Nasta Daškievič (Pałažanka): Niaŭžo za adzinaccać hadoŭ nas stała tak mała?
Mianie ceły dzień nie pakidaje adna i taja ž dumka. Što z nami? Što stałasia z našym narodam?
U 2003 hodzie, mnoha ci mała, ale adzinaccać hadoŭ tamu, chavali Vasila Bykava. U presie i archivach možna znajści bahata repartažaŭ, dzie vy pierakanajeciesia ŭ tym, što pachavańnie Bykava było nie dziaržaŭnym, a narodnym. Trunu nieśli na rukach – ad Domu litaratara, što mieściŭsia ŭ rajonie parka Horkaha da Uschodnich mohiłak. Dziesiacityčnaje šeście – demanstracyi lubovi, pašany, addanaści da svajho praroka, piśmieńnika, hieroja, što ŭtapała ŭ kvietkach i bieł-čyrvona-biełych ściahach.
11 hadoŭ tamu. Niaŭžo ŭsio tak źmianiłasia? Dzie tyja ludzi? Chaj sabie bieź ściahoŭ, ale dzie tyja, što ŭmieli šanavać i lubić usim narodam? Niama tych? A dzie ich dzieci? 11 hadoŭ – i jak mnoha źmianiłasia… Ja nie chaču razvažać pra dziaržavu, katoraja ihnaruje hetyja postaci pry žyćci i baicca niabožčykaŭ.
Chacia by vyzvalili dzietak z zaniatkaŭ pa biełaruskaj movie i litaratury, kab raźvitacca z tymi, chto hetuju movu i słova pranieśli ŭsio žyćcio jak ściah. Chacieli b – zrabili. Ale ładna. Budziem razvažać pra tych, chto prychodzić nie na zahad, a sercam paklikanyja.
Niaŭžo nas tak mała stała? Adzinaccać hadoŭ. Nie vierycca.
Znajšoŭsia vierš Hienadzia Buraŭkina da Vasila Bykava. Jon aktualny jak da samoha šanoŭnaha Hienadzia, tak i da dziadźki Ryhora i tych, chto pakidaje nas sam-nasam z hetaj strašnaj, balučaj i złoj epochaj, dzie na raźvitańnie z nacyjanalnymi hienijami prychodziać niekalki socień ci moža tysiača čałaviek.
Daruj, Vasil, za ŭsio, što pieranios,
Za voraham naniesienyja rany,
Za brudnyja plaŭki z teleekranu,
Za ślozy ŭšackich śsiečanych biaroz.
Daruj, što ŭsie svaje ziamnyja dni
Ty aziraŭsia z horyčču mižvoli
Na pamiaci zakinutaje pole
I spadziavańnia spalenyja pni.
Daruj za naš nialitaścivy čas,
Za cichaje kanańnie rodnaj movy,
Za ŭdziačnaści zapoźnienyja słovy.
I davajcie pamiatać pra tych, chto žyvy. Pra tych, chto pobač. Pra Niła Hileviča davajcie ŭzhadajem. Kab napisać jamu list, telehramu, pieradać kvietki i padziakavać za toje, što jość. Što z nami. Padziakavać, kab było ciopła na dušy i ŭ nas, i ŭ ich. Padziakavać. Nie ŭpuścić hetuju mahčymaść. Navat kali novaja epocha, što pryjšła praz 11 hadoŭ, zhubiła sumleńnie i serca naroda – my ž jość, my ž žyvyja, my ž tut niedaremna.
Kamientary