Viadoŭca jutub-kanała «Žyćcio-malina» za dva tydni svabodna zahavaryŭ pa-biełarusku. Voś jak jamu heta ŭdałosia

— Mnohija ŭrazilisia, jak vydatna vy havorycie pa-biełarusku. Moža, vy prosta chacieli takim čelendžam źviarnuć uvahu na svoj instahram? Ci takoje niazmušanaje maŭleńnie kaštavała vam namahańniaŭ?

— Mnie pryjemna pačuć takoje ad biełaruskamoŭnych kaleh. Ale ja cudoŭna razumieju, što spadar Łatuška razmaŭlaŭ bolš za mianie. Ja razumieju, što redaktar dapamahaŭ mnie i rabiŭ maju movu pryhažejšaj na mantažy. I ja razumieju, što karystacca movaj štodnia i zaraz razmaŭlać z vami mnie davoli składana. Heta jak z anhielskaj movaj, kali ty viedaješ 60 słoŭ i prosta ich miksuješ. Pakul heta pryblizna taki ŭzrovień.

Ale mnie zaŭždy padabalisia movy. Ja vučyŭsia ŭ anhielskamoŭnaj kłasie ŭ vielmi dobraj škole, 51‑j (ciapier heta 29‑ia himnazija Minska). Dziakujučy namahańniami svaich nastaŭnikaŭ ja karystajusia anhielskaj movaj dahetul biez dadatkovaha kursu.

Biełaruskuju movu treba było budzić, i my pracavali ź dziaŭčatami z «Mova nanova» (Varšava). Heta była składanaja, ščylnaja i žorstkaja praca.

Natalla i Adela pracavali pavodle mnoj vyznačanaha rehłamientu. Hadzina na zaniatki, bo ja davoli chutka stamlajusia. Było 14‑15 navučalnych hadzin ciaham 13 dzion.

Ja pasłuchaŭ dva vypuski prajektu «Homan», jaki «Art Siadziba» zapuściła. Tam Alaksiej Šein i Andrej Takindanh raskazvajuć pra movu. Heta vielmi fajna, mnie vielmi padabajecca, jak jany heta robiać. Heta pryhoža i vabić.

Taksama ŭ Ecolines Vilnia — Varšava ja hladzieŭ kino pa-biełarusku: dźvie častki «Taksi» i «Viki, Kryścina, Barsiełona». Da apošniaha filma biełaruski pierakład vielmi pryhožy. Ja rabiŭ šmat natatak ź litaraturnymi słovami.

Tak što była padrychtoŭka, šmat chto dapamahaŭ, tamu što ŭsie byli zacikaŭlenyja ŭ tym, kab heta zrabić. Ja liču, što ŭ nas atrymałasia. Heta davoli niabłaha dla nieafita, navičkam i durniam šancuje, jak toj kazaŭ. Treba pahladzieć na dystancyi, što budzie atrymlivacca.

Pavialičyć

— A što ŭ vas u škole było pa biełaruskaj movie?

— Ja nie pamiataju.

— A lubili ŭ škole biełaruskuju movu?

— Ja dumaju, što škoła dahetul — drennaja pramocyja dla biełaruskaj movy. Asabliva kurs biełaruskaj litaratury. U mianie pieršaja asacyjacyja ź im, što heta žurbota-sumota. Uvieś čas my pakutavali nibyta. Mnie nasamreč vielmi padabałasia «Idylija» Dunina-Marcinkieviča. Mama mianie vadziła ŭ teatr, i heta było cikava, śmiešna.

Ahułam mnie było cikava, u mianie było moŭnaje asiarodździe. My vučyli anhielskuju movu, nastaŭnica pa biełaruskaj movie była dosyć žorstkaja, i pa rasiejskaj taksama. Uzrovień byŭ dobry. Ci mnie heta padabałasia? Ja pamiataju, što mnie papraŭdzie padabałasia hieahrafija. Ja ŭ toj čas jašče hulaŭ u futboł, i mnie futboł padabaŭsia. U mianie nie było niejkaj lubovi da moŭ, ja razumieŭ, što heta instrumient. Ale ciapier ja vielmi ŭdziačny svaim nastaŭnicam za tuju bazu, jakaja była zakładzienaja.

A jašče sioleta ja tydzień pravioŭ u špitali i pračytaŭ «Radziva Prudok» Horvata. I heta vielmi dobra dla rekłamy biełaruskaj movy, bo heta zručna, kab zakachacca ŭ jaje. Horvat — heta one love.

— Naša škoła nazaŭždy adbivaje žadańnie havaryć pa-biełarusku ci heta možna niejak vypravić?

Škoła — heta dziaržaŭnaja ideałohija. I treba papravić dziaržaŭnuju ideałohiju. Ja ciapier, na žal, vymušany šmat padarožničać. Nikoli ŭ svaim žyćci nie dumaŭ, što budu ŭžyvać pobač słovy «na žal» i «vandruju». Dyk voś, ja davoli šmat vandruju pa «załatym kole» vakoł Biełarusi — Ukraina, Polšča, Litva. I ja hladžu na tych ža ŭkraincaŭ. Davoli šmat influjensieraŭ zrabili ŭkrainskuju movu svajoj razynkaj, i heta kruta nasamreč.

Mnie adzin z haściej prajektu skazaŭ, što jon vielmi natchniony tym, jak atrymałasia z Paŭłam Łatuškam, i prapanavaŭ, ci nie zrabić nam ź im na biełaruskaj movie. Hety čałaviek, biezumoŭna, nie noname, ale piersanaž, jakoha treba budzie prasoŭvać, i ja zadumvajusia, ci pahladziać jaho pa-biełarusku?

A paśla hetaha ja hladžu na ŭkrainskich chłopcaŭ, na jakich ja padpisany ŭ Instagram. Jość kuchar z Kijeva, jaki pryjechaŭ u Ńju-Jork, robić svaje recepty na ŭkrainskaj movie i nie maje takich sumnievaŭ, jak ja: ci pahladziać, ci nie.

Tamu treba rabić prajekt pa-biełarusku. Ja hladžu, paśla intervju z Łatuškam davoli šmat chto mnie pisaŭ «dziakuj». Adna dziaŭčyna mnie napisała, što razmaŭlaje pa-biełarusku, ale pakul što «tolki z mužam i katom». Mnie zdajecca, što kali ludzi pačnuć stasavacca pa-biełarusku ŭ kampanijach, u kaviarniach, heta budzie vielmi fajna, vielmi karysna.

Tamu što ŭ mianie zaŭsiody była takaja ž prablema, što ja niejak abražaju biełaruskuju movu, kali razmaŭlaju na joj z pamyłkami. U mianie niama stoadsotkavych stasunkaŭ pa-biełarusku, ale hadzinu ci peŭnuju kolkaść chvilin na dzień ja razmaŭlaju na biełaruskaj movie. I ja razumieju, što davoli šmat ludziej viedajuć jaje horš za mianie, u ich vielmi šmat rusizmaŭ — i ničoha, i cudoŭna, i jany razmaŭlajuć.

Pavialičyć

My hutaryli z Pašam Haradnickim z hurtu «RSP», dzie kultavyja chłopcy što da trasianki, dyk jon mnie skazaŭ, što niejki chiba movaznaŭca skazaŭ, što trasianka — heta šlach da movy. I što saramacić, prymušać kahości saromiecca movy — heta vielmi drennaja historyja.

Uličvajučy palityčnaje stanovišča ŭ krainie, toj kryzis, strach, pomstu, jakuju čynić dziaržava, čakać ad škoły, što jana budzie niejak pravakavać luboŭ da movy, nie treba. Treba rabić samim. I prasoŭvać biełaruščynu ź nizoŭ, z našaha ŭzroŭniu, navierch. Bo mnie zdajecca, što patryjatyzm, vola, jakaja abudziłasia ŭ 2020 hodzie, heta ŭsio pasunułasia ź nizoŭ, nie ad dziaržavy. I z movaj treba rabić niešta takoje.

— Kolki ciapier budzie na «Malinie» biełaruskaj movy?

— Kali my razvažajem pra zvyčajny miesiac, to heta budzie 1 tydzień z čatyroch — 25% (vypuski vychodziać raz na tydzień. — RS). Ja dumaju, što ŭsio pavinna być naturalna, harmanična. Kali čałaviek nie razmaŭlaje pa-biełarusku ŭ žyćci, to ja jaho nie budu prymušać da movy.

I, na žal, isnuje šmat pierabolšvańnia. Na vychodnych ja zrabiŭ post na rasiejskaj movie. Mnie paśla napisaŭ niejki chłopiec: «Daruj, heta hamon. Adpisvajemsia, biełarusy». Ja dumaju, što heta «biełaruščyna hałaŭnoha mozhu» i heta zanadta. Navošta nam prymušać da biełaruskaj movy? Treba demanstravać, jakaja jana fajnaja, miłahučnaja, jak lohka na joj razmaŭlać i jak heta karysna dla nas jak dla nacyi.

Nieŭzabavie vyjdzie vypusk, dzie my zrabili biełaruskamoŭnuju rubryku. My razmaŭlali z čałaviekam pa-rasiejsku, i było finalnaje pytańnie: «Ci soramna biełarusu razmaŭlać pa-biełarusku z pamyłkami?». U jaho było vielmi šmat rusizmaŭ, ale heta było harmanična, i ja ŭdziačny čałavieku, što jon pahutaryŭ sa mnoj. To bok my budziem rabić častki biełaruskamoŭnyja i adzin biełaruskamoŭny vypusk na miesiac. Pakul što tak.

Što havorać pra Miełkaziorava-vučnia vykładčycy Adela i Natalla, ź jakimi jon nikoli nie bačyŭsia ofłajn:

«Znajomstva ź Mikitam adbyłosia tak. My napisali jamu ŭ sacyjalnyja sietki słovy padtrymki ŭ momant sumna viadomaha chiejtu. Padčas pierapiski damovilisia, što ciaham dvuch tydniaŭ budziem dapamahać rychtavacca da intervju.

Heta byli nie lekcyi, a zvyčajnyja cikavyja razmovy na samyja roznyja temy. Adnačasova abmiarkoŭvali leksiku, hramatyku, dyskutavali. Mikita pastaviŭsia da biełaruskamoŭnaha vykliku samomu sabie vielmi adkazna. U vyniku abodva surazmoŭcy ŭ intervju hučać naturalna i ščyra. Nas heta vielmi ciešyć!

Niama biełarusa, jaki nie razumieje biełaruskaj movy. Kožny biełarus moža razmaŭlać pa-biełarusku. Hałoŭnaje — pačać, nie saromiejučysia rabić pamyłki. Taksama važna znajści taho, chto padtrymaje, asabliva napačatku.

Kursy «Mova nanova z Varšavy» raspačynajucca ŭžo 26 vieraśnia. My vyvučajem biełaruskuju movu prosta i niazmušana, tak, kab umieć joju karystacca. Zaprašajem!».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0