Biełaruskija biblijateki zachraśli ŭ minułym stahodździ
Pavodle apošnich aficyjnych dadzienych, u Biełarusi 3738 publičnych biblijatek. Karyść ad ich biez naśpiełych reform niaŭchilna źnižajecca.
Što rabić? Adkazy na mnohija pytańni ŭ hetaj śfiery ŭžo byli znojdzienyja padčas reformaŭ u Jeŭrasajuzie, vopyt całkam možna było b pieradać Biełarusi ŭ miežach «Jeŭrapiejskaha dyjałohu ab madernizacyi».
Adnak siońnia ŭłady ihnarujuć nie tolki zamiežny dośvied takich reformaŭ, ale i navat ułasnyja płany.
Jeŭrapiejskija padkazki
Nieabchodnaść refarmavać biblijateki — heta nie ŭnikalnaja biełaruskaja prablema. Tak ci inakš z padobnaj zadačaj sutyknulisia usie krainy: u XXI stahodździ funkcyi biblijatek paprostu źmianiajucca.Užo niama nieabchodnaści (jak i sensu) prosta źbirać u adnym budynku jak maha bolš papiarovych knih. Biblijateka siońnia stanovicca nie schoviščam viedaŭ, ale łakalnym sacyjakulturnym centram.
Taki farmat biblijateki praduhledžvaje nie tolki palicy z knihami, ale i ŭ bolšaj stupieni hibrydyzacyi roznych ustanoŭ u adnoj prastory: adukacyjny centr, vystaŭnaja zała, prastora dla hramadskich inicyjatyŭ.U padobnych reformach vielmi paśpiachovaja biblijatečnaja sistema ZŠA. Siońnia amierykanskaja biblijateka — heta sapraŭdny hramadski centr, a ŭ małych haradach — jašče i turystyčny infacentr.
Ale pierš čym bracca za hetyja novyja spravy, biblijatekam treba było b razabracca z samym tradycyjnym — knihazachavańniem.I tut taksama nie abyścisia biez abjadnańnia.
Siońnia ŭ Biełarusi roznyja biblijateki padparadkoŭvajucca roznym dziaržstrukturam, u vyniku čaho možna nazirać u pary sotniaŭ mietraŭ adna ad adnoj biblijateku škoły, univiersiteta i miascovuju rajonnuju (haradskuju).Naturalna, ich fondy šmat u čym supadajuć, dy i čerhaŭ tam nie vidać, tak što abjadnańnie takich biblijatek u adnu dazvoliła b niezaŭvažna dla čytačoŭ zekanomić hrošy padatkapłacielščykaŭ.
Biełarusi tut jość u kaho pavučycca: z anałahičnaj situacyjaj užo spravilisia ŭ Jeŭrasajuzie, dzie biblijateki finansujucca i kaardynujucca na municypalnym uzroŭni.Heta pakazvaje, što ŭ Biełarusi treba pravieści kompleksnyja reformy, u tym liku ŭzmacnić rolu miascovaha samakiravańnia i pieradać bolš ułady jaho orhanam.
Infarmatyzacyja pravaliłasia
Paŭnavartaja praca ź infarmacyjaj niemahčymaja biez vykarystańnia sučasnych techničnych srodkaŭ — infarmatyzacyi biblijatečnaj sistemy. Jak adznačaŭ Uładzimir Šyškin, namieśnik načalnika ŭpraŭleńnia ŭstanoŭ kultury i narodnaj tvorčaści Minkulta, «biblijateki źjaŭlajucca bazavym elemientam u pracesie infarmatyzacyi hramadstva».
Taho ž mierkavańnia byli i aŭtary dziaržprahramy «Elektronnaja Biełaruś» na 2003–2010 hady, paviedamlajučy, što «najbolš prasunutaj u vykarystańni
U ramkach dziaržprahramy heta vyjaviłasia ŭ nastupnych punktach: «Stvaryć karparatyŭnuju biblijatečnuju sietku ŭ składzie Nacyjanalnaj biblijateki Biełarusi, respublikanskich i abłasnych biblijatek i rehijanalnych infarmacyjnych centraŭ» i «Stvaryć na bazie sietki respublikanskich biblijatek sistemu karparatyŭnaj katałahizacyi vydańniaŭ i viadzieńnia zvodnaha elektronnaha katałoha».
Jaki ž vynik vaśmi hadoŭ pracy nad dziaržprahramaj?Jašče ŭ pačatku 2011 hoda
Jaje zadača — «aŭtamatyzavać biblijahrafičnuju rehistracyju ŭsioj knižnaj pradukcyi i srodkaŭ masavaj infarmacyi Biełarusi, zabiaśpiečvać dostup addalenych karystalnikaŭ da resursaŭ dziaržaŭnaj biblijahrafičnaj infarmacyi Biełarusi, a aŭtaryzavanyja karystalniki mohuć samastojna farmiravać zapyty i atrymlivać nieabchodnuju infarmacyju z bazy dadzienych». Hučyć pryhoža, adnak u rečaisnaści jość tolki «Zvodny elektronny katałoh», jaki abjadnoŭvaje fondy tolki troch (!) biblijatek.
Dla taho kab aščadzić na jaho źmieście i abličboŭcy kožnaj nieŭnikalnaj knihi, biblijateki pavinny być źviazany ŭ adzinuju sietku. Znoŭ ža, taki dośvied u śviecie jość: naprykład, va ŭsich biblijatekach Skandynavii, Izraila staić adnolkavaje prahramnaje zabieśpiačeńnie, što dazvalaje kaardynavać elektronnyja katałohi i lohka abjadnoŭvać elektronnyja resursy ŭ adzinuju sietku.Vidavočna, što dla zručnaha karystańnia patrebien paŭnavartasny ahulnanacyjanalny katałoh, jaki ŭklučaje ŭ siabie ŭsie fondy ŭsich biblijatek.
Jość i bolš blizkija — hieahrafična i palityčna — prykłady realnaj infarmatyzacyi biblijatečnaj sistemy. Tak, va Ukrainie isnuje paŭnavartasny ŭsieŭkrainski elektronny katałoh biblijatečnych fondaŭ. Pakolki ŭsie biblijateki majuć svaju śpiecyjalizacyju (naprykład, litaratura na francuzskaj movie ci pa jurysprudencyi), kožnaja ź ich papaŭniaje elektronny katałoh svajoj častkaj materyjałaŭ.
Vynikovy katałoh usich biblijatečnych fondaŭ jość u adkrytym dostupie ŭ internecie.
Nie vychodziačy z domu, kožnyachvotny moža znajści ŭ katałohu patrebnuju knihu, zamović jaje i praź niekatory čas atrymać papiarovuju viersiju ŭ bližejšaj biblijatecy.
Pahroza kansiervacyi
Kodeks pra kulturu, jaki znachodzicca na stadyi abmierkavańnia, pieršapačatkova daŭ nadzieju na tak nieabchodnyja reformy.Adnak z ulikam taho, što abmierkavańnie kodeksa pakul viadzie tolki da jaho vypustošvańnia, jość pieraściarohi, što da času ŭstupleńnia ŭ siłu dakumient moža stracić pazityŭny patencyjał (jak heta ŭžo zdarałasia raniej, naprykład z Kodeksam ab adukacyi).
Inšaja prablema — heta dziaržprahrama «Kultura Biełarusi» na 2011–2015 hady, jakaja kanceptualna viadzie da kansiervacyi ciapierašniaj situacyi ŭ biblijatekach i nie miarkuje realna patrebnych reformaŭ.
Kab hetaha paźbiehnuć, uładam varta tolki rašycca na reformy i prysłuchacca da niezaležnych ekśpiertaŭ, roŭna jak i da daśviedčanych prafiesijanałaŭ ź dziaržstruktur.Pry zachavańni siońniašnich tendencyj maralnaje sastareńnie biblijatek u pierśpiektyvie budzie tolki narastać.
Kamientary