Zarehistravanaja pieršaja ŭ śviecie śmierć čałavieka ad ptušynaha hrypu H5N5. Voś što treba viedać
Ptušyny hryp typu H5N1 u apošnija hady infikuje ŭsio bolšuju kolkaść ludziej pa ŭsim śviecie. Ale niadaŭna adbyłosia pieršaje zarehistravanaje ŭ śviecie zaražeńnie čałavieka virusam ptušynaha hrypa typu H5N5. Pacyjent pamior. Što heta za virus i ci čakaje nas novaja pandemija?
U pačatku listapada žychar akruhi Hrejs-Charbar, što na paŭdniova-zachodnim cichaakijanskim uźbiarežžy štata Vašynhton, ciažka zachvareŭ z hrypapadobnymi simptomami, uklučajučy vysokuju tempieraturu, dychalnuju niedastatkovaść i zbłytanaść śviadomaści.
Jaho špitalizavali, i 14 listapada aficyjna paćvierdziłasia, što analizy vyjavili infiekcyju virusa ptušynaha hrypu H5N5. Pacyjent, pažyły čałaviek sa spadarožnymi zachvorvańniami, prachodziŭ lačeńnie ŭ balnicy, ale pamior 21 listapada.
Heta było pieršaje zarehistravanaje zaražeńnie čałavieka virusam hrypam H5N5.
Što takoje virus hrypu H5N5?
Virusy hrypu H5N5 — heta raznavidnaść ptušynaha hrypu (virus hrypu A), jaki, jak vynikaje z nazvy, pieravažna paražaje ptušak. U navucy takija virusy kłasifikujucca jak «vysokapatahiennyja» albo «nizkapatahiennyja» ŭ zaležnaści ad taho, nakolki ciažkija simptomy jany vyklikajuć mienavita ŭ svojskaj ptuški (ich ciažkaść taksama adroźnivajecca ŭ inšych vidaŭ ptušak).
Štam H5N5, jak i jaho šyroka viadomy «svajak» H5N1, adnosicca da vysokapatahiennych formaŭ — jon vyklikaje ciažkija simptomy i vysokuju śmiarotnaść ptušak.
Adkul jon uziaŭsia?
Dakładna nieviadoma. Ale pacyjent trymaŭ na prysiadzibnym učastku statak svojskaj ptuški, jaki kantaktavaŭ ź dzikimi ptuškami.
H5N5 sustrakajecca ŭ dzikich ptušak pa ŭsim śviecie, i jaho pieradača ŭ statki svojskaj ptuški źjaŭlajecca davoli zvyčajnaj źjavaj. Adnak heta pieršy vypadak, kali virus hrypu H5N5 pajšoŭ na krok dalej i infikavaŭ čałavieka.
Što aznačaje nazva? Ci padobny jon na H5N1?
Kłasifikacyja virusaŭ hrypu A zasnavanaja na dvuch białkach, jakija znachodziacca na pavierchni virusnaj čaścicy: hiemahlutyninie (HA) i niejraminidazie (NA). Hetyja białki — mišeni dla našaj imunnaj sistemy, tamu virusy ŭvieś čas mucirujuć, stvarajučy novyja padtypy.
Nazvy H5N1 i H5N5 pakazvajuć na strukturu hetych białkoŭ. U abodvuch virusaŭ białok HA adnosicca da adnaho typu (H5), ale białki NA — roznyja (N1 suprać N5). Hienietyčnyja daśledavańni pakazvajuć, što virus H5N5 — heta asobny štam, jaki adroźnivajecca ad daminujučaha ciapier H5N1. Heta padobna da taho, jak ludzi mohuć chvareć na roznyja štamy siezonnaha hrypu (naprykład, H1N1 i H3N2) u adzin i toj ža hod.
Ci varta nam turbavacca ab tym, što budzie dalej?
H5N5 źjaŭlajecca ekałahičnaj i sielskahaspadarčaj pahrozaj. Heta dosyć składana, ale ptušyny hryp patrabuje našaj uvahi, bo moža stać pryčynaj novych pandemij.
U doŭhaterminovaj pierśpiektyvie ryzyka novaj pandemii vielmi značnaja. Ale varta pamiatać, što, choć hryp lepš za luby inšy virus umieje źmianiać vid haspadara i stvarać pandemii, zrabić heta virusu ŭsio jašče nievierahodna ciažka.
Pieravažnaja bolšaść vypadkaŭ pierachodu ptušynaha hrypu na ludziej źjaŭlajucca adzinkavymi padziejami. I ich nastupstvy niepradkazalnyja. Bolšaść ź ich davoli lohkija — naprykład, jany vyklikajuć kanjuktyvit — ale niekatoryja mohuć być vielmi ciažkimi, jak u vypadku ź pieršym zarehistravanym vypadkam H5N5. Ale paśla infikavańnia adnaho čałavieka bolšaść virusaŭ ptušynaha hrypu nie raspaŭsiudžvajucca dalej.
Navukoŭcy buduć sačyć za niekalkimi tryvožnymi prykmietami taho, što virus moža adaptavacca da ludziej, asabliva za lubymi namiokami na pieradaču ad čałavieka da čałavieka. Niama nijakich prykmietaŭ taho, što heta adbyłosia ciapier.
Prynamsi pakul što dla čałaviectva ryzyka ad H5N5 zastajecca nizkaj, i niama pryčyn dumać, što heta było niešta bolšaje, čym trahičny adzinkavy vypadak. Adnak u virusaŭ hrypu budzie šmat mahčymaściaŭ pasprabavać jašče raz. Pakolki H5N5 i inšyja padtypy virusa ptušynaha hrypu praciahvajuć cyrkulavać, važna, kab my praciahvali ŭvažliva sačyć za hetym virusam.
Aŭtar artykuła — Ed Chatčynsan (Ed Hutchinson). Jon prafiesar u Centry daśledavańniaŭ virusaŭ MRC-Univiersiteta Hłazha. Artykuł, pierakładzieny z aryhinała (ź nievialikimi skaračeńniami) z dazvołu aŭtara, byŭ apublikavany ŭ časopisie The Conversation pad nazvaj «First human bird-flu death from H5N5 — what you need to know». Artykuł raspaŭsiudžvajecca pad licenzijaj CC-BY-ND 4.0.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary
Šmat času pračytać nie zajmaje. Razumieješ pračytanaje nie adrazu. I nie da kanca. I charošy padručnik vučyć šukać nieviadomaje. Być hatovym da taho, što zapamiatanaje taboju apyniecca starym pohladam na iścinu.
1. Bolš raznastajniejšaha za virusy reałma (kłaśsifikacyjnaj hrupiroŭki stvałavoha uzroŭnia) nie isnuje, tamu što virusy žyvuć na usich inšych formach žyćcia, kletačnym aparatam jakich karystajucca.
2. U padručniku na dvuch prostych prykładach -
retravirusa (adnanitačnaha RNK ) Human Imunodeficiency Virus i
Human Influenza Virus (vaśminitačnaha RNK)
- demanstrujecca roźnica pamiž adnanitačnymi i vaśminitačnymi RNK virusami.
Adnanitačny VIČ utrymlivaje u kapsidzie RNK i adzin białok - zvarotnuju transkryptazu. Jana pierapisvaje virusnuju RNK na DNK, stvarajučy hibrydnuju śpiral RNK-DNK, ale
robić prynamsi adnu pamyłku
u kožnym cykle replikacyi. (Heta pačatak, dalej budujecca DNK-DNK śpiral, jakaja i ubudoŭvajecca u śpiral DNK kletki haspadara.) U vyniku VIČ, jaki zajšoŭ u makrafah haspadara, mutuje u arhaniźmie nielečanaha infikavanaha da formy, zdolnaj inficyravać T-limfacyty.
Z 1908-ha hoda Simian Imunodeficiency Virus (Virus Imunadeficyta Małpaŭ) pieraskokvaŭ na čałavieka niekalki razoŭ, niezaležna i ad roznych vidaŭ monkey (chvastatych małpaŭ). Niedakładnaść kapiravańnia nakiroŭvaje evalucyju adnanitačnaha RNK virusa.
Virus Hrypa Čałavieka - vaśminitačny (zvyčajna). Pry umovie traplańnia u adnu kletku haspadara dvuch roznych štamaŭ, pry hienieracyi novaha pakaleńnia nitki prosta
pieramiešvajucca.
U vyniku atrymoŭvajecca novy virus. Evalucyju vaśminitačnaha virusa nakiroŭvaje rekambinacyja. (Prosta heta praściej za mutacyju)
Na madeli evalucyi virusa hrypa čałavieka paznačany daty:
1918 (ispanski),
1950 (ispanski, jaki "uciok" z łabaratoryi u 1977-m hodzie i staŭ "ruskim"),
1957 (azijacki),
1968 (hankonhski),
1977 (ruski, uciakač z łabaratoryi, dzie zachoŭvaŭsia z 1950-ha),
2009 (iznoŭ ispanski, ale ź nitak virusaŭ hrypa śvini - 5 nitak, dzikaj paŭnočna-amierykanskaj vutki -2 nitki, i čałavieka-1 nitka).
Na datu druku padručnika ( 2018 ) aktualnymi ličylisia infiekcyi H3N2(hankonhski) i N1N1(ispanski).
U novanarodžanaha dziciaci vorhany imunnaj sistemy jašče nie sfarmiravalisia, u vielmi staroha - nie mohuć funkcyjanavać z efiektyŭnaśćciu zdarovaha darosłaha. Tamu dzie hetyja kahorty - hrupa ryzyki dla staroha, viadomaha imunnaj sistemie usioj papulacyi N1N1 albo H3N2.
Nastupstvy hrypa zvyčajnaj virulentnaści (N1N1,H3N2) pradkazalnyja - lohkaja forma dla zdarovaha darosłaha, śmierć dla novanarodžanaha i vielmi staroha.
Niepradkazalnaja padzieja rekambinacyi nitak u kletkach haspadara.
Jość tolki viadomyja šlachi: dziki vid (ježy čałavieka) -> damašni vid (ježy čałavieka)+sam čałaviek, jaki ź joju vozicca+virusołah, jaki vozicca ź virusam u łabaratoryi.
Dziakuju za infarmacyju, pra ZAREHISTRAVANUJU śmierć ad kambinacyi H5N1.
Ja b sačyŭ i za łabaratoryjaj, dzie izaliravali štam.
Miarkujecca, što u 1918-m usie vosiem nitak čałaviečy virus hrypa N1N1 uziaŭ ad vutki.
Ale pa stanu na 2009 ludzi užo stolki viedajuć pra virus hrypa, što mohuć vydać recept rekambinacyi taho ž samaha N1N1 (5 nitak ad virusa hrypa śvini, 2 nitki ad virusa hrypa vutki paŭnočna-amierykanskaj dzikaj, 1 nitka ad hankonhskaha virusa hrypa čałavieka H3N2).
Mohuć taksama zhadać vypadak "uciokaŭ" virusa N1N1, zachoŭvajemaha z 1950-ha, ź niejkaj łabaratoryi, viadomy jak "ruski" hryp.
Lubaja nieznajomaja čałaviečaj papulacyi kambinacyja, budzie pandemičnaj z-za naiŭnaści imuniteta. Praz 2-3 hady imunitet vypracujecca suprać hetaj kambinacyi. I spracuje praz hady u tych chto vyžyŭ padčas pandemii, ale tolki suprać znajomaj kambinacyi.