in memoriam
Reabilitacyi nie dačakaŭ
14 śniežnia ŭ Navahradku na 79-m hodzie žyćcia pamior paet Samson Piarłovič. Pamior ščyry biełarus. Pamior piaśniar-samavučka z Navahradčyny.
Hitleraŭskija i stalinskija lahiery nia źniščyli ŭ im sumleńnia, lubovi da rodnaj Navahradzkaj ziamli, da biełaruskaha słova.
Samson Piarłovič (a razam ź im 18 siabroŭ, u tym liku i ja) 29—30 žniŭnia 1947 h. vajskovym trybunałam Baranavič byli asudžany na 8—25 hadoŭ źniavoleńnia za prynaležnaść da padpolnaj patryjatyčnaj arhanizacyi “Sajuz vyzvaleńnia Biełarusi” (SVB). Samson atrymaŭ 10 hadoŭ.
Pry aryšcie ŭ jaho byŭ znojdzieny vierš “Padnimajecca kryŭda”, za jaki ź mienskaj “amerykanki” Piarłoviča vadzili pad kanvojem da samoha Canavy. Vielmi ž tamu chaciełasia pabačyć junaka, jaki paśmieŭ uźniać hołas suprać Stalina i jahonych padchalimaŭ.
Ja razam ź Piarłovičam prajšoŭ praz pakuty na lesapavałach Uść-Vym, na budaŭnictvie šachtaŭ u Karłahu, spaŭ razam ź im na hołych narach. I tam, na hołych narach, Piarłovič składaŭ vieršy biez ałoŭka, jakija my vučyli na pamiać dla budučyni.
U 1956 h. Piarłovič viarnuŭsia ŭ svoj Navahradak, pracavaŭ, pisaŭ vieršy. Vyjšli z druku jahonyja zborniki “Zajac na biarozie”, “Čaradziejny ahoń”, “Biaśśmiertnik”. Samson rychtavaŭ materyjały jašče dla adnaho zbornika. Nie paśpieŭ...
Reabilitacyi nie dačakaŭ.
Z 18 siabroŭ SVB ciapier zastalisia ŭ žyvych tolki try.
Chočacca vieryć, što pryjdzie čas, Navahradčyna ŭšanuje imia svajho słaŭnaha syna i ziernie, pasiejanaje im, uzydzie bujnym kołasam.
Niachaj jamu jaho lubaja Navahradzkaja ziamielka budzie pucham.
Kastuś Ramanovič, Pinsk
Samson Piarłovič
Padnimajecca kryŭda
I nočču, i dniom padchalimy skulać
Pra roskvit žyćcia, pra svabodu.
Ad hetaj “svabody” až stohnie ziamla,
U “roskvicie” tym – śmierć narodu,
Bo Stalin-tyran, i starych, i małych
Zaprehšy ŭ pryhonnyja jormy,
Niavinnaj kryvioj suciašaje ikły,
Kamu kolki žyć, stavić normy.
Ludziej kab prymusić pakorna maŭčać
Pad stracham, jak viaźniaŭ biaspraŭnych,
Sa zhrajaj svajoju pačaŭ vyniščać
Narodu synoŭ samych słaŭnych.
A kab zasłužyć i praklony, i bol,
Klajmom strašnym – “vorah narodu”
Klajmiać čałavieka, dy ŭsio štoraz bolš
Źniščajuć ludziej z kožnym hodam.
Kali b udałosia ŭsie kości sabrać
Usiudy, dzie pali achviary,
Z kaściej tych, napeŭna, uźniałasia b hara,
Što rvała b viaršyniaju chmary.
A ślozy i kroŭ, što zamučany lud
U hory biaźlitasnym vyliŭ,
Kab nie pranikali ŭ matulu-ziamlu.
I sonca, mabyć, patušyli b.
Ci ž vycierpić kryŭda? Miljonam hałoŭ
Jana jašče hrozna paŭstanie!
Chiba chto apošnim sumleńniem ahłoch,
Toj tolki mo ścierpić maŭčańnie.
Navahradak, 1947 h.
Ciapier čytajuć
«Dali 3600 rubloŭ štrafu». Na biełarusku napisaŭ palityčny danos chłopiec, ź jakim jana chadziła na spatkańni i jakoha złaviła na zdradzie26
Kamientary