmuje ŭłady pra heta, jaho karajuć štrafam 5 tysiač złotych.
«Nie ad dobraha žyćcia»
Biełaruska Daša, jakaja pracuje ŭ Poznani, raskazała, što dvojčy «kuplała» ŭ Biełarusi zaprašeńni na pracu ŭ Polšču dla baćki.
Sama jeździć u Biełaruś jana nia moža — achviaravała ŭ 2020-m hodzie fondu BySol. Pryznajecca, što nabyvała za hrošy lipavyja zaprašeńni na pracu, bo sama maje dakument na časovy pobyt, zaprasić svajakoŭ nia moža.
«Samo zaprašeńnie kaštavała kala 100 eŭra — u niejkuju budaŭničuju arhanizacyju pad Varšavaj (tady byli abviestki ŭ internecie). Kab zapisacca ŭ vizavy centar, u 2022 hodzie daviałosia zapłacić «pamahatym» 500 rubloŭ, u 2023-m — 600 rubloŭ. Choć dla taty była prydumana niejkaja praŭdapadobnaja lehienda, jon zaŭsiody vielmi chvalavaŭsia pry pierasiačeńni miažy, bo polskija mytniki zadavali niazručnyja pytańni. Ale razy čatyry jon pryjaždžaŭ da mianie z tymi pracoŭnymi vizami.
Razumieju, što heta drenna, ale, paviercie, nie ad dobraha žyćcia biełarusy karystalisia takoj mutnaj schiemaj. Soramna, ale ŭ mianie nie było inšaha vyjścia… Ciapier, napeŭna, «kramka zakryłasia» — palaki ŭzmacnili kantrol (jak, darečy, było i z prahramaj Poland. Business Harbour, u jakoj ja relakavałasia ŭ Polšu jašče ŭ kastryčniku 2021-ha). Navat z sapraŭdnym pracoŭnym zaprašeńniem ciapier amal niama šancaŭ zapisacca ŭ vizavy centar u Miensku», — kaža Daša.
«Niametavaje vykarystańnie vizaŭ»
U 2024 hodzie Polšča skasavała prahramu Poland. Business Harbour, jakaja dapamahała specyjalistam IT-sektaru, fryłanseram, startapam paskorana atrymlivać vizy, akazvała dapamohu ŭ rehistracyi biznesu, padtrymku pry pierajeździe. Adna z pryčyn skasavańnia — mienavita «niametavaje vykarystańnie vizaŭ».
Imavierna, tamu z 1 červienia 2025 hodu ŭviedzienyja źmieny ŭ mihracyjnaje zakanadaŭstva i ŭzmocnieny kantrol za inšaziemcami i za polskimi pracadaŭcami.
Zhodna z novymi papraŭkami ŭ mihracyjnym zakanadaŭstvie, ciapier inšaziemcy z dazvołam na žycharstva (DNŽ) u inšych krainach Eŭraźviazu nia mohuć aficyjna pracavać ŭ Polščy, tłumačyć ekspertka ŭ vizavych pytańniach Anastasija Łysakoŭskaja
«Ciapier nielha mianiać DNŽ inšaj krainy EZ na polski DNŽ. Vyklučeńnie — uładalniki Blue Card i asoby z statusam pastajannaha rezydenta Eŭraźviazu», — kaža ekspertka.
Jana tłumačyć, što, atrymaŭšy polskuju pracoŭnuju vizu i trapiŭšy ŭ Polšču, biełarusy mohuć źviarnucca pa dazvoł na žycharstva. Kali dakumenty ŭ čałavieka pryniali, jamu staviać štamp u pašparcie. Čakańnie stanoŭčaha rašeńnia moža raściahnucca — u niekatorych vajavodztvach Polščy da paŭtara hodu.
Praŭda, navat kali termin dziejańnia pracoŭnaj vizy skončyŭsia, možna lehalna zastavacca ŭ Polščy. Možna taksama vyjechać ŭ Biełaruś, adnak kab paźniej viarnucca ŭ Polšču, nieabchodna budzie atrymać novuju vizu, a heta niasie šmat prablemaŭ i vydatkaŭ.
«Naŭrad ci ŭdasca atrymać pracoŭnuju vizu»
IT-specyjalist Andrej (poŭnaha imia nie padajem dziela biaśpieki. — RS) žyvie ŭ Biełarusi, pierajaždžać nikudy nie źbirajecca: u siamji prastornaja novaja kvatera, u žonki ŭ Miensku dobraja praca, u sužencaŭ pažyłyja baćki. U 2023 hodzie jon užo pryjaždžaŭ u Polšču amal hod pracavać z pracoŭnaj vizaj — u polskich kalehaŭ byŭ cikavy prajekt.
«Raniej atrymać pracoŭnuju vizu było davoli prosta. Dva hady tamu ja adkryŭ vizu katehoryi D. Lehalna pracavaŭ u Varšavie miesiacaŭ 10, jeździŭ u Biełaruś da siamji. Uvosień 2025 hodu źbiraŭsia znoŭ pajechać. Vyvučyŭ źmieny ŭ mihracyjnym zakanadaŭstvie. U pryncypie, dla sumlennych ludziej ničoha nie źmianiłasia — tearetyčna z pracoŭnaj vizaj u Polščy možna aficyjna pracavać.
Ale prablema ciapier u inšym — jak atrymać tuju pracoŭnuju vizu. Zaraz u Miensku heta amal nierealna. Navat majučy aficyjnaje zaprašeńnie na pracu, ludzi pavinny zapisvacca ŭ vizavy centar, prachodzić veryfikacyju, źbirać poŭny pakiet dakumentaŭ — na ahulnych padstavach. Čuŭ šmat historyjaŭ, jak heta ciažka, sam pasprabavaŭ… Ja realist: naŭrad ci ŭdasca. Škada, viadoma», — razvažaje Andrej.
Kamientary