Biełaruskaja hłybinia. Padlik radzimak

…viarnisia ŭ ziamlu tvaju,
na radzimu tvaju,
i Ja budu dabračynić tabie!
Byćcio 32:9

U malenstvie nam kazali: kolki radzimak — stolki i dziaciej budzie. Česna­česna. My rupliva i padazrona vyšukvali dy ličyli tyja radzimki — u kaho bolš? — šeptam pryznavalisia: «A ŭ mianie jašče adna jość, tolki ja tabie nie pakažu», — i pabłažliva aziralisia na baćkoŭ.

Zhadvaju, kali razhladaju rossyp radzimak — svaich małych radzimaŭ — na mapie. Punkty ŭ historyi. Plamki pamiaci. Miaściny tych, čyim dziciom ja jość.

I kolki takich radzimak, małych i vialikich, maju na adnoj tolki Bieraściejščynie!

Adsiul, z paleskaj hłybini, maja matula Taćciana. Z Łuninca, dzie nastaŭničaŭ Jakub Kołas, adbyvaŭ vajskovuju słužbu Alaksandr Błok, u vakolicach jakoha rastuć dva najvyšejšyja ŭ Biełarusi duby, 41 i 45 mietraŭ adpaviedna,

Matula vychavała troch dziaciej (małymi prymušała nas biehać pa ranicach na stadyjon i padrychtavała-taki ŭsich załatymi miedalistami), šaściarych unukaŭ.

Matula źbirała mianie z usioj krainy pa kavałačkach.

Moj pradzied, Michaił Budźko, kaliści mielijaratar, paśla vajny staŭsia ihumienam Jabłačynskaha manastyra, pastyram dla biełarusaŭ Polščy — i byŭ pachavany na mohiłkach carkvy na Voli ŭ Varšavie. Mahiłu pradzieda adšukali siońniašnija našy emihranty, što źjechali na Zachad pa tuju samuju Volu.

Vola… Kranaju radzimku, kropku na mapie — byccam naciskaju knopku.

Jašče adzin hien, pieradadzieny mnie praz matulinu pupavinu, — hien Jaŭhiena Budźko. Brat pradzieda, u 1918 padtrymaŭ BNR u mižvajenny čas, pad Polščaj, zmahaŭsia i z sanacyjaj, i z kamunistami KPZB, i ŭrešcie, padčas hitleraŭskaj akupacyi, zhinuŭ u nacysckim kancłahiery.

Ci nie jahony, Jaŭhiena, popieł hrukaje zaraz u serca?

Jašče adna radzimka — Kažan-Haradok na Prypiaci, dzie spadkajemca chryščanaha ŭ pravasłaŭje žyda Jankiela, dalokaja-dalokaja svajačka Icchaka Šamira i Hołdy Mieir, šlachcianka Nasta Damaševič zachavała dla mianie kaštoŭnuju kropielku kryvi biblejskich patryjarchaŭ.

Ale adnaje Bieraściejščyny nie chapiła. Maminaj matuli, babuli Hali, daviałosia naradžacca ŭ Vilni, jakraz nasuprać Vostraj Bramy, a zatym usio žyćcio nazapašvać knihi ŭ Łuninieckaj rajonnaj biblijatecy — kab adnojčy ŭnuk, adpraŭleny na «chimiju» za beneeraŭski hien Jaŭhiena, zdoleŭ razabrać u śpieckamiendatury ŭsie knižnyja zavały 1950—1960-ch dy pisać svaju ŭłasnuju knihu.

I, jak matčyna Prypiać ulivajecca ŭ Dniapro, šyrokaj płyńniu papłyŭ moj los u baćkava Padniaproŭje, viosačku Unoryca, z chataj na samym krutym pravym bierazie, sa spadčynnymi bondarami, pradziedam — balšavickim kamisaram, dziedam — adnanohim frantavikom, tatam — baradatym paetam — i ŭ matulinu enierhiju, kiemlivaść dy volu ŭplałasia tvorčaja žyłka.

Vir, pačaty ŭ hłybini, krucić usio šyrej. Radzimka, radzimka, jašče radzimka…

I, narešcie, ź viosački Pahost pad Oršaj, dzie nastaŭničali vypuskniki minskaha fiłfaka, matulu elektravozam ter­minova zavieźli ŭ čyhunačny raddom, kab pastavić u paśviedčańni ab naradžeńni syna štamp: rodny horad Karatkieviča i miesca pieramohi nad Maskvoj.

Kožny, narodžany ŭ Biełarusi, satkany ź bieźličy małych radzimak i vyciahnuty ź vialikaj hłybini nievypadkova.

U niejki momant žyćcia ty abaviazkova spynišsia razhledzieć hetyja radzimki, suzorji Boskich znakaŭ, adznačanyja najdakładniejšym čynam u hienach, miescach i ŭčynkach.

Ščaślivy toj, kamu bahata dadziena i z kaho bahata budzie spytana, kali jon praličyć, rasšyfruje i razhadaje ŭ radzimkach, znakach i miaścinach — dziela čaho tut i ciapier, u źziajučaje siońnia vyviedaŭ jaho na bieły śviet u takoj śvietłaj­ śvietłaj krainie Boh.

Hladzi jašče:

Biełaruskaja hłybinia. Čałaviek ściaha

Biełaruskaja hłybinia. Zarok

Biełaruskaja hłybinia. Ernst Sabiła

Biełaruskaja hłybinia. Ružaniec razburanaj vieličy

Biełaruskaja hłybinia. U haściach u Serca

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0